GS. Daniela Rus: Giải thưởng VinFuture 2026 tìm kiếm những đột phá khoa học vì nhân loại

Giá trị khoa học và tác động thực tiễn: Hai tiêu chí xuyên suốt

PV: VinFuture 2026 đang tiến gần tới lễ trao giải. Điều gì khiến quá trình xét chọn năm nay trở nên đặc biệt đối với Giáo sư và Hội đồng Giải thưởng?

GS. Daniela Rus: Năm nay có rất nhiều đề cử xuất sắc, với những nhà khoa học và công trình xứng đáng được ghi nhận. Vì vậy, quá trình lựa chọn kéo dài nhiều tháng và đòi hỏi sự đánh giá kỹ lưỡng. Tôi rất ấn tượng và vinh dự khi được tham gia vào quá trình đó.

Với mỗi đề cử, chúng tôi luôn đặt ra hai câu hỏi: Công trình đã tạo ra bước tiến nào về khoa học và tri thức? Những tri thức ấy đã hoặc có khả năng tạo ra tác động tích cực, sâu rộng đối với nhân loại hay không? Đây là hai tiêu chí xuyên suốt quá trình đánh giá.

Khi kết quả được công bố, công chúng sẽ thấy các công trình được vinh danh không chỉ thể hiện tiến bộ khoa học thực chất mà còn có tác động, hoặc tiềm năng tạo ra tác động, đối với con người và hành tinh.

PV: Hội đồng Giải thưởng VinFuture quy tụ các nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực. Điều gì giúp Hội đồng đạt được sự đồng thuận trước những góc nhìn chuyên môn khác nhau?

GS. Daniela Rus: Một điều khiến tôi đặc biệt ấn tượng là cách GS. Richard Henry Friend, Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng, điều hành các cuộc thảo luận. Ông luôn trân trọng những quan điểm khác biệt và nhấn mạnh rằng bản thân không tham gia biểu quyết. Vai trò của ông là bảo đảm mọi ý kiến đều được lắng nghe, xem xét thấu đáo, từ đó hướng tới sự đồng thuận mà các thành viên có thể cùng ủng hộ.

Tôi cũng rất trân trọng cơ hội làm việc với các đồng nghiệp giàu kinh nghiệm, có chuyên môn và góc nhìn khoa học đa dạng. Tinh thần trách nhiệm cùng sự cân nhắc kỹ lưỡng của Hội đồng khiến hành trình xét chọn trở nên ý nghĩa.

PV: Bà có thể chia sẻ đôi nét về định hướng của những công trình có thể được vinh danh tại VinFuture năm nay?

GS. Daniela Rus: VinFuture 2026 hướng tới tôn vinh những nhà khoa học dành tâm huyết tìm kiếm giải pháp cho một tương lai bền vững. Tinh thần đó không giới hạn trong một hạng mục giải thưởng. Các công trình được lựa chọn không chỉ góp phần thúc đẩy sự phát triển và thịnh vượng của nhân loại, mà còn hướng tới bảo đảm sự phát triển ấy bền vững đối với hành tinh.

Hiệu quả năng lượng và phát triển bền vững

PV: Từ góc nhìn của một nhà khoa học nhiều năm nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo (AI) và robot, đâu là những hướng nghiên cứu khiến bà đặc biệt quan tâm?

GS. Daniela Rus: Tôi quan tâm đến mối liên hệ giữa các hệ thống tự nhiên với những công nghệ do con người tạo ra. Hiệu quả sử dụng năng lượng là một ví dụ. Một đứa trẻ có thể hoạt động nhiều giờ với nguồn năng lượng tương đối nhỏ, trong khi các hệ thống máy tính có thể cần lượng điện năng đáng kể để thực hiện những tác vụ phức tạp.

Sự khác biệt đó cho thấy thách thức trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng của các hệ thống kỹ thuật. Những tiến bộ về công nghệ pin có vai trò quan trọng đối với khả năng lưu trữ và cung cấp năng lượng. Cùng với các giải pháp nâng cao hiệu suất, chúng có thể góp phần giúp các hệ thống kỹ thuật hoạt động hiệu quả, bền vững hơn.

Bên cạnh đó, việc tìm hiểu các hệ thống tự nhiên và mối liên hệ giữa sức khỏe môi trường với đời sống con người cũng rất cần thiết. Tiến bộ khoa học không chỉ thể hiện ở khả năng tạo ra công nghệ mạnh mẽ hơn, mà còn ở việc thấu hiểu và bảo vệ thế giới chúng ta đang sống.

PV: Sau gần hai năm tham gia Hội đồng Giải thưởng, bà nhìn nhận thế nào về vai trò của VinFuture trong việc kết nối giới khoa học và tìm kiếm những công trình có giá trị lâu dài?

GS. Daniela Rus: Tôi trân trọng việc được trở thành một phần của cộng đồng khoa học VinFuture. Mục tiêu và tầm nhìn của giải thưởng gắn với những thách thức lớn mà nhân loại đang đối mặt. Điều khiến tôi ấn tượng là VinFuture không chỉ hướng tới tiến bộ của con người, mà còn quan tâm đến tương lai của hành tinh. Hai yếu tố này có mối liên hệ mật thiết.

Trong bối cảnh thế giới liên tục thay đổi, VinFuture góp phần lan tỏa niềm hy vọng và tinh thần lạc quan thông qua việc tôn vinh những thành tựu khoa học có ý nghĩa. Giá trị của giải thưởng không chỉ nằm ở những khám phá được ghi nhận, mà còn ở sự cẩn trọng và tinh thần trách nhiệm trong mỗi quyết định lựa chọn.

Khi khoa học tiếp tục mở rộng những giới hạn tưởng chừng không thể vượt qua, việc lựa chọn công trình xứng đáng được vinh danh đòi hỏi nhiều hơn đánh giá chuyên môn. Đó còn là sự cân nhắc về trách nhiệm, tầm nhìn và những giá trị mà mỗi khám phá có thể để lại cho tương lai.

Xin cảm ơn Giáo sư!