Mở rộng cơ hội tiếp cận AI bình đẳng cho người học vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Trí tuệ nhân tạo (AI) không chỉ là công cụ hỗ trợ học tập mà còn mở ra cơ hội để sinh viên dân tộc thiểu số (DTTS) phát huy năng lực sáng tạo, chủ động ứng dụng công nghệ vào giải quyết các vấn đề thực tiễn. Qua đó, công nghệ từng bước trở thành cầu nối giúp người học đóng góp thiết thực cho sự phát triển của cộng đồng.
Ngày 7/11/2026, tại Trường Đại học (ĐH) Sư phạm - ĐH Thái Nguyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) phối hợp với Trường ĐH RMIT Việt Nam tổ chức tổng kết Chương trình nâng cao năng lực ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cho người học DTTS năm 2026.
Chương trình được triển khai trong khuôn khổ Đề án “Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao người DTTS trong một số ngành, lĩnh vực trọng điểm giai đoạn 2026-2035, định hướng đến năm 2045”, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 2776/QĐ-TTg ngày 24/12/2025 và Kế hoạch số 1724/KH-BGDĐT ngày 17/8/2026 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT.
Khai giảng từ ngày 17/10/2026 tại Trường ĐH Đà Lạt, chương trình gồm 6 buổi học, mỗi buổi kéo dài hai giờ, kết hợp hình thức trực tiếp và trực tuyến. Bên cạnh sinh viên DTTS, chương trình còn có sự đồng hành của cán bộ Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên, cố vấn học tập và giảng viên phụ trách công tác sinh viên.
Chương trình có sự tham gia của 8 cơ sở đào tạo với 11 đơn vị, gồm: Trường ĐH Sư phạm - ĐH Thái Nguyên và các phân hiệu tại Hà Giang, Lào Cai, Điện Biên; Trường ĐH Đà Lạt; ĐH Trà Vinh; Trường ĐH Đồng Tháp; Trường ĐH Tân Trào; Trường ĐH Tây Bắc; Trường ĐH Tây Nguyên và Trường ĐH Y khoa Vinh.
Sau thời gian triển khai, chương trình thu hút hơn 5.400 người học đăng ký, với 144 sản phẩm tham gia "Thử thách sinh viên ứng dụng AI". Những con số này cho thấy sức lan tỏa của chương trình cũng như sự quan tâm, tinh thần chủ động tiếp cận và ứng dụng công nghệ của sinh viên DTTS.
Tạo cơ hội để sinh viên dân tộc thiểu số làm chủ AI
Phát biểu tại lễ tổng kết, ông Nguyễn Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục ĐH, Bộ GD&ĐT, đánh giá cao kết quả triển khai cũng như sự phối hợp của các đơn vị, cơ sở giáo dục ĐH trong việc trang bị kiến thức, kỹ năng về công nghệ mới cho sinh viên DTTS.
Theo ông Nguyễn Anh Dũng, kết quả của chương trình cho thấy, khi được trao cơ hội tiếp cận đúng đắn, sinh viên DTTS hoàn toàn có thể làm chủ AI, ứng dụng công nghệ vào học tập, nghề nghiệp tương lai và đóng góp tích cực cho sự phát triển của cộng đồng.
Thông qua các buổi học, sinh viên được hướng dẫn sử dụng AI trong tìm kiếm, xử lý thông tin, làm việc với tài liệu, xây dựng bài trình bày, phân tích dữ liệu và phát triển ứng dụng. Những sản phẩm thực hành bước đầu cho thấy khả năng vận dụng công nghệ để giải quyết các vấn đề thực tiễn trong học tập, công việc và đời sống tại địa phương.
Cùng đánh giá về ý nghĩa của chương trình, bà Iwona Miliszewska, Trưởng khoa Khoa học, Kỹ thuật và Công nghệ, ĐH RMIT Việt Nam, nhấn mạnh vai trò của việc mở rộng cơ hội tiếp cận công nghệ bình đẳng cho người học. Ghi nhận tinh thần chủ động, sẵn sàng trải nghiệm của sinh viên trong 6 buổi đào tạo, bà cho biết nhiều em đã bước đầu tìm cách ứng dụng AI để giải quyết những nhu cầu thực tế của cộng đồng.
Theo bà Iwona Miliszewska, đây cũng là minh chứng cho ý nghĩa của việc gắn tri thức với hành động và sử dụng công nghệ có trách nhiệm.
Ứng dụng AI giải quyết nhu cầu thực tiễn của cộng đồng
Cùng với hoạt động đào tạo, cuộc thi Thử thách sinh viên ứng dụng với AI được tổ chức gồm hai nội dung: xây dựng ứng dụng cùng AI và ứng dụng AI để tự động hóa công việc. Ban tổ chức nhận được 144 sản phẩm đến từ 10/11 đơn vị tham gia chương trình.
Các sản phẩm tập trung vào nhiều chủ đề thiết thực như: du lịch, khám phá quê hương; hỗ trợ học tập; quản lý đời sống sinh viên; công cụ hỗ trợ giáo viên; ngôn ngữ, văn hóa và di sản dân tộc.
Giải Nhất thuộc về sinh viên Quàng Thị Tươi, Phân hiệu ĐH Thái Nguyên tại Điện Biên, với sản phẩm “Khu vườn tuổi thơ”. Nền tảng này hỗ trợ giáo viên mầm non tự thiết kế trò chơi học tập tương tác, giúp trẻ ôn luyện kiến thức cùng phụ huynh tại nhà.
Hai giải Nhì được trao cho sinh viên Thạch Thị Linh Đa, Trường ĐH Đồng Tháp, với sản phẩm “Khmer Migo - Học tiếng Khmer, sống cùng văn hóa” và sinh viên Phùng Văn Ân, Trường ĐH Đà Lạt, với sản phẩm “EduSpace - Mạng xã hội học đường & Mini-LMS”. Ngoài ra, Ban tổ chức còn trao 3 giải Ba và 4 giải Khuyến khích.
Đáng chú ý, nhiều sản phẩm khác cũng xuất phát từ những nhu cầu cụ thể của cộng đồng như hỗ trợ học sinh vùng cao tìm hiểu ngành học và thông tin tuyển sinh; giúp nông dân Tây Bắc xây dựng phương án vay vốn; quảng bá du lịch địa phương; khám phá di sản hát Then, đàn tính; hỗ trợ sinh viên quản lý thu, chi cá nhân./.
