Gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Dao từ chữ viết truyền thống

Trong căn nhà gỗ giản dị ở bản Tả Chải, xã Tả Phìn, những cuốn sách cổ và bảng đen, phấn trắng trở thành phương tiện để Nghệ nhân Nhân dân Tẩn Vần Siệu truyền dạy chữ Nôm Dao.

Lớp học thu hút nhiều học viên ở các độ tuổi, chủ yếu là con em đồng bào Dao tại địa phương và những khu vực lân cận. Điều đáng chú ý là ông duy trì việc giảng dạy hoàn toàn miễn phí, với mong muốn ngày càng có nhiều người biết đọc, biết viết chữ của dân tộc mình.

Với ông Tẩn Vần Siệu, bảo tồn chữ viết không chỉ dừng lại ở việc giúp người học ghi nhớ mặt chữ. Qua các bài học, học viên còn được tiếp cận những nội dung trong sách cổ, tìm hiểu phong tục, tập quán, đạo lý và cách ứng xử được lưu truyền trong cộng đồng người Dao.

Ông chia sẻ rằng trước nguy cơ tiếng nói, chữ viết và bản sắc văn hóa dân tộc mai một, ông quyết định mở lớp để trao lại những tri thức mình đã tích lũy cho thế hệ sau.

Công việc giảng dạy được ông thực hiện song song với hoạt động nghiên cứu và sưu tầm tư liệu. Ông dành thời gian sao chép, biên soạn và dịch các tài liệu cổ sang tiếng phổ thông để phục vụ việc học tập, đồng thời cẩn thận chép lại những cuốn sách đã xuống cấp nhằm hạn chế nguy cơ thất lạc nội dung. Hiện ông lưu giữ hơn 40 bộ sách quý viết bằng chữ Nôm Dao.

Từ nguồn tư liệu này, ông lựa chọn và xây dựng nội dung giảng dạy phù hợp với từng nhóm học viên, hướng dẫn từ cách nhận biết nét chữ, tập đọc, tập viết đến tìm hiểu ý nghĩa của các văn bản cổ.

Học viên còn được tiếp cận nghệ thuật thư pháp, các làn điệu dân ca và hình thức hát giao duyên truyền thống. Nhờ đó, lớp học trở thành không gian để người học tìm hiểu những thành tố văn hóa gắn với chữ viết của dân tộc Dao.

Việc duy trì lớp học trong điều kiện còn nhiều thiếu thốn đặt ra không ít khó khăn, nhưng ông Tẩn Vần Siệu vẫn kiên trì với công việc truyền dạy. Những cuốn sách được gìn giữ, những nội dung được biên soạn và từng thế hệ học viên tiếp cận chữ Nôm Dao là kết quả của quá trình tích lũy, trao truyền tri thức bền bỉ.

Từ lớp học ở bản Tả Chải, công việc của Nghệ nhân Nhân dân Tẩn Vần Siệu góp phần duy trì sự hiện diện của chữ Nôm Dao trong đời sống cộng đồng. Hoạt động này cũng cho thấy vai trò của những nghệ nhân am hiểu văn hóa truyền thống trong việc bảo tồn di sản, đặc biệt thông qua truyền dạy trực tiếp và lưu giữ tư liệu cho thế hệ sau./.