IOAA 2026: Nơi hội tụ những tài năng trẻ trong lĩnh vực thiên văn học và vật lý thiên văn quốc tế

Đây là lần đầu tiên Việt Nam đăng cai một kỳ IOAA, đánh dấu bước tiến trong việc thúc đẩy giáo dục khoa học, phát triển nguồn nhân lực trẻ và mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thiên văn học, vật lý thiên văn.

IOAA 2026 được UBND TP. Hà Nội chỉ đạo, phối hợp tổ chức cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Hội đồng IOAA quốc tế và các cơ quan, đơn vị liên quan. Sở GD&ĐT Hà Nội là cơ quan chủ trì phối hợp cùng các sở, ban, ngành. Đại học Phenikaa được lựa chọn là địa điểm chính tổ chức các nội dung chuyên môn.

Việc đồng hành cùng kỳ thi là cơ hội để Đại học Phenikaa đóng góp nguồn lực khoa học, công nghệ và con người, đồng thời cùng TP. Hà Nội tạo nên không gian giao lưu học thuật và kết nối cộng đồng khoa học quốc tế.

IOAA 2026 - Mở thêm cơ hội để tài năng trẻ Việt Nam hội nhập khoa học quốc tế

Phát biểu tại Lễ khai mạc, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh đây là lần đầu tiên Việt Nam đăng cai kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế, tiếp nối các kỳ thi Olympic Toán học quốc tế năm 2007, Olympic Vật lý quốc tế năm 2008 và Olympic Hóa học quốc tế năm 2014 đã được tổ chức rất thành công.

Chào mừng các đội tuyển đến với Kỳ thi, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu khẳng định, Đảng và Nhà nước Việt Nam nhất quán xác định giáo dục và đào tạo, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là quốc sách hàng đầu, là lựa chọn chiến lược cho tương lai đất nước. Theo đó, nhiệm vụ phát hiện, bồi dưỡng và tạo môi trường phát triển cho tài năng trẻ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Việc Việt Nam đăng cai Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế năm 2026 là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa chủ trương ấy, đồng thời mở thêm cơ hội để thế hệ trẻ Việt Nam kết nối, hội nhập với cộng đồng giáo dục, khoa học quốc tế. Cùng với đó, Việt Nam đang từng bước đầu tư phát triển lĩnh vực khoa học vũ trụ, với các vệ tinh quan sát Trái đất và các đài thiên văn tại Hòa Lạc, Khánh Hoà - nơi đội tuyển Việt Nam vừa tập huấn quan sát cho Kỳ thi này.

Theo Phó Thủ tướng, trong một thế giới nhiều biến động, khoa học chính là ngôn ngữ chung có sức mạnh đưa con người đến gần nhau hơn bằng tri thức, sự thật và tinh thần hợp tác. Do đó, kỳ thi này mang ý nghĩa vượt ra ngoài một cuộc tranh tài. Đó không chỉ là một kỳ thi dành cho những học sinh xuất sắc, mà còn là một diễn đàn khoa học trẻ, nơi các em học sinh được chia sẻ tri thức, khơi mở tài năng và hình thành những trải nghiệm mới.

“Ngày 10/9 vừa qua, tại Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ tổ chức tại Thủ đô Paris, Cộng hòa Pháp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu rõ thông điệp của Việt Nam đối với cộng đồng quốc tế, đó là: chúng ta cần giữ gìn không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình; đặt con người và phát triển bền vững trên Trái đất ở vị trí trung tâm; bảo đảm bình đẳng giữa các quốc gia trong tham gia và thụ hưởng thành quả nghiên cứu, công nghệ. Kỳ thi hôm nay chính là giải pháp góp phần vun đắp nền móng cho tầm nhìn đó”, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu cho biết.

Nhắn nhủ tới các thí sinh tham dự IOAA 2026, Phó Thủ tướng cho rằng, việc có mặt tại Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế 2026 đã là một dấu mốc đáng tự hào trên hành trình học tập và khám phá tri thức của mỗi em.

Phó Thủ tướng mong muốn các thí sinh bước vào kỳ thi với sự tự tin, trung thực và bản lĩnh, nỗ lực hết mình để đạt kết quả tốt nhất; đồng thời đón nhận những giá trị rộng lớn hơn ngoài điểm số và huy chương, đó là những ý tưởng khoa học, những trải nghiệm mới và tình bạn quốc tế được hình thành tại Hà Nội.

“Tôi tin rằng nhiều năm sau, các em sẽ gặp lại nhau trong một phòng thí nghiệm, một đài thiên văn hay một dự án khoa học quốc tế - không còn là những thí sinh cùng tranh tài, mà chính là những đồng nghiệp cùng khám phá những chân trời mới và cùng giải quyết những vấn đề chung của thế giới”, Phó Thủ tướng nói.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh, Việt Nam luôn coi trọng và mong muốn mở rộng hợp tác quốc tế trong giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; sẵn sàng đồng hành cùng các quốc gia trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó có lĩnh vực thiên văn học và khoa học vũ trụ.

Đại học Phenikaa chuẩn bị hạ tầng khoa học và nhân lực phục vụ kỳ thi

Để đáp ứng yêu cầu chuyên môn đặc thù của IOAA, Đại học Phenikaa đã phối hợp cùng Ban Tổ chức chuẩn bị hệ thống cơ sở vật chất, công nghệ và nguồn lực kỹ thuật phục vụ các nội dung thi và hoạt động học thuật.

Theo đó, 16 phòng thi lý thuyết được bố trí theo phương án của Ban Chuyên môn, kết hợp hệ thống máy tính, mạng và máy chủ phục vụ công tác khảo thí và vận hành phần mềm Olympify.

Bên cạnh đó, 60 kính thiên văn Sky-Watcher BK P15075 EQ3 đã được lắp đặt, hiệu chỉnh đồng bộ nhằm phục vụ nội dung quan sát ngoài trời - một trong những phần thi đặc thù của Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế.

Trước khi kỳ thi diễn ra, đoàn khảo sát của Ủy ban IOAA quốc tế đã kiểm tra các điều kiện tổ chức tại Đại học Phenikaa và ghi nhận sự chuẩn bị về cơ sở vật chất, công nghệ cũng như sự phối hợp giữa các đơn vị liên quan.

Bên cạnh cơ sở vật chất, công tác tổ chức IOAA 2026 còn huy động sự tham gia của đội ngũ nhân sự phục vụ vận hành kỳ thi.

Theo Ban Tổ chức, 320 thí sinh được bố trí lưu trú tại Ký túc xá Đại học Phenikaa. Các khu vực dành cho thí sinh, trưởng đoàn, ban giám khảo, quan sát viên và chuyên gia quốc tế được sắp xếp riêng biệt nhằm bảo đảm tính độc lập, minh bạch trong toàn bộ quá trình tổ chức

Trong thời gian diễn ra kỳ thi, các thí sinh thực hiện quy định bàn giao điện thoại, máy tính xách tay, máy tính bảng, đồng hồ thông minh và các thiết bị liên lạc không dây cho trưởng đoàn nhằm bảo đảm quy chế thi.

Đồng hành cùng kỳ thi có 140 sinh viên tình nguyện và 22 kỹ thuật viên khảo thí của Đại học Phenikaa, đảm nhiệm các nhiệm vụ hỗ trợ đón tiếp, hướng dẫn, vận hành kỹ thuật và phối hợp cùng các đoàn quốc tế trong suốt thời gian diễn ra sự kiện. Đây cũng là cơ hội để sinh viên Phenikaa trực tiếp trải nghiệm môi trường quốc tế và giao lưu với những tài năng trẻ đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ.

Không chỉ phục vụ IOAA 2026, những hạ tầng khoa học được huy động cho kỳ thi sẽ tiếp tục được khai thác cho đào tạo, nghiên cứu, phổ biến khoa học và các chương trình trải nghiệm thiên văn, STEM dành cho học sinh, sinh viên. Những kinh nghiệm và kết nối quốc tế được hình thành trong quá trình tổ chức cũng góp phần mở rộng cơ hội giao lưu học thuật và hợp tác khoa học trong tương lai.

“

Kỳ thi Olympic thiên văn và vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX năm 2026 (IOAA 2026) diễn ra tại Hà Nội từ ngày 25/9-5/10/2026, quy tụ 66 quốc gia và vùng lãnh thổ, với 67 đội và 320 thí sinh tranh tài.

IOAA 2026 là sự kiện giáo dục - khoa học quốc tế dành cho học sinh trung học phổ thông, góp phần phát hiện, bồi dưỡng tài năng trẻ trong lĩnh vực thiên văn học và vật lý thiên văn; đồng thời mở rộng giao lưu học thuật, trao đổi khoa học và hợp tác quốc tế./.