Giữa tháng 9/2026, Việt Nam tắt sóng 2G, khép lại hành trình 30 năm

Quá trình tắt sóng mạng 2G và 3G đang diễn ra tại nhiều thị trường trên thế giới. Theo Hiệp hội các nhà cung cấp thiết bị di động toàn cầu (GSA), đến tháng 6/2026, có 313 mạng 2G/3G đã, đang và được lên kế hoạch tắt sóng tại 89 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Các nhà mạng trên thế giới đang đẩy nhanh quá trình tắt sóng những công nghệ di động thế hệ cũ. Việc tắt sóng 2G và 3G không chỉ nhằm giảm chi phí vận hành, mà còn giúp doanh nghiệp (DN) tái sử dụng phổ tần, tiết kiệm năng lượng và tập trung nguồn lực cho các mạng 4G, 5G.

Theo số liệu mới nhất của GSA, tính đến ngày 30/6/2026, đã có 313 mạng 2G và 3G đã, đang và được lên kế hoạch tắt sóng tại 89 quốc gia và vùng lãnh thổ. Con số này tăng từ 303 mạng vào tháng 12/2025 và 254 mạng vào cuối năm 2024.

Đáng chú ý, xu hướng này đang dần trở thành một phần trong chiến lược hiện đại hóa hạ tầng di động của nhiều quốc gia và nhà khai thác.

158 mạng 2G và 3G đã được tắt sóng hoàn toàn

Theo GSA, trong tổng số 313 mạng nói trên, 158 mạng 2G hoặc 3G đã được tắt sóng hoàn toàn. Bên cạnh đó, 119 mạng đã có kế hoạch tắt sóng và 36 mạng đang trong quá trình tắt sóng.

Dù tốc độ tắt sóng các mạng di động thế hệ cũ trong nửa đầu năm 2026 có phần chậm lại nhưng GSA dự báo hoạt động này sẽ tiếp tục tăng khi các nhà mạng thực hiện những kế hoạch đã công bố.

Việc tắt sóng 2G và 3G mang lại một lợi ích quan trọng về mặt tài nguyên, theo đó phổ tần số đang được sử dụng cho các mạng di động thế hệ cũ có thể được tái sử dụng cho mạng 4G/LTE và 5G. Đây là yếu tố đặc biệt có giá trị tại những thị trường mà phổ tần số dành cho mạng di động ngày càng khan hiếm.

Ngoài ra, các nhà mạng có thể giảm điện năng tiêu thụ bằng cách loại bỏ những thiết bị vô tuyến và hệ thống mạng cũ có lưu lượng thấp. Trong khi đó, 4G và 5G cung cấp hiệu suất phổ tần, năng lực truyền dữ liệu và các cơ chế bảo mật tốt hơn.

Mạng 2G đang được tắt sóng chậm hơn 3G

Quá trình tắt sóng mạng 2G đang diễn ra nhưng với tốc độ tương đối chậm. GSA ghi nhận 139 nhà mạng tại 70 quốc gia và vùng lãnh thổ đã hoàn tất hoặc công bố kế hoạch tắt sóng mạng 2G, tăng nhẹ so với 136 nhà mạng tại 68 thị trường vào tháng 12/2025.

Trong số này, 56 nhà mạng tại 29 quốc gia và vùng lãnh thổ đã tắt hoàn toàn 2G. Có 68 nhà mạng tại 44 thị trường đã công bố kế hoạch tắt sóng, trong khi 14 nhà mạng tại 8 quốc gia đang thực hiện quá trình này.

Tuy nhiên, nếu nhìn trên phạm vi toàn cầu, 2G vẫn tồn tại lâu hơn 3G do công nghệ này tiếp tục được sử dụng cho nhiều thiết bị có yêu cầu dữ liệu thấp, đặc biệt là hình thức kết nối cho phép các thiết bị và máy móc tự động trao đổi dữ liệu với nhau hoặc với hệ thống quản lý mà không cần sự can thiệp trực tiếp của con người (M2M), Internet vạn vật (IoT), hệ thống báo động và một số thiết bị công nghiệp.

Trong khi 2G vẫn còn được duy trì ở nhiều thị trường, quá trình tắt sóng 3G diễn ra nhanh hơn đáng kể.

GSA xác định 174 nhà mạng tại 67 quốc gia và vùng lãnh thổ đã hoàn tất, công bố kế hoạch hoặc đang tiến hành tắt sóng mạng 3G.

Trong đó, 102 nhà mạng tại 48 thị trường đã hoàn tất việc tắt sóng 3G. Thêm 50 nhà mạng tại 28 quốc gia đã công bố kế hoạch, trong khi 22 nhà mạng tại 17 quốc gia và vùng lãnh thổ đang thực hiện quá trình này.

Dữ liệu của GSA cho thấy, tốc độ tắt 3G tăng rõ rệt trong những năm gần đây. Nếu chỉ có 4 mạng 3G được tắt sóng vào năm 2020 thì con số này tăng lên 29 vào năm 2025. Trong 6 tháng đầu năm 2026, thêm 5 mạng 3G đã được tắt sóng hoàn toàn.

Những con số này cho thấy 3G hiện chiếm phần lớn trong số các mạng di động thế hệ cũ được loại bỏ từ năm 2020 đến nay.

25 mạng dự kiến tắt sóng trong nửa cuối năm 2026

Quá trình chuyển đổi sẽ tiếp tục diễn ra trong những năm tới. GSA ghi nhận các nhà mạng dự kiến tắt thêm 25 mạng trong nửa cuối năm 2026, gồm 12 mạng 2G và 13 mạng 3G. Con số này chưa bao gồm 37 mạng đang trong quá trình tắt sóng và có thể hoàn tất vào năm 2026 hoặc 2027.

Theo kế hoạch hiện tại, 5 mạng dự kiến tắt sóng trong năm 2027, gồm 3 mạng 2G và 2 mạng 3G. Đến năm 2028, thêm 21 mạng có thể được tắt sóng, trong đó có 11 mạng 2G và 10 mạng 3G.

Năm 2029 dự kiến có 13 mạng được tắt sóng, gồm 9 mạng 2G và 4 mạng 3G. Đến năm 2030, kế hoạch hiện tại bao gồm 21 mạng, trong đó 18 mạng 2G và 3 mạng 3G.

Việt Nam sẽ chính thức tắt sóng 2G từ ngày 15/9/2026

Theo lộ trình của cơ quan quản lý, từ ngày 15/9/2026, các doanh nghiệp viễn thông Việt Nam sẽ chính thức tắt sóng mạng 2G trên phạm vi toàn quốc. Đây là thời điểm các trạm phát sóng sử dụng công nghệ GSM ngừng hoạt động, khép lại hành trình hơn 30 năm của công nghệ 2G tại Việt Nam.

Sau khi 2G được tắt sóng, tài nguyên tần số, thiết bị và hạ tầng từng phục vụ công nghệ này sẽ từng bước được tái quy hoạch, dành cho 4G, 5G và các mạng di động thế hệ tiếp theo.

Việc loại bỏ mạng 2G cũng giúp các nhà mạng giảm chi phí vận hành khi không còn phải duy trì đồng thời nhiều thế hệ công nghệ, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên tần số - nguồn lực ngày càng quý giá trong bối cảnh nhu cầu kết nối không ngừng tăng.

Động thái này phù hợp với xu hướng tắt mạng 2G trên toàn cầu, khi nhiều quốc gia đã chuyển nguồn lực từ các mạng di động thế hệ cũ sang hạ tầng băng rộng di động tốc độ cao.

Việc tắt sóng 2G vào ngày 15/9/2026 vì vậy được xem là bước hoàn tất của quá trình hiện đại hóa hạ tầng viễn thông, tạo nền tảng cho các dịch vụ số và kinh tế số phát triển trong giai đoạn mới.

Tuy nhiên, mạng 2G vẫn tiếp tục được duy trì ở những vùng đặc biệt như tại khu vực quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa, nhà giàn DK.

IoT là bài toán khó nhất khi thực hiện tắt sóng 2G và 3G

Tắt sóng 2G và 3G không đơn giản chỉ là ngừng một công nghệ cũ rồi chuyển toàn bộ thuê bao sang 4G hoặc 5G. Một trong những thách thức lớn nhất nằm ở hàng triệu thiết bị vẫn đang sử dụng mạng thế hệ cũ.

Đặc biệt, các hệ thống máy tới máy (M2M) và Internet vạn vật (IoT) thường có vòng đời rất dài. Thiết bị công nghiệp, công tơ điện, hệ thống giám sát, thiết bị an ninh hay các hệ thống điều khiển từ xa có thể được triển khai trong nhiều năm và không dễ dàng thay thế.

Khi tắt sóng 2G hoặc 3G, những thiết bị không hỗ trợ 4G/LTE hoặc các công nghệ mới hơn có thể mất kết nối. Điều này buộc nhà mạng và khách hàng phải có kế hoạch chuyển đổi phù hợp, nhất là đối với các hệ thống cung cấp dịch vụ thiết yếu.

Bài toán đặt ra cho các nhà mạng vì thế không chỉ là khi nào tắt sóng 2G và 3G, mà còn phải xác định cách chuyển đổi thuê bao và thiết bị mà không gây gián đoạn dịch vụ.

Nhu cầu về phổ tần số trở thành động lực quan trọng để các nhà mạng tắt sóng 2G và 3G

Khi ngày càng nhiều thiết bị chuyển sang 4G và 5G, lưu lượng trên 2G và 3G tiếp tục giảm. Đây là cơ sở để các nhà mạng cân nhắc tắt sóng những hệ thống cũ và tái sử dụng lại phổ tần cho các công nghệ mới.

Từ góc độ quản lý tài nguyên vô tuyến, đây là một bước chuyển quan trọng. Một băng tần từng phục vụ công nghệ 2G hoặc 3G có thể được tái sử dụng cho 4G/LTE và 5G, qua đó nâng cao hiệu quả khai thác phổ tần mà không nhất thiết phải mở thêm băng tần mới.

Cùng với lợi ích về phổ tần và năng lượng, quá trình này còn giúp các nhà mạng giảm chi phí duy trì nhiều thế hệ công nghệ song song.

Tuy nhiên, quá trình tắt sóng sẽ chỉ thực sự hiệu quả khi đi cùng một kế hoạch chuyển đổi thiết bị phù hợp. Trong những năm tới, bài toán không còn là 4G và 5G có thể thay thế 2G, 3G hay không, mà là làm thế nào để quá trình chuyển đổi diễn ra an toàn, đồng bộ và không làm gián đoạn những hệ thống vẫn phụ thuộc vào các mạng di động thế hệ cũ./.