Gợi mở cách viết tác phẩm trúng, đúng và thuyết phục dự thi bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Ngày 15/4, tại Hà Nội, Đảng ủy Chính phủ tổ chức Hội nghị tập huấn chuyên đề "Kỹ năng và định hướng sáng tác tác phẩm dự cuộc thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong Đảng bộ Chính phủ lần thứ 2, năm 2026".

Năm nhiệm vụ trọng tâm

Phát biểu chỉ đạo, Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ Lại Xuân Lâm cho biết, cuộc thi chính luận năm 2026 có hai điểm mới so với năm 2025.

Theo đó, ngoài chủ đề chung do Trung ương phát động là “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới”, Đảng ủy Chính phủ định hướng mở rộng theo hướng gắn với chức năng, nhiệm vụ của Đảng bộ Chính phủ và Chính phủ, tập trung đề xuất các giải pháp thiết thực nhằm xây dựng Đảng bộ Chính phủ trong sạch, vững mạnh; phát huy vai trò đoàn kết, gương mẫu, tiên phong trong khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; góp phần thúc đẩy phát triển nhanh và bền vững.

Đồng thời, cuộc thi khuyến khích các bài viết đề xuất giải pháp xây dựng Chính phủ liêm chính, hành động, kiến tạo phát triển, quyết tâm bứt phá, hướng tới mục tiêu xây dựng đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.

Giải thưởng Cuộc thi chia thành 2 nhóm: Nhóm 1 dành cho phóng viên, biên tập viên các cơ quan báo chí, nhóm chuyên gia Ban Chỉ đạo 35 các cấp; Nhóm 2 dành cho các cán bộ, đảng viên và người lao động trong Đảng bộ Chính phủ và người nước ngoài (nếu có).

Đối với Đảng bộ Chính phủ, tham gia Cuộc thi không chỉ là yêu cầu về nhiệm vụ chính trị mà còn là dịp quan trọng để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là trong năng lực nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, phát triển tư duy lý luận và kỹ năng viết chính luận.

Tuy nhiên, thực tế cuộc thi năm 2025 cho thấy số lượng và chất lượng tác phẩm tham gia vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh hiện có; một số bài viết còn hạn chế về khả năng phát hiện vấn đề, chiều sâu lý luận, kỹ năng lập luận và sức thuyết phục.

Hội nghị có ý nghĩa thiết thực, nhằm bổ sung kiến thức, chia sẻ kinh nghiệm và trang bị phương pháp giúp đội ngũ cán bộ, đảng viên nâng cao chất lượng trong việc lựa chọn chủ đề, xây dựng nội dung và hoàn thiện các tác phẩm chính luận, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của cuộc thi.

Phó Bí thư Đảng ủy Chính phủ Lại Xuân Lâm gợi mở 5 nhiệm vụ trọng tâm:

Một là, tiếp tục nâng cao nhận thức, xác định rõ trách nhiệm của mỗi cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên.

Đồng chí Lại Xuân Lâm yêu cầu phải "quán triệt sâu sắc và thấm nhuần tinh thần "4 kiên định" theo phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: i) Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; ii) Kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; iii) Kiên định đường lối đổi mới của Đảng; iv) Kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng.

Hai là, triển khai cuộc thi "một cách bài bản, nghiêm túc, gắn với nhiệm vụ chính trị của cơ quan, đơn vị".

Đồng chí Lại Xuân Lâm đề nghị các cấp ủy xem xét đặt chỉ tiêu cụ thể đối với giải cấp Đảng bộ Chính phủ và giải cấp Trung ương.

Cuộc thi "không đơn thuần là hoạt động mang tính phong trào mà cần được xác định có ý nghĩa quan trọng, thể hiện trách nhiệm của cán bộ, đảng viên góp phần bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ, bảo vệ thành quả cách mạng", theo tinh thần chỉ đạo của Bí thư Đảng ủy, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng: "Xác định năm 2026 là "năm nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở", nhất là về trình độ chuyên môn, kỹ năng thực thi công vụ và ý thức, trách nhiệm".

Ba là, chủ động nghiên cứu, lựa chọn những vấn đề có tính thời sự, thiết thực, "gắn với thực tiễn công tác, lĩnh vực phụ trách để xây dựng các tác phẩm có chiều sâu, có giá trị lý luận và thực tiễn; bảo đảm đúng định hướng chính trị, tính chiến đấu và tính thuyết phục".

Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, các đảng ủy cần "phát huy vai trò nòng cốt trong việc hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, hỗ trợ các đơn vị triển khai cuộc thi; tiếp tục tổ chức các hoạt động tập huấn chuyên sâu cho từng loại hình tác phẩm; kịp thời phát hiện, bồi dưỡng, nhân rộng các cá nhân, tập thể có cách làm hay, sáng tạo".

Bốn là, đối với các cơ quan báo, tạp chí trực thuộc và đội ngũ phóng viên, biên tập viên, "lực lượng trực tiếp sáng tạo tác phẩm", phát huy vai trò nòng cốt, đi đầu; "chủ động lựa chọn đề tài, nâng cao chất lượng nghiên cứu, tăng cường trao đổi nghiệp vụ để xây dựng các tác phẩm có chiều sâu lý luận, lập luận sắc bén, giàu tính phát hiện và có sức lan tỏa".

Mỗi tác phẩm không chỉ bảo đảm chất lượng chuyên môn mà còn phải thể hiện rõ "trách nhiệm chính trị, tính chiến đấu, "chất thép trong ngòi bút" và sức thuyết phục, góp phần định hướng dư luận xã hội, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới".

Năm là, tăng cường công tác truyền thông, lan tỏa sâu rộng cuộc thi; "chủ động khai thác hiệu quả các nền tảng số, mạng xã hội và các loại hình báo chí để giới thiệu, quảng bá các tác phẩm chất lượng, cách làm hay, mô hình sáng tạo"; đẩy mạnh cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong chia sẻ thông tin, dữ liệu, kinh nghiệm tổ chức, "tạo sức cộng hưởng, nâng cao hiệu quả, tầm ảnh hưởng và uy tín của cuộc thi, góp phần củng cố niềm tin xã hội".

Gợi mở cách viết trúng, đúng và thuyết phục để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Hội nghị đã dành trọng tâm cho hai chuyên đề là: Kỹ năng lựa chọn chủ đề bài viết chính luận do TS. Lê Đức Hoàng, Phó trưởng Khoa Tuyên truyền, thành viên Ban Chỉ đạo 35, Học viện Báo chí và Tuyên truyền trình bày và Kỹ năng tổ chức bài viết chính luận do Đại tá, nhà báo Đỗ Phú Thọ, Tổng biên tập báo Cựu chiến binh Việt Nam chia sẻ.

TS. Lê Đức Hoàng cho rằng, trước hết về cách lựa chọn phương thức triển khai để tham dự cuộc thi cần phù hợp với điều kiện thực tế của từng cơ quan, đơn vị.

Có thể triển khai theo hướng phát động rộng rãi để cán bộ, đảng viên tự lựa chọn chủ đề, thể loại phù hợp với sở trường nhưng cũng có thể triển khai theo hướng có định hướng, phân luồng theo thế mạnh, giao nhiệm vụ có trọng tâm, trọng điểm, hình thành những “mũi nhọn” thực sự về nội dung và thể loại.

Đối với người viết cần sớm xác định tuyến bài ngay từ đầu là viết theo hướng “xây”, “chống” hay kết hợp cả “xây” và “chống”. Với tuyến “xây” thì tác phẩm cần làm nổi bật cái đúng, cái tích cực, những kết quả thực tiễn và những giá trị bền vững mà chủ trương của Đảng mang lại.

Với tuyến “chống”, yêu cầu đặt ra là phải chỉ rõ luận điệu xuyên tạc, phân tích được bản chất, động cơ, tác hại, đồng thời dùng hệ thống luận cứ khoa học, pháp lý, lịch sử và thực tiễn để phản bác thuyết phục.

Còn với dạng bài kết hợp, nội dung “xây” và “chống” phải song hành, lấy cái đúng để soi chiếu cái sai, lấy thành quả thực tiễn để bác bỏ xuyên tạc, qua đó tăng độ đằm của bài viết và sức nặng của lập luận.

TS. Lê Đức Hoàng lưu ý, đối với mỗi loại hình báo chí có những yêu cầu rất khác nhau. Cụ thể với bài báo in, báo điện tử, cách tiếp cận cần linh hoạt, ưu tiên những vấn đề nhỏ, gọn, cụ thể, có tính thời sự, được dư luận quan tâm và phù hợp với nhận thức đại chúng.

Từ thực tiễn nhiều năm tham gia, theo dõi và chấm các cuộc thi chính luận, nhà báo Đỗ Phú Thọ dành nhiều thời gian phân tích quy trình xây dựng tác phẩm ở từng loại hình.

Với tác phẩm tạp chí in, tạp chí điện tử, ông nhấn mạnh đây là dạng bài có yêu cầu rất chặt chẽ về dung lượng, cấu trúc, tóm tắt, từ khóa và tài liệu tham khảo.

Người viết phải đặc biệt coi trọng bước xác định đề tài, chủ đề, bởi đây là khâu quyết định toàn bộ nội dung tác phẩm. Sau đó là quá trình thu thập, khai thác thông tin, kết hợp đọc tài liệu, nghiên cứu báo cáo, tư liệu lịch sử với phỏng vấn, trao đổi cùng nhân vật, chuyên gia để có nguồn dữ liệu đủ dày, đủ chắc.

Một tác phẩm chính luận chất lượng không chỉ đúng về nội dung mà còn phải được tổ chức mạch lạc, hấp dẫn về hình thức. Việc đặt tên tác phẩm, viết tóm tắt, chia tít phụ, sử dụng box, biểu đồ, ảnh minh họa… đều cần được cân nhắc kỹ. Tên bài phải gắn chặt với chủ đề, ngắn gọn nhưng gợi mở; phần tóm tắt phải bao quát được tinh thần toàn bài, đủ sức lôi cuốn để ban giám khảo và bạn đọc nhìn vào là nhận ra trọng tâm, thông điệp và giá trị của tác phẩm.

Với thể loại báo in và báo điện tử, nhà báo Đỗ Phú Thọ đánh giá quy trình xây dựng về cơ bản không khác quá nhiều so với tạp chí, nhưng yêu cầu về văn phong, nhịp điệu và tính thời sự cao hơn. Báo chí cần ngắn gọn, dễ hiểu, trực diện hơn; sapo phải sắc, rõ, không lan man; nội dung phải có điểm nhấn và không nên sa đà vào trích dẫn quá dày khiến bài nặng nề, khô cứng.

Một bài báo chính luận tốt là bài mà người đọc tiếp nhận được tư tưởng một cách tự nhiên, thấy được lý lẽ và thực tiễn gắn kết với nhau, chứ không có cảm giác bị áp đặt hay lên lớp.

Đối với tác phẩm báo in năm 2025 quy định tác phẩm không quá 4.000 từ nhưng năm nay giảm xuống còn dưới 3.000 từ. Năm 2025, phần sapo đối với báo in quy định là 150 từ nhưng sang năm 2026 hạ xuống còn 100 từ.

Từ kinh nghiệm thực tế, nhà báo Đỗ Phú Thọ cũng thẳng thắn chỉ ra một số lỗi thường gặp khi làm bài thi chính luận về bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Đó là bài viết vượt hoặc thiếu dung lượng theo thể lệ; phần tóm tắt, sapo dài quá quy định; tác phẩm viết có độ trùng lặp vượt ngưỡng cho phép; tác phẩm phát thanh, truyền hình, video clip vượt thời lượng hoặc không có kịch bản đầy đủ; bản in dự thi trình bày sai yêu cầu về hình thức.

Theo nhà báo Đỗ Phú Thọ, đây đều là những lỗi kỹ thuật nhưng hậu quả lại rất rõ ràng: tác phẩm có thể bị loại ngay từ vòng đầu, bất kể nội dung được đầu tư công phu đến đâu.

Tại Hội nghị, các đại biểu cũng đã cùng nhau trao đổi, thảo luận về nội dung liên quan đến bài viết tham dự cuộc thi và chia sẻ kinh nghiệm trong quá trình sáng tạo tác phẩm, qua đó, nhằm góp phần xây dựng các tác phẩm đảm bảo chất lượng và yêu cầu của Ban tổ chức đề ra./.