Nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ

Ngày 5/2/2026, tại Hà Nội, Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức Tọa đàm "Công tác thông tin, truyền thông về hoạt động sở hữu trí tuệ".

Nhiều kết quả nổi bật

Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Nguyễn Hoàng Giang cho biết, năm 2025 ghi nhận khối lượng công việc lớn khi quá trình kiện toàn mô hình tổ chức chính quyền địa phương và phân cấp giải quyết thủ tục hành chính được triển khai.

Tuy vậy, công tác xử lý đơn và xác lập quyền sở hữu công nghiệp vẫn đạt nhiều sự bứt phá. Theo đó, khối lượng đơn được xử lý tăng 76% so với năm trước. Số văn bằng bảo hộ được cấp tăng hơn 55%. Các lĩnh vực sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và nhãn hiệu đều ghi nhận mức tăng, cho thấy nhu cầu bảo hộ tài sản trí tuệ gia tăng cùng với hoạt động đổi mới sáng tạo.

Trong cải cách thủ tục hành chính, toàn bộ thủ tục đã được cung cấp trực tuyến. Tỉ lệ hồ sơ nộp trực tuyến đạt khoảng 80%. Kết quả giải quyết thủ tục được ký số và phát hành điện tử. Cục Sở hữu trí tuệ cũng thực hiện nghiên cứu tài liệu hướng dẫn định giá tài sản trí tuệ, đồng thời rà soát các chính sách hỗ trợ hiện hành và tham khảo kinh nghiệm quốc tế liên quan đến hỗ trợ đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ ở nước ngoài.

Một số hoạt động khác như hợp tác quốc tế, đào tạo, phổ biến kiến thức, thanh tra, giải quyết khiếu nại và cung cấp thông tin sở hữu công nghiệp vẫn được duy trì. Những hoạt động này góp phần đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ khi số lượng hồ sơ và nhu cầu bảo hộ tiếp tục tăng.

Cùng với đó, trong năm vừa qua, Cục đã chủ trì tham mưu xây dựng Luật Sở hữu trí tuệ, bổ sung được Quốc hội thông qua và chỉ thị của Thủ tướng về tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ; hoàn thành các nhiệm vụ quan trọng về định giá tài sản trí tuệ, đề xuất cơ chế hỗ trợ bảo hộ sở hữu trí tuệ ở nước ngoài và duy trì hiệu quả các hoạt động hợp tác quốc tế, đào tạo, thanh tra và cung cấp thông tin.

Song song với đó, công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế được triển khai với cường độ cao thông qua việc xây dựng và trình Chính phủ ban hành Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi, bổ sung, được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 cùng Chỉ thị tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ được Thủ tướng Chính phủ ký ban hành vào ngày 30/1/2026.

Cục tiếp tục giữ vai trò nòng cốt trong tham mưu xây dựng, sửa đổi các quy định pháp luật về sở hữu trí tuệ và góp ý nhiều dự thảo văn bản liên quan, bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, gắn với yêu cầu phân cấp, phân quyền, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Bên cạnh đó, Cục Sở hữu trí tuệ đã hoàn thành việc nghiên cứu, xây dựng tài liệu hướng dẫn định giá tài sản trí tuệ và phối hợp các đơn vị liên quan của Bộ Tài chính xem xét, ban hành tài liệu; rà soát, đánh giá toàn diện các cơ chế, chính sách hỗ trợ hiện hành, đồng thời nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế làm cơ sở đề xuất chính sách nhà nước hỗ trợ một phần chi phí đăng ký, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ ở nước ngoài.

Ba trụ cột chính để mở rộng không gian hoạt động

Theo Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ Lưu Hoàng Long, sở hữu trí tuệ có vai trò đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội. Trước đây, hoạt động của Cục chủ yếu tập trung vào việc xác lập quyền cho các chủ thể.

Tuy nhiên, dưới sự chỉ đạo của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng, Cục Sở hữu trí tuệ đã mở rộng không gian hoạt động theo hướng toàn diện hơn, với ba trụ cột chính.

Thứ nhất, thúc đẩy thương mại hóa và khai thác thương mại tài sản trí tuệ.

Thứ hai, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt trong môi trường số và trên không gian mạng.

Thứ ba, đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn bộ lĩnh vực sở hữu trí tuệ. Ba trụ cột này đã tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ trong tư duy quản lý và tổ chức thực hiện nhiệm vụ của toàn ngành.

Bước sang năm 2026, Cục tiếp tục triển khai đồng bộ các Nghị định và Thông tư hướng dẫn thi hành, với mục tiêu đến ngày 1/4/2026, toàn bộ hệ thống Luật, Nghị định, Thông tư được ban hành đầy đủ, thống nhất, tạo cơ sở để đưa chính sách vào thực tiễn.

Song song với hoàn thiện pháp luật, cải cách hành chính được xác định là khâu đột phá, tập trung tháo gỡ các điểm nghẽn về thủ tục và rút ngắn thời gian xử lý đơn sở hữu công nghiệp. Theo đó, hiện thời gian xử lý đơn đăng ký sở hữu công nghiệp đã được cắt giảm khoảng 30% so với trước; thời gian thẩm định sáng chế rút xuống còn 12 tháng; đối với nhãn hiệu, thời gian xử lý giảm từ 9 tháng xuống còn 5 tháng.

Cục Sở hữu trí tuệ xác định nhiều phương hướng trọng tâm. Trong đó, ưu tiên hàng đầu là tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là đội ngũ thẩm định viên có trình độ chuyên môn cao, đồng thời nghiên cứu cơ chế thu hút và giữ chân nhân lực chất lượng.

Song song với đó là nhiệm vụ hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi, tối ưu hóa quy trình thẩm định, tăng cường kiểm soát chất lượng, phấn đấu đưa thời gian xử lý đơn về đúng hạn theo quy định và không để phát sinh tồn đọng lớn.

Chuyển đổi số tiếp tục được xác định là một trụ cột quan trọng, với trọng tâm là vận hành ổn định các hệ thống công nghệ thông tin, chuẩn hóa và làm sạch dữ liệu, từng bước triển khai quản lý hồ sơ, văn bằng điện tử và ứng dụng các công cụ số hỗ trợ chuyên môn.

Đồng thời, Cục sẽ tiếp tục đẩy mạnh triển khai Chiến lược Sở hữu trí tuệ đến năm 2030, hỗ trợ địa phương và doanh nghiệp trong phát triển, định giá, thương mại hóa tài sản trí tuệ, tăng cường thực thi quyền và mở rộng hợp tác quốc tế, nhằm đưa sở hữu trí tuệ thực sự trở thành công cụ thúc đẩy tăng trưởng dựa trên tri thức và đổi mới sáng tạo./.