Giảm nghèo bắt đầu từ “con chữ”

Giáo dục được xem là điều kiện tiên quyết để phá vỡ vòng luẩn quẩn của đói nghèo và thiếu cơ hội phát triển. Đối với trẻ em thuộc hộ nghèo, cận nghèo, khả năng tiếp cận giáo dục đầy đủ không chỉ đảm bảo quyền học tập, mà còn tạo nền tảng tri thức và kỹ năng để tham gia thị trường lao động trong tương lai.

Khi trẻ được học hành liên tục và đúng độ tuổi, các rủi ro về thất nghiệp, tái nghèo và thiệt thòi xã hội sẽ giảm đáng kể. Vì vậy, đầu tư giáo dục cho trẻ em chính là đầu tư cho sự bền vững của công tác giảm nghèo.

Trong Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025, chiều giáo dục, đào tạo được xác định là một trong sáu chỉ tiêu đánh giá mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản. Chỉ tiêu này tập trung vào việc bảo đảm trẻ em thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo được đến trường đúng độ tuổi, hoàn thành các cấp học và được tiếp cận các chính sách hỗ trợ cần thiết.

Tại tỉnh Ninh Bình, giáo dục được triển khai đồng bộ từ mầm non đến phổ thông và giáo dục nghề nghiệp, qua đó mở rộng cơ hội học tập cho trẻ em vùng khó khăn. Hệ thống trường lớp được củng cố, tỷ lệ trẻ ra lớp và hoàn thành chương trình học ở các cấp đạt mức rất cao. Cụ thể, toàn tỉnh hiện có 1.582 cơ sở giáo dục mầm non và phổ thông, với hơn 953.000 học sinh; tỷ lệ huy động trẻ 5 tuổi ra lớp đạt 99,92%; tỷ lệ hoàn thành chương trình tiểu học đạt 99,98% và tỷ lệ bỏ học giảm xuống dưới 0,1%.

Đáng chú ý, hoạt động dạy nghề được xem như cầu nối giúp thanh niên nông thôn có việc làm ổn định ngay trên địa bàn, nhờ đó giảm áp lực di cư lao động và tăng khả năng tự chủ về sinh kế. Song song với đào tạo chính quy, phong trào khuyến học được duy trì mạnh mẽ, góp phần hỗ trợ hàng nghìn học sinh có hoàn cảnh khó khăn tiếp tục đến trường. Nhờ sự kết hợp giữa phổ cập, đào tạo nghề và khuyến học, nhiều địa bàn trước đây gặp khó khăn đã giảm được tỷ lệ hộ nghèo một cách rõ rệt.

Tại Thái Nguyên, chính sách hỗ trợ học tập cho học sinh vùng khó được thực hiện rộng khắp, đặc biệt với trẻ em hộ nghèo, cận nghèo và dân tộc thiểu số. Trong 5 năm gần đây, tỉnh đã miễn giảm học phí cho 115.707 lượt học sinh; hỗ trợ chi phí học tập cho 180.099 lượt học sinh; hỗ trợ tiền ăn, nhà ở cho 51.848 lượt học sinh; đồng thời triển khai hỗ trợ học sinh bán trú và học sinh khuyết tật.

Đồng thời, tỉnh cũng tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trang bị hạ tầng số cho 93 trường miền núi, tạo điều kiện dạy - học trực tuyến và thu hẹp khoảng cách giáo dục. Nhờ đó, 100% trẻ em hộ nghèo đến trường đúng độ tuổi được bảo đảm, chất lượng giáo dục vùng khó được cải thiện rõ rệt.

Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, nơi nào giáo dục được ưu tiên, nơi đó tỷ lệ hộ nghèo có xu hướng giảm nhanh và bền vững hơn. Giáo dục không chỉ cung cấp kiến thức mà còn hình thành tư duy mới về lao động và phát triển, giúp thế hệ trẻ có khả năng thích ứng với thay đổi của thị trường và công nghệ. Khi tri thức trở thành “vốn liếng” ban đầu, trẻ em ở vùng khó khăn có thể từng bước tham gia vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, góp phần nâng cao thu nhập hộ gia đình và giảm phụ thuộc vào hỗ trợ từ Nhà nước./.