Hồng không hạt LT-1 mở hướng phát triển kinh tế tại xã Na Rì

Khôi phục vùng trồng, nâng cao giá trị cây hồng

Với địa hình đồi núi, khí hậu và thổ nhưỡng phù hợp, xã Na Rì (tỉnh Thái Nguyên) có nhiều điều kiện để phát triển cây hồng. Tuy nhiên, những vườn hồng bản địa lâu năm đang dần thoái hóa, sâu bệnh và rụng quả nhiều, khiến sản lượng giảm sút.

Vì vậy, việc đưa giống mới vào sản xuất, kết hợp ghép cải tạo vườn cây cũ trở thành giải pháp nhằm khôi phục năng suất và nâng cao hiệu quả canh tác.

Giống hồng không hạt LT-1 được đưa vào canh tác nhờ những ưu điểm như không kén đất, có khả năng chịu hạn và chịu nước khá tốt, ít sâu bệnh, quy trình chăm sóc tương đối đơn giản.

So với giống bản địa, quả LT-1 có kích thước lớn hơn từ 3 đến 4 lần, trung bình khoảng 5-6 quả/kg, thịt quả giòn, ngọt. Đây là những lợi thế giúp giống hồng mới đáp ứng nhu cầu thị trường và tạo thêm động lực để người dân đầu tư phát triển vùng trồng.

Theo thống kê, toàn xã hiện có khoảng 230 ha trồng hồng. Số liệu ghi nhận vào tháng 9 vừa qua cho thấy, diện tích hồng không hạt LT-1 đạt 50,7 ha, trong đó gần 30 ha đang cho thu hoạch. Giai đoạn 2026-2030, địa phương đặt mục tiêu mở rộng diện tích giống hồng này lên khoảng 150 ha.

Để phát triển vùng trồng, địa phương triển khai các chương trình khuyến nông, kết hợp hỗ trợ cây giống với chuyển giao kỹ thuật. Tháng 2/2026, mô hình khuyến nông hỗ trợ 8.325 cây giống cho 83 hộ dân, phục vụ trồng mới 16,65 ha hồng LT-1.

Trước đó, dự án khoa học và công nghệ cấp tỉnh “Ứng dụng khoa học và công nghệ xây dựng mô hình thâm canh và nhân giống hồng không hạt Na Rì LT-1” được triển khai trong 60 tháng, từ tháng 2/2021 đến tháng 2/2026.

Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Thái Nguyên phối hợp với Viện Nghiên cứu Rau quả (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) và Hợp tác xã (HTX) Kim Lư chuyển giao bốn quy trình kỹ thuật, gồm nhân giống bằng phương pháp ghép, chăm sóc cây đầu dòng, thâm canh và bảo quản, xử lý sau thu hoạch. Dự án đã đào tạo 10 kỹ thuật viên và tập huấn cho 304 lượt nông dân.

Bên cạnh đó, chính quyền địa phương thường xuyên kiểm tra vườn hồng, hướng dẫn người dân chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và thu hoạch đúng kỹ thuật. Hội Nông dân tỉnh cũng vận động các hộ đốn tỉa, ghép cải tạo những vườn hồng bản địa già cỗi, tận dụng diện tích sẵn có để nâng cao hiệu quả sản xuất.

Đa dạng hóa đầu ra cho hồng không hạt

Hồng không hạt LT-1 thường được thu hoạch vào khoảng tháng 9-10 dương lịch hằng năm, gần dịp Tết Trung thu. Cây bắt đầu cho quả từ năm thứ năm; đến năm thứ sáu, thứ bảy, sản lượng dần ổn định. Năng suất bình quân đạt 55-60 tấn/ha, có thể lên tới 70 tấn/ha tại những nơi có điều kiện thuận lợi.

Sau thu hoạch, người dân bán quả tươi trực tiếp cho thương lái hoặc HTX Kim Lư tại vườn, với giá trung bình 27.000-30.000 đồng/kg. HTX thu mua, ngâm khử chát theo quy trình kỹ thuật rồi đưa sản phẩm ra thị trường. Giá bán buôn đạt khoảng 40.000-45.000 đồng/kg; tại các đô thị lớn như Hà Nội, giá bán lẻ có thể lên tới 70.000 đồng/kg.

Ngoài quả tươi, sản phẩm hồng không hạt LT-1 tại địa phương đã đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Đây là cơ sở để phát triển các sản phẩm chế biến như hồng sấy dẻo, hồng treo gió. Địa phương cũng mở rộng hình thức tiêu thụ thông qua hoạt động tham quan, trải nghiệm hái hồng tại vườn. Nhờ đó, sản phẩm có thêm kênh tiêu thụ, đồng thời mở ra cơ hội tăng thu nhập từ dịch vụ trải nghiệm.

Hiệu quả kinh tế bước đầu được thể hiện qua thu nhập của các hộ trồng hồng. Tùy điều kiện sản xuất, lợi nhuận có thể đạt từ 100 đến gần 300 triệu đồng/ha/năm.

Từ việc khôi phục những vườn hồng già cỗi đến phát triển giống mới gắn với tiêu thụ và chế biến, mô hình LT-1 đang mở thêm hướng sản xuất cho người dân Na Rì.

Để phát huy hiệu quả lâu dài, việc mở rộng diện tích cần đi đôi với nâng cao chất lượng quả, củng cố đầu ra và phát triển các hình thức tiêu thụ phù hợp. Qua đó, cây hồng có thể đóng góp nhiều hơn vào việc nâng cao giá trị nông sản và đa dạng hóa sinh kế cho người dân địa phương./.