Khi khoa học công nghệ đồng hành cùng làng nghề bánh đa Lạng Côn

Mới đây, Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) thành phố Hải Phòng tổ chức Hội nghị tư vấn đánh giá, nghiệm thu nhiệm vụ KH&CN cấp thành phố “Hỗ trợ quản lý, khai thác và phát triển nhãn hiệu tập thể "Bánh đa Lạng Côn" cho sản phẩm bánh đa Lạng Côn của huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng”.

Hội nghị không chỉ đánh dấu kết quả một nhiệm vụ KH&CN, mà còn mở ra một hướng đi bài bản, bền vững cho việc phát triển tài sản trí tuệ gắn với làng nghề truyền thống.

Nhiệm vụ do Trung tâm Đổi mới sáng tạo và Ứng dụng KH&CN Hải Phòng chủ trì thực hiện, ThS. Phạm Thị Huệ làm chủ nhiệm. Hội đồng tư vấn, đánh giá nghiệm thu do ông Hoàng Văn Tường - Phó Chủ tịch Hội Làm vườn thành phố Hải Phòng - làm Chủ tịch Hội đồng.

Từ đặc sản dân dã đến bài toán phát triển nhãn hiệu

Bánh đa Lạng Côn từ lâu đã là sản phẩm gắn bó với đời sống người dân xã Lạng Côn, huyện Kiến Thụy, TP. Hải Phòng (cũ) nay là xã Kiến Minh, TP. Hải Phòng.

Với nguyên liệu truyền thống, quy trình thủ công và hương vị đặc trưng, bánh đa Lạng Côn được tiêu thụ rộng rãi trong và ngoài địa phương.

Tuy nhiên, cũng giống như nhiều sản phẩm làng nghề khác, bánh đa Lạng Côn từng đối mặt với không ít thách thức: Sản xuất manh mún, thiếu tiêu chuẩn thống nhất, bao bì đơn giản, chưa có công cụ bảo vệ thương hiệu, giá trị gia tăng thấp và dễ bị nhầm lẫn, làm giả trên thị trường.

Việc nhãn hiệu tập thể “Bánh đa Lạng Côn” đã được bảo hộ là một bước tiến quan trọng, song bài toán đặt ra là làm thế nào để nhãn hiệu này thực sự được quản lý, khai thác và phát triển hiệu quả, mang lại lợi ích thiết thực cho người sản xuất và địa phương. Đây chính là mục tiêu cốt lõi của nhiệm vụ KH&CN cấp thành phố được triển khai trong thời gian qua.

Điều tra hiện trạng: Nền tảng cho giải pháp khoa học

Ngay từ giai đoạn đầu, Ban chủ nhiệm nhiệm vụ đã tiến hành điều tra, khảo sát thực tế với quy mô 150 phiếu điều tra. Trong đó, 24 phiếu được thực hiện tại các hộ sản xuất bánh đa Lạng Côn; 76 phiếu điều tra thị trường và 50 phiếu tập trung vào hiện trạng quản lý, sử dụng nhãn hiệu tập thể “Bánh đa Lạng Côn”.

Từ kết quả điều tra, Ban chủ nhiệm đã tiến hành phân tích số liệu một cách hệ thống, xây dựng các báo cáo chuyên sâu gồm: Hiện trạng sản xuất, thị trường tiêu thụ và phát triển tài sản sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm bánh đa nướng tại một số địa phương ở Việt Nam; hiện trạng sản xuất và thị trường tiêu thụ sản phẩm bánh đa Lạng Côn; hiện trạng quản lý và sử dụng nhãn hiệu tập thể “Bánh đa Lạng Côn” tại huyện Kiến Thụy, TP Hải Phòng (cũ).

Những báo cáo này không chỉ phản ánh bức tranh thực tế của làng nghề, mà còn giúp xác định rõ các điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong quá trình phát triển nhãn hiệu tập thể. Đây là cơ sở khoa học quan trọng để xây dựng mô hình quản lý và khai thác nhãn hiệu một cách hiệu quả.

Một trong những kết quả nổi bật của nhiệm vụ là việc xây dựng và vận hành thành công mô hình quản lý, khai thác và phát triển nhãn hiệu tập thể “Bánh đa Lạng Côn”. Mô hình này hướng tới kiểm soát và duy trì chất lượng sản phẩm, bảo vệ quyền sở hữu và quyền sử dụng nhãn hiệu, đồng thời khai thác tối đa giá trị của nhãn hiệu sau khi được bảo hộ.

Theo đánh giá của Hội đồng khoa học, mô hình đã giúp các hộ sản xuất thay đổi tư duy từ “làm nghề” sang “làm sản phẩm có thương hiệu”. Việc tuân thủ các tiêu chí chất lượng chung, sử dụng nhãn hiệu tập thể một cách thống nhất đã góp phần nâng cao uy tín của bánh đa Lạng Côn trên thị trường.

Kết quả thử nghiệm phát triển thị trường cho thấy giá bán sản phẩm bánh đa Lạng Côn mang nhãn hiệu tập thể tăng từ 50 - 80% so với trước. Cụ thể, tại cùng thời điểm, giá bán bánh đa Lạng Côn của các hộ tham gia mô hình đạt 30.000 đồng/10 cái đối với bánh đa đóng túi nilon và 50.000 đồng/10 cái đối với bánh đa đóng hộp nhựa, trong khi giá bán của các hộ ngoài mô hình chỉ ở mức 25.000 đồng/10 cái.

Chuẩn hóa chất lượng - Chìa khóa của niềm tin thị trường

Để nhãn hiệu tập thể thực sự có “giá trị sống”, Ban chủ nhiệm nhiệm vụ đã tập trung xây dựng hệ thống tiêu chuẩn và công cụ hỗ trợ phát triển thị trường. Cụ thể, nhiệm vụ đã xây dựng Tiêu chuẩn cơ sở sản phẩm bánh đa Lạng Côn; Bộ tiêu chí chất lượng cho sản phẩm mang nhãn hiệu tập thể; hỗ trợ xây dựng Bản cam kết an toàn thực phẩm cho các hộ sản xuất.

Song song với đó, hàng loạt công cụ quảng bá sản phẩm đã được thiết kế và sản xuất đồng bộ, bao gồm: 2.000 hộp nhựa thực phẩm tròn đựng bánh đa; 20 kg túi nilon chứa bánh đa trong hộp thực phẩm tròn; 80 kg túi nilon; 31,25 kg túi nilon xách tay đựng bánh đa thường; 1.000 túi giấy; 200 tờ rơi; 30 sổ tay hướng dẫn; 9.000 tem mác tích hợp đầy đủ thông tin nhãn hàng hóa.

Nhờ đó, sản phẩm bánh đa Lạng Côn mang nhãn hiệu tập thể tại các thị trường thử nghiệm như Hải Phòng và Hưng Yên (cũ) đã nhận được phản hồi tích cực từ người tiêu dùng và các tác nhân thương mại. Sản phẩm được đánh giá cao không chỉ về chất lượng, hương vị mà còn ở hình thức bao bì, nhãn mác rõ ràng, chuyên nghiệp, tạo cảm giác tin cậy.

Chia sẻ tại hội nghị, nhiều hộ sản xuất bánh đa Lạng Côn cho biết, việc tham gia mô hình quản lý nhãn hiệu tập thể đã giúp họ thay đổi cách nghĩ và cách làm.

“Trước đây, chúng tôi chỉ quen làm theo kinh nghiệm, ai làm nấy bán. Nay có tiêu chí chung, có nhãn hiệu chung, sản phẩm bán được giá hơn, khách hàng cũng tin tưởng hơn”, một hộ sản xuất chia sẻ.

Bên cạnh lợi ích kinh tế, người dân còn nhận thức rõ hơn về vai trò của việc bảo vệ thương hiệu, tuân thủ quy định về an toàn thực phẩm và vệ sinh môi trường làng nghề. Đây là những yếu tố then chốt để làng nghề phát triển lâu dài, bền vững.

Đào tạo, tập huấn - Đầu tư cho tương lai

Trong khuôn khổ nhiệm vụ, Ban chủ nhiệm đã tổ chức 3 lớp tập huấn cho 120 học viên là các hộ sản xuất và những người liên quan. Nội dung tập huấn tập trung vào kiến thức về sở hữu trí tuệ, quản lý và sử dụng nhãn hiệu tập thể, nâng cao chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm và kỹ năng tiếp cận thị trường.

Thông qua các lớp tập huấn, trình độ và nhận thức của các hộ sản xuất bánh đa Lạng Côn đã được nâng cao rõ rệt. Nhiều hộ bước đầu đã có định hướng đầu tư cải tiến quy trình sản xuất, chú trọng hơn đến bao bì, nhãn mác và chiến lược tiêu thụ sản phẩm.

Đánh giá về kết quả nhiệm vụ, các chuyên gia trong Hội đồng khoa học cho rằng, đây là một mô hình tiêu biểu trong việc gắn KH&CN với phát triển sản phẩm làng nghề. Việc hỗ trợ không chỉ dừng ở đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, mà đi sâu vào khâu quản lý, khai thác và phát triển giá trị nhãn hiệu là hướng đi đúng và cần được nhân rộng.

Đại diện cơ quan quản lý nhà nước cũng nhấn mạnh, nhãn hiệu tập thể “Bánh đa Lạng Côn” không chỉ là tài sản của riêng các hộ sản xuất, mà còn là tài sản chung của địa phương. Do đó, cần tiếp tục có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền, cơ quan chuyên môn và người dân trong việc duy trì chất lượng, mở rộng thị trường và bảo vệ uy tín sản phẩm.

Với những kết quả đạt được, Hội đồng khoa học đã thống nhất nghiệm thu nhiệm vụ sau khi Ban chủ nhiệm chỉnh sửa, bổ sung một số nội dung theo góp ý.

Có thể khẳng định, nhiệm vụ “Hỗ trợ quản lý, khai thác và phát triển nhãn hiệu tập thể ‘Bánh đa Lạng Côn’” đã tạo nền tảng quan trọng cho việc nâng tầm giá trị đặc sản địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn gắn với bảo tồn và phát huy giá trị làng nghề truyền thống. Đây cũng là minh chứng rõ nét cho vai trò của KH&CN trong việc đồng hành cùng địa phương trên con đường phát triển bền vững./.