Gia Lai mở rộng không gian du lịch từ biển, cao nguyên đến cộng đồng

Từ lợi thế tài nguyên đến những sản phẩm có khả năng cạnh tranh

Không gian du lịch tỉnh Gia Lai mang những sắc thái khác biệt, từ vùng biển Quy Nhơn đến cao nguyên Pleiku, từ các hệ sinh thái tự nhiên đến những không gian văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số. Sự đa dạng ấy tạo điều kiện để địa phương phát triển nhiều loại hình du lịch, đồng thời mở ra khả năng kết nối các điểm đến thành những hành trình có chiều sâu thay vì chỉ khai thác từng địa danh riêng lẻ.

Tuy nhiên, tài nguyên phong phú chưa đồng nghĩa với một ngành du lịch có sức cạnh tranh. Để giữ chân du khách, mỗi điểm đến cần có sản phẩm đặc trưng, dịch vụ đáp ứng nhu cầu, hạ tầng thuận tiện và phương thức quảng bá phù hợp. Quan trọng hơn, các giá trị tự nhiên, lịch sử và văn hóa phải được chuyển hóa thành những trải nghiệm có chất lượng, tạo nguồn thu ổn định cho địa phương và cộng đồng dân cư.

Thực tế phát triển du lịch tỉnh Gia Lai trong năm 2026 cho thấy những chuyển động theo hướng đó. Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch (VHTT&DL) tỉnh, trong 9 tháng đầu năm 2026, địa phương đón khoảng 13.505 triệu lượt khách, tổng thu từ du lịch ước đạt 29.210 tỷ đồng. Toàn tỉnh có 1.257 cơ sở lưu trú với 23.197 phòng và 97 doanh nghiệp (DN) kinh doanh lữ hành. Những con số này phản ánh quy mô hoạt động du lịch ngày càng mở rộng, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ, khả năng kết nối và hiệu quả khai thác tài nguyên [1].

Cùng với các sản phẩm gắn với biển và đô thị, tỉnh đang đa dạng hóa hoạt động trải nghiệm thông qua du lịch nông nghiệp, du lịch sinh thái, trekking, kinh tế đêm và các chương trình tìm hiểu văn hóa bản địa. Trong 9 tháng, bốn sản phẩm mới được đưa vào khai thác, gồm hai phố ẩm thực ban đêm tại Pleiku và phường Diên Hồng, sản phẩm du lịch cộng đồng làng Mơ Hra-Đáp, xã Tơ Tung, cùng sản phẩm du lịch gắn với Di tích lịch sử Chiến thắng Chư Nghé, xã Ia Krái [1].

Việc phát triển những sản phẩm này cho thấy hướng đi không chỉ nằm ở mở rộng số lượng điểm tham quan, mà còn ở việc tạo thêm lý do để du khách lưu lại lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và có những trải nghiệm khác biệt. Một hành trình có thể kết hợp cảnh quan thiên nhiên, tìm hiểu lịch sử, thưởng thức ẩm thực và khám phá đời sống văn hóa, qua đó tăng khả năng liên kết giữa các cơ sở lưu trú, đơn vị lữ hành, hộ kinh doanh và các điểm đến.

Mở rộng thị trường quốc tế từ cửa ngõ hàng không

Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các điểm đến ngày càng lớn, khả năng tiếp cận thị trường quốc tế là một yếu tố quan trọng đối với phát triển du lịch. Với tỉnh Gia Lai, Cảng hàng không Phù Cát được xác định là một trong những đầu mối để mở rộng khả năng kết nối, đưa khách quốc tế đến địa phương và tạo điều kiện khai thác những sản phẩm du lịch có quy mô lớn hơn.

Ngày 30/9/2026, Hội đồng Nhân dân (HĐND) tỉnh Gia Lai thông qua Nghị quyết số 95/2026/NQ-HĐND về chính sách hỗ trợ thu hút khách du lịch quốc tế qua các chuyến bay quốc tế không thường lệ đến Cảng hàng không Phù Cát trong giai đoạn 2026-2027. Chính sách tập trung hỗ trợ hoạt động quảng bá, xúc tiến và khai thác các chuyến bay charter (chuyến bay thuê riêng), qua đó khuyến khích DN lữ hành đưa khách quốc tế đến tỉnh [2].

Theo đó, DN đáp ứng điều kiện được hỗ trợ 200 triệu đồng cho mỗi chuyến bay charter thuộc chương trình khai thác theo quy định. Khách quốc tế theo các chương trình này được hỗ trợ 50% phí hoặc giá vé tham quan tại ba điểm: Trung tâm Khám phá khoa học và Đổi mới sáng tạo, Tháp Đôi và Tháp Bánh Ít [2].

Việc lựa chọn các điểm tham quan có cả công trình văn hóa, di tích kiến trúc và cơ sở khám phá khoa học cho thấy khả năng xây dựng sản phẩm du lịch đa dạng hơn. Du lịch không chỉ dựa vào cảnh quan mà còn có thể kết hợp với trải nghiệm tri thức, lịch sử và văn hóa, phù hợp với nhu cầu của nhiều nhóm khách quốc tế.

Dù vậy, mở đường bay mới chỉ là bước khởi đầu. Hiệu quả của chính sách còn phụ thuộc vào khả năng xây dựng chương trình tour hấp dẫn, bảo đảm chất lượng lưu trú, vận chuyển, hướng dẫn và các dịch vụ đi kèm. DN cần có phương án khai thác thị trường rõ ràng; các điểm đến cần phối hợp để hình thành lịch trình thuận tiện; thông tin quảng bá phải đủ sức thuyết phục du khách lựa chọn và quay trở lại.

Đây cũng là lúc ứng dụng công nghệ có thể tạo ra giá trị thiết thực. Hệ thống thông tin điểm đến, bản đồ số, nội dung giới thiệu đa ngôn ngữ, vé điện tử và các nền tảng cung cấp thông tin dịch vụ giúp khách dễ dàng tìm kiếm, lựa chọn và tổ chức hành trình. Theo Sở VHTT&DL tỉnh Gia Lai, đến tháng 9/2026, tỉnh đã cập nhật 132 điểm tham quan, du lịch; khoảng 100 nội dung về điểm đến, ẩm thực, lễ hội, di tích lịch sử - văn hóa và bản đồ du lịch được số hóa, tích hợp mã QR [1].

Du lịch cộng đồng: Để người dân trở thành chủ thể phát triển

Sản phẩm du lịch cộng đồng làng Mơ Hra-Đáp, xã Tơ Tung, được đưa vào khai thác trong năm 2026 là một trong những hướng đi nhằm phát huy giá trị văn hóa bản địa. Từ những giá trị sẵn có của cộng đồng, hoạt động du lịch có thể mở rộng thành các trải nghiệm tìm hiểu đời sống, văn hóa và không gian cư trú, tạo thêm cơ hội để người dân tham gia cung cấp dịch vụ và hưởng lợi từ hoạt động đón khách.

Tuy nhiên, để một điểm du lịch cộng đồng vận hành ổn định, yếu tố văn hóa cần đi cùng điều kiện phục vụ thiết yếu. Đường giao thông, khu đón tiếp, nhà vệ sinh, bãi đỗ xe, hệ thống thu gom và xử lý rác thải đều ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của du khách. Bên cạnh đó là năng lực tổ chức hoạt động, kỹ năng giao tiếp, nghiệp vụ phục vụ, quản lý tài chính và khả năng liên kết với DN lữ hành.

Những yêu cầu này đòi hỏi sự hỗ trợ không chỉ dừng ở việc quảng bá điểm đến, mà cần tạo điều kiện để cộng đồng từng bước hoàn thiện cả cơ sở vật chất lẫn năng lực vận hành.

Nghị quyết số 96/2026/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Gia Lai về chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng giai đoạn 2026-2030 đã cụ thể hóa một số nội dung theo hướng đó [3]. Tổng kinh phí dự kiến thực hiện chính sách trong giai đoạn là 63,07 tỷ đồng, tập trung vào 6 nhóm nội dung: hỗ trợ vốn phục vụ kinh doanh du lịch cộng đồng; đầu tư hệ thống thu gom, xử lý rác thải; tuyên truyền, quảng bá; học tập, trao đổi kinh nghiệm; xây dựng, liên kết sản phẩm; và đầu tư hạ tầng, cơ sở vật chất kỹ thuật.

Theo quy định, các điểm du lịch cộng đồng có thể được xem xét hỗ trợ nâng cấp đường giao thông và hạ tầng cảnh quan với mức tối đa 2,5 tỷ đồng mỗi điểm; xây dựng nhà đón tiếp và trưng bày tối đa 400 triệu đồng; bãi đỗ xe tối đa 250 triệu đồng. Hệ thống thu gom, xử lý rác thải được hỗ trợ tối đa 60 triệu đồng mỗi điểm, trong khi kinh phí tuyên truyền, quảng bá tối đa 50 triệu đồng mỗi điểm [3].

Đối với hoạt động xây dựng sản phẩm, chính sách cho phép hỗ trợ tối đa 50 triệu đồng cho một sản phẩm liên kết. Đây là nội dung có ý nghĩa trong việc khuyến khích các địa phương và DN kết nối nhiều điểm du lịch, hình thành tuyến tham quan hoặc chương trình trải nghiệm mới, thay vì để từng điểm đến hoạt động riêng lẻ.

Đặc biệt là chính sách hướng tới nhiều chủ thể khác nhau. Hộ gia đình, cá nhân có thể tiếp cận hỗ trợ vốn để xây dựng mới, cải tạo hoặc mở rộng nhà ở phục vụ kinh doanh homestay và trang bị nội thất cần thiết. DN, hợp tác xã, tổ hợp tác và các tổ chức quản lý điểm du lịch cộng đồng có thể được xem xét hỗ trợ theo những nội dung tương ứng.

Cách tiếp cận này tạo điều kiện để người dân tham gia trực tiếp vào hoạt động kinh tế du lịch, từ cung cấp nơi lưu trú, ẩm thực đến tổ chức trải nghiệm. Khi được kết nối với DN lữ hành và các điểm đến khác, dịch vụ của hộ gia đình có thể trở thành một phần của sản phẩm du lịch hoàn chỉnh, thay vì chỉ phục vụ khách phát sinh tại chỗ.

Về dài hạn, sức cạnh tranh của du lịch tỉnh Gia Lai không chỉ được quyết định bởi số lượng khách hay tổng thu, mà còn bởi khả năng giữ chân du khách, mức chi tiêu, chất lượng việc làm và mức độ tham gia của cộng đồng vào chuỗi giá trị. Những tuyến du lịch kết nối biển với cao nguyên, văn hóa với sinh thái, nông nghiệp với trải nghiệm bản địa sẽ có nhiều cơ hội phát huy lợi thế nếu được tổ chức đồng bộ./.