Người dùng lưu trữ ngày càng nhiều dữ liệu nhạy cảm trên điện thoại

Người dùng tại Việt Nam cũng đặt niềm tin lớn vào smartphone

Khảo sát mới nhất của Kaspersky tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương (APAC), bao gồm cả Việt Nam, cho thấy sự thay đổi trong cách người dùng truy cập Internet: gần 3/4 số người tham gia khảo sát trên toàn khu vực cho biết smartphone là thiết bị chính để truy cập Internet, máy tính lùi xuống vị trí thứ hai.

Tuy nhiên, khi lượng dữ liệu được lưu trữ trên điện thoại ngày càng gia tăng, cả về số lượng lẫn mức độ nhạy cảm, các chuyên gia an ninh mạng cảnh báo rằng thói quen bảo mật của người dùng vẫn chưa theo kịp xu hướng này.

Theo số liệu khảo sát, 72% người tham khảo sát tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương cho biết smartphone là thiết bị chính để truy cập Internet. Việt Nam cũng ghi nhận xu hướng tương tự. 71% người được hỏi cho biết họ chủ yếu sử dụng smartphone để kết nối trực tuyến.

Khi smartphone trở thành “người bạn đồng hành số” của người dùng trên khắp khu vực châu Á - Thái Bình Dương, lượng dữ liệu quan trọng được lưu trữ trên thiết bị này cũng gia tăng đáng kể, phổ biến nhất là ảnh và video cá nhân. Gần 2/3 người tham gia khảo sát (65%) cho biết họ lưu giữ những khoảnh khắc của mình trên điện thoại.

Theo sát sau đó, 57% lưu thông tin danh bạ trên điện thoại. Bên cạnh đó, một nửa (50%) lưu tin nhắn văn bản và lịch sử trò chuyện. Gần một nửa số người được hỏi (49%) cũng lưu các giấy tờ cá nhân như căn cước, hộ chiếu hoặc thông tin bảo hiểm trên điện thoại thông minh.

So với con số trung bình của khu vực, người dùng tại Việt Nam đặt niềm tin nhiều hơn vào smartphone trong việc bảo vệ các thông tin cá nhân quan trọng. Mặc dù ảnh và video cá nhân vẫn là loại dữ liệu được lưu trữ nhiều nhất (65%), người dùng còn có xu hướng lưu thông tin liên hệ và số điện thoại trên smartphoneh nhiều hơn mức trung bình của khu vực (59%).

Sự khác biệt càng rõ rệt đối với các giấy tờ cá nhân như căn cước, hộ chiếu và giấy tờ bảo hiểm, khi 57% người tham gia khảo sát tại Việt Nam cho biết họ lưu các dữ liệu này trên điện thoại.

Khảo sát cũng cho thấy smartphone ngày càng được sử dụng nhiều hơn cho công việc và các hoạt động hàng ngày. Trên toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương, gần một nửa số người tham gia khảo sát (47%) lưu email công việc trên điện thoại, 31% lưu lịch trình công việc.

Không chỉ phục vụ công việc, smartphone còn được dùng để lưu trữ nhiều thông tin tài chính nhạy cảm. 38% người dùng lưu thông tin tài khoản ngân hàng và 34% lưu mật khẩu cùng thông tin xác thực đăng nhập.

Bên cạnh đó, các loại dữ liệu mới như lịch sử trò chuyện với AI (27%) cũng được lưu trữ trên thiết bị này, cho thấy smartphone ngày càng trở thành trung tâm của đời sống số, nơi người dùng lưu trữ hầu hết dữ liệu cá nhân và công việc.

Kết quả khảo sát tại Việt Nam cũng phản ánh xu hướng tương tự, cho thấy smartphone đã trở thành công cụ thiết yếu trong cả công việc lẫn cuộc sống hàng ngày. Hơn một nửa số người tham gia khảo sát tại Việt Nam (52%) lưu email và tin nhắn công việc trên điện thoại, 30% lưu lịch và lịch trình công việc để thuận tiện truy cập khi cần.

Người dùng tại Việt Nam cũng đặt niềm tin lớn vào smartphone trong việc lưu trữ các thông tin tài chính và bảo mật quan trọng: 36% lưu thông tin tài khoản ngân hàng, còn 40% lưu mật khẩu và thông tin xác thực đăng nhập trên thiết bị, cao hơn mức trung bình của khu vực là 34%.

Trong khi đó, 20% người tham gia khảo sát tại Việt Nam còn lưu lịch sử trò chuyện với các công cụ AI trên điện thoại, cho thấy smartphone ngày càng trở thành trung tâm quản lý thông tin số cho cả đời sống cá nhân lẫn công việc.

Anton Kivva, chuyên gia an ninh mạng tại Kaspersky nhận định: “Giờ đây, smartphone đã trở thành một trợ lý đa năng, hiện diện trong hầu hết khía cạnh của cuộc sống. Những dữ liệu mà chúng ta tin tưởng lưu trữ trong điện thoại thông minh không còn chỉ là ảnh, số điện thoại hay tin nhắn. Vì vậy, câu hỏi quan trọng lúc này không còn là “Chúng ta lưu trữ những dữ liệu nào?”, mà là “Chúng ta cần bảo vệ những dữ liệu đó như thế nào?”. Bảo mật cần trở thành một phần cốt lõi của smartphone, quan trọng không kém so với dữ liệu quan trọng mà thiết bị lưu giữ".

Ba nguyên tắc giúp bảo vệ dữ liệu trên thiết bị di động

Để giúp người dùng thích ứng an toàn trên không gian số ngày nay, các chuyên gia Kaspersky khuyến nghị ba nguyên tắc sau:

Thứ nhất, không nên lưu dữ liệu trên một thiết bị duy nhất

Điện thoại thông minh không nên là nơi lưu trữ duy nhất cho bất kỳ loại dữ liệu nào. Quả thực việc có thể truy cập mọi thông tin ngay trên một thiết bị vô cùng tiện lợi, nhưng nếu dữ liệu vô tình bị xóa, điện thoại bị thất lạc hoặc phần cứng gặp sự cố, bạn sẽ rất khó khôi phục các dữ liệu này nếu không có bản sao lưu hoặc đồng bộ hóa với dịch vụ đám mây.

Đối với các dữ liệu đặc biệt nhạy cảm như mật khẩu, giấy tờ tùy thân hoặc thông tin tài chính, người dùng cần áp dụng biện pháp bảo vệ ở mức cao hơn và nên lưu trữ những dữ liệu này dưới dạng được bảo mật.

Bạn có thể sử dụng các giải pháp chuyên dụng như Kaspersky Password Manager. Ngoài khả năng lưu trữ an toàn thông tin đăng nhập và dữ liệu thẻ ngân hàng, giải pháp này còn cung cấp kho lưu trữ bảo mật (Secret Vault) dành riêng cho các tài liệu quan trọng như bản quét hộ chiếu, căn cước công dân, tệp PDF, địa chỉ và ghi chú. Nhờ tính năng đồng bộ giữa nhiều thiết bị, người dùng có thể truy cập dữ liệu của mình từ bất kỳ thiết bị nào.

Thứ hai, xây dựng lớp bảo vệ trước các mối đe dọa trên môi trường số.

Chỉ riêng tại Việt Nam, trong năm 2025, Kaspersky đã ngăn chặn gần 8,5 triệu mối đe dọa an ninh mạng phát tán qua web, đưa Việt Nam trở thành quốc gia đứng đầu Đông Nam Á về số lượng các cuộc tấn công phát tán từ web. Điều này cho thấy thiết bị di động cũng cần được bảo vệ toàn diện như máy tính.

Chuyên gia Kaspersky khuyến nghị người dùng sử dụng những giải pháp an ninh mạng có khả năng bảo vệ đa lớp, từ quét ứng dụng để phát hiện rủi ro ngay khi cài đặt, đến ứng dụng AI để chặn các liên kết độc hại và lừa đảo theo thời gian thực, qua đó giúp ngăn ngừa nguy cơ mất dữ liệu hoặc thiệt hại tài chính, cùng nhiều lớp bảo vệ khác.

Thứ ba, luôn chuẩn bị cho tình huống "nếu chẳng may..."

Việc mất điện thoại luôn có thể xảy ra bất ngờ, nhưng chỉ với một vài bước phòng bị, bạn có thể giảm thiểu đáng kể rủi ro phát sinh:

Bật tính năng định vị thiết bị. Cả Android và iOS đều tích hợp sẵn công cụ giúp xác định vị trí điện thoại bị thất lạc và xóa dữ liệu từ xa khi cần thiết. Trên Android, tính năng này cũng được hỗ trợ thông qua tính năng “Thiết bị của tôi đâu” trên ứng dụng Kaspersky for Android.

Bật chế độ sao lưu tự động. Việc sao lưu định kỳ sẽ giúp bạn khôi phục ảnh, video, tài liệu, danh bạ và các dữ liệu quan trọng khác ngay cả khi thiết bị bị mất hoặc bị đánh cắp.

Thiết lập khóa màn hình ngay khi màn hình tắt. Việc khóa thiết bị ngay lập tức sau khi không còn sử dụng sẽ giúp ngăn kẻ gian hoặc tội phạm mạng truy cập vào điện thoại.

Cất giữ điện thoại cẩn thận. Khi ở nơi công cộng, không nên để điện thoại ngoài tầm quan sát hoặc ở những vị trí dễ bị lấy cắp như trên mặt bàn, túi quần sau hoặc các vị trí dễ tiếp cận khác.

Anton Kivva, chuyên gia an ninh mạng tại Kaspersky cho biết: “Chúng ta thường không nhận ra mình đang lưu rất nhiều dữ liệu quan trọng trên điện thoại, và cũng không ý thức được những dữ liệu đó dễ gặp rủi ro đến mức nào. Lần gần đây nhất bạn sao lưu ảnh hoặc ghi chú là khi nào? Nếu điện thoại bị thất lạc, bạn sẽ làm gì? Bạn có kiểm tra kỹ đường dẫn trước khi nhấp vào không? Trong khi hầu hết mọi người đều nghĩ đến việc cài phần mềm bảo mật cho máy tính, thì điện thoại lại thường bị bỏ quên. Đã đến lúc thiết bị mà chúng ta sử dụng mỗi ngày cũng cần được bảo vệ bằng những giải pháp an ninh mạng tương xứng".

Ông Ngô Tấn Vũ Khanh, Giám đốc Quốc gia của Kaspersky tại Việt Nam nhận định: “Bản chất của mối quan hệ giữa chúng ta và smartphone đã thay đổi. Ngày nay, smartphone không còn đơn thuần là thiết bị liên lạc mà đã trở thành một “két sắt số”, nơi người dùng lưu trữ và quản lý mọi thông tin quan trọng, từ tài chính, công việc đến kỷ niệm cá nhân và các hoạt động hàng ngày. Tại Việt Nam, người dùng ngày càng lưu nhiều dữ liệu nhạy cảm trên smartphone, từ căn cước công dân, thông tin ngân hàng đến các hợp đồng kinh doanh bảo mật và thông tin truy cập hệ thống”.

Để bảo vệ “két sắt số” này, người dùng cần thay đổi từ thói quen chỉ lưu trữ dữ liệu sang chủ động bảo vệ dữ liệu. Chẳng hạn, lưu tài liệu trong các thư mục được mã hóa thay vì để trong thư viện ảnh, ưu tiên sử dụng các ứng dụng chính thức như VNeID thay cho việc lưu ảnh giấy tờ tùy thân và sử dụng VPN khi kết nối với mạng Wi-Fi công cộng.

Chúng ta ngày càng sử dụng nhiều thiết bị kết nối với nhau, nên dữ liệu và sự hiện diện trực tuyến cũng trải rộng trên nhiều nền tảng.

Vì vậy, ông Ngô Tấn Vũ Khanh cho rằng việc áp dụng các giải pháp an ninh mạng toàn diện và chủ động cập nhật thông tin về các mối đe dọa sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ quyền riêng tư của cá nhân cũng như tài sản số của các tổ chức./.