Nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và ứng dụng công nghệ cao trong phòng, chống ma túy

Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 được Quốc hội khóa XV thông qua tại Kỳ họp thứ 10, có hiệu lực thi hành từ 01/7/2026. Thiếu tướng Ngô Thanh Bình, Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy - Bộ Công an mới đây đã trao đổi, thông tin về những quy định mới của Luật tạo chuyển biến mạnh mẽ trong công tác phòng ngừa, đấu tranh và quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy; công tác quản lý người nghiện, người sau cai nghiện ma túy…

Quy định mới tại Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 bảo đảm để Nhân dân có cuộc sống an toàn, lành mạnh

Thiếu tướng Ngô Thanh Bình cho biết Kết luận số 132-KL/TW ngày 18/3/2025 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 36-CT/TW ngày 16/8/2019 của Bộ Chính trị về tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy, đã đặt ra một số nhiệm vụ:

(1) "... bảo đảm đến hết năm 2030 có ít nhất 50% đơn vị hành chính cấp xã trên toàn quốc "không ma túy" và từng bước đẩy lùi ma túy ra khỏi đời sống xã hội”

(2) "... Tập trung đưa tối đa số người nghiện đủ điều kiện theo quy định pháp luật và số người nghiện có nguy cơ phạm tội, vi phạm pháp luật cao đi cai nghiện bắt buộc..."

(3) "Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, kỹ thuật và công nghệ; chuyển đổi trạng thái các mặt công tác phòng, chống ma túy từ "truyền thống" sang "hiện đại"; khai thác, ứng dụng Cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc gia về dân cư phục vụ công tác quản lý địa bàn, quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện ma túy.

Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 đã cụ thể hóa những nội dung chỉ đạo tại Kết luận số 132-KL/TW, bổ sung thêm nhiều quy định mới nhằm tăng cường quản lý, xử lý người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy và người bị quản lý sau cai nghiện ma túy.

Trong đó, bổ sung việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử trong quản lý người nghiện cai nghiện tại gia đình, cộng đồng; người đang điều trị nghiện bằng thuốc thay thế, người bị quản lý sau cai nghiện ma túy.

Đồng thời, Luật quy định cụ thể thời hạn cai nghiện là 24 tháng đối với người cai nghiện lần đầu, 36 tháng đối với người cai nghiện từ lần thứ hai trở lên nhằm đảm bảo minh bạch, thống nhất thực hiện và tăng tính răn đe.

Để khắc phục tình trạng người sử dụng trái phép chất ma túy đối phó, không chấp hành việc xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể, Thiếu tướng Ngô Thanh Bình cho biết Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 bổ sung quy định việc áp dụng biện pháp áp giải đối với người không chấp hành yêu cầu xét nghiệm chất ma túy trong cơ thể vào khoản 2 Điều 23.

Điều 47 Luật Phòng, chống ma túy đã bổ sung quy định xử lý vi phạm đối với người nghiện, người bị quản lý sau cai chặt chẽ, mở rộng việc áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc với những trường hợp vi phạm pháp luật nhiều lần, không chỉ giới hạn đối với hành vi sử dụng trái phép chất ma túy như quy định của Luật Phòng, chống ma túy năm 2021.

Người nghiện ma túy trong thời gian lập hồ sơ đưa đi cai nghiện bắt buộc đều phải đưa vào quản lý tại Cơ sở cai nghiện, Trường giáo dưỡng để hạn chế tình trạng người nghiện bỏ trốn trong thời gian lập hồ sơ, đảm bảo thuận lợi cho việc thi hành Quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc.

Những quy định mới của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 đòi hỏi người nghiện ma túy, người bị quản lý sau cai nghiện ma túy phải có ý thức chấp hành tốt, tuân thủ sự quản lý và giám sát của lực lượng Công an. Qua đó, nâng cao hiệu quả công tác quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, người nghiện ma túy và người bị quản lý sau cai nghiện ma túy, kéo giảm số người nghiện, làm sạch cộng đồng, góp phần xây dựng xã hội không ma túy, đem lại cuộc sống bình yên cho Nhân dân.

Nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và ứng dụng công nghệ cao trong phòng, chống ma túy

Thiếu tướng Ngô Thanh Bình cho biết thời gian qua, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma tuý đã đấu tranh, triệt xoá nhiều đường dây, ổ nhóm tội phạm ma tuý với quy mô lớn, phạm vi hoạt động liên tỉnh, xuyên quốc gia. Trong đó, các đối tượng thường xuyên thay đổi cách thức hoạt động nhằm đối phó cơ quan chức năng, che mắt quần chúng nhân dân.

Trong đó, nổi lên là một số thủ đoạn như: Sử dụng những tiếng lóng như "kẹo", "trà sữa", "hàng bay", "nước vui"... để ám chỉ các loại ma túy và thông qua các hội, nhóm trên các mạng xã hội Facebook, Zalo, Telegram để kết nối, giao dịch mua bán, sử dụng trái phép chất ma túy; Ngụy trang ma túy dưới dạng thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, đồ chơi hoặc chế biến dưới dạng kẹo, bánh, nước uống, thuốc lá điện tử... dẫn đến người dân vô tình tiếp xúc hoặc sử dụng mà không hề hay biết.

Bên cạnh đó, còn có các thủ đoạn: Lợi dụng sự nhẹ dạ, thiếu hiểu biết của người dân để vận chuyển trái phép ma túy dưới danh nghĩa "hàng xách tay", "bưu phẩm", "chuyển hộ hàng hoá"... Lợi dụng hệ thống chuyển phát nhanh, dịch vụ giao nhận hàng hoá qua các nền tảng công nghệ để vận chuyển ma túy nhằm che giấu hành vi vi phạm.

Theo Thiếu tướng Ngô Thanh Bình, Luật Phòng, chống ma túy đã đề ra một số chính sách và quy định để tạo cơ sở phục vụ hoạt động phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả như: Khuyến khích việc nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và ứng dụng công nghệ cao trong phòng, chống ma túy.

Cụ thể nhất là việc bổ sung biện pháp giám sát điện tử trong công tác quản lý người nghiện, người bị quản lý sau cai nghiện ma túy.

Ngoài ra, việc ứng dụng khoa học, kỹ thuật và công nghệ trong hoạt động nghiệp vụ phục vụ công tác phát hiện điều tra, xử lý tội phạm về ma túy cũng được đẩy mạnh.

Giám sát điện tử: bước tiến lớn trong việc ứng dụng KHKT và công nghệ vào quản lý người nghiện và người sau cai nghiện ma túy

Thiếu tướng Ngô Thanh Bình cũng cho biết biện pháp giám sát điện tử được quy định mới trong Luật Phòng, chống ma túy là một bước tiến lớn trong việc ứng dụng khoa học, kỹ thuật và công nghệ vào quản lý người nghiện và người sau cai nghiện ma túy. Biện pháp này đánh dấu việc chuyển đổi trạng thái công tác quản lý người nghiện, người sau cai nghiện ma túy từ "truyền thống" sang "hiện đại".

Việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử, kết hợp với việc thực hiện các giải pháp kỹ thuật để kết nối, khai thác dữ liệu từ Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư sẽ giảm tải cho lực lượng Công an cấp xã mà vẫn tăng hiệu quả giảm sát, quản lý.

Thông tin, dữ liệu giám sát điện tử cũng là một nguồn dữ liệu hiệu quả, phục vụ công tác phòng, chống ma túy, giúp lực lượng chức năng sớm phát hiện, xác định các địa bàn có dấu hiệu phức tạp về ma túy để kịp thời triệt xóa, không để phức tạp tình hình.

Ngoài ra, biện pháp giám sát điện tử còn thể hiện tính nhân văn của nhà nước trong việc theo dõi sức khỏe, tâm lý, những hành vi bất thường của người cai nghiện ma túy tự nguyện tại gia đình, cộng đồng; người bị quản lý sau cai nghiện ma túy và người điều trị nghiện ma túy bằng thuốc thay thế, kịp thời can thiệp, hỗ trợ về y tế, tư vấn cho người bị giám sát.

Thiếu tướng Ngô Thanh Bình nhấn mạnh: Việc áp dụng biện pháp giám sát điện tử được thực hiện công khai cho người bị giám sát biết, kết hợp với các quy định chế tài chặt chẽ, hiệu quả, nhất là áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc với người nghiện ma túy không chấp hành việc giám sát điện tử sẽ có sức răn đe hiệu quả, thực chất, buộc người bị giám sát điện tử phải tự điều chỉnh hành vi, tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật. Nhờ đó, ngăn chặn được những hậu quả nguy hiểm cho xã hội do những người này gây ra; góp phần làm giảm tội phạm ma túy, hình sự và các vi phạm pháp luật khác./.