Dự án xanh: Tiêu chí xác định và những điều doanh nghiệp cần biết
Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 1/11/2026 đặt ra yêu cầu cụ thể đối với việc xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị (ESG). Với doanh nghiệp, việc chuẩn bị hồ sơ cần gắn với lựa chọn công nghệ, chất lượng dữ liệu và khả năng duy trì các tiêu chí trong quá trình thực hiện dự án.
Làm rõ căn cứ xác định dự án xanh
Trong chuyển đổi xanh, doanh nghiệp cần biết dự án của mình đáp ứng những yêu cầu nào và phải chuẩn bị bằng chứng gì. Câu trả lời có ý nghĩa ngay từ khâu lựa chọn công nghệ, thiết kế sản phẩm và bố trí nguồn lực. Khi tiêu chí được xác định rõ, doanh nghiệp có thể chủ động đối chiếu phương án đầu tư, nhận diện những nội dung còn thiếu và xây dựng kế hoạch đáp ứng phù hợp.
Được ban hành ngày 17/9/2026, Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG. Đối tượng áp dụng bao gồm doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo quy định, cùng các tổ chức đánh giá độc lập và cơ quan, tổ chức liên quan đến thực hiện chính sách hỗ trợ lãi suất [1, 2].
Theo Điều 3, dự án xanh phải phù hợp về loại hình, mục tiêu và đồng thời đáp ứng yêu cầu tại Phụ lục I. Các lĩnh vực được quy định gồm năng lượng; giao thông vận tải; xây dựng; tài nguyên nước; nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học; công nghiệp chế biến, chế tạo; dịch vụ môi trường [1, 3].
Cách tiếp cận này đòi hỏi doanh nghiệp đối chiếu từng yêu cầu với đặc điểm của dự án. Chẳng hạn, với dự án sản xuất thiết bị điện, máy móc tiết kiệm và sử dụng hiệu quả năng lượng, Phụ lục I quy định các yêu cầu liên quan đến nhãn sinh thái, nhãn năng lượng hoặc yêu cầu, tiêu chuẩn, quy định về tuần hoàn của thị trường xuất khẩu [3]. Từ đó, việc lựa chọn thiết bị và công nghệ cần tính đến khả năng chứng minh sự phù hợp, cũng như điều kiện duy trì trong vận hành.
Đối với dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn, Quyết định xác định bốn nhóm: thiết kế, sản xuất tuần hoàn; sử dụng tuần hoàn; phục hồi tài nguyên; cộng sinh công nghiệp, liên kết tuần hoàn. Dự án còn phải đáp ứng yêu cầu tương ứng tại Phụ lục II [1]. Phạm vi này cho thấy cơ hội đổi mới công nghệ trải rộng từ thiết kế sản phẩm đến kéo dài thời gian sử dụng, thu hồi tài nguyên và tổ chức liên kết giữa các hoạt động sản xuất.
Về mặt triển khai, doanh nghiệp có thể bắt đầu bằng việc xác định dòng nguyên liệu, năng lượng và chất thải trong phạm vi dự án, sau đó đối chiếu với yêu cầu áp dụng. Đây là bước chuẩn bị giúp lựa chọn giải pháp có mục tiêu rõ ràng, thay vì đầu tư một công nghệ rồi mới tìm cách chứng minh hiệu quả môi trường.

Công nghệ và dữ liệu tạo cơ sở đánh giá
Việc xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn được thực hiện thông qua tổ chức đánh giá độc lập đáp ứng điều kiện quy định. Các yêu cầu bao gồm tư cách pháp nhân, loại hình hoạt động, hệ thống quản lý và năng lực phù hợp với tiêu chuẩn, chuẩn mực được viện dẫn, trong đó có TCVN ISO/IEC 17029:2020, ISO/IEC 17029:2019 hoặc các chuẩn mực dịch vụ đảm bảo liên quan [1, 2].
Vai trò của tổ chức đánh giá gắn với việc kiểm tra cơ sở chứng minh dự án đáp ứng tiêu chí. Vì vậy, doanh nghiệp cần quan tâm đến tính đầy đủ, nhất quán và khả năng truy xuất của thông tin. Hồ sơ về công nghệ, thiết bị, sản phẩm và kết quả đo lường cần được tổ chức theo đúng yêu cầu áp dụng cho loại hình dự án, giúp bên đánh giá có thể kiểm tra và đối chiếu.
Theo Điều 4, hồ sơ đề nghị gồm văn bản đề nghị và thuyết minh theo mẫu tương ứng đối với dự án xanh hoặc dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn. Thời hạn và kinh phí xác định được thực hiện theo thỏa thuận giữa các bên, phù hợp pháp luật liên quan. Văn bản xác định phải thể hiện phạm vi, quy mô, công nghệ, sản phẩm, nội dung đáp ứng và yêu cầu duy trì tiêu chí [1].
Từ góc độ quản trị, điều doanh nghiệp cần chuẩn bị là một hệ thống minh chứng có thể sử dụng trong cả quá trình thực hiện. Thông tin về tiêu hao nguyên liệu, năng lượng, vận hành thiết bị hoặc quản lý chất thải, khi liên quan đến tiêu chí áp dụng, cần có phương pháp thu thập và người chịu trách nhiệm. Việc lưu giữ dữ liệu ngay từ đầu sẽ thuận lợi hơn cho theo dõi và giải thích những thay đổi về sau.
Đây cũng là nơi năng lực khoa học và công nghệ tham gia trực tiếp vào chuyển đổi xanh. Hoạt động đo lường, thử nghiệm và đánh giá sự phù hợp giúp chuyển yêu cầu chính sách thành nội dung có thể kiểm tra. Doanh nghiệp có thể sử dụng kết quả đối chiếu để xác định hạng mục cần cải tiến, lựa chọn đối tác kỹ thuật và phân bổ đầu tư theo nhu cầu thực tế.
Duy trì tiêu chí trong quá trình thực hiện
Bên cạnh việc xác định dự án, Quyết định quy định xây dựng báo cáo áp dụng khung tiêu chuẩn ESG. Khung này kết hợp tiêu chí tuân thủ pháp luật với các tiêu chí tự nguyện được lựa chọn theo quy mô của chủ thể. Nội dung môi trường được xây dựng cho từng dự án, cơ sở; nội dung xã hội và quản trị được xem xét đối với toàn bộ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ [1, 4].
Sự phân định này đặt yêu cầu kết nối giữa bộ phận kỹ thuật và các bộ phận quản trị doanh nghiệp. Công nghệ sản xuất, quản lý môi trường, lao động và trách nhiệm cung cấp thông tin cần được xem xét trong cùng quá trình chuẩn bị. Nếu mỗi bộ phận chỉ hoàn thiện phần hồ sơ riêng, doanh nghiệp sẽ khó bảo đảm tính thống nhất của báo cáo và theo dõi việc thực hiện.
Theo khoản 5 Điều 5, dự án đã được xác định là dự án xanh hoặc dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và có báo cáo áp dụng khung ESG là căn cứ để xem xét hỗ trợ lãi suất theo pháp luật [1]. Do đó, kết quả xác định cần được hiểu đúng trong quá trình xem xét chính sách; việc được hưởng hỗ trợ còn phải đáp ứng các quy định liên quan.
Trách nhiệm của chủ thể thực hiện tiếp tục được duy trì sau khi có kết quả xác định. Trong 30 ngày kể từ ngày được cấp văn bản, chủ thể phải thông báo đến UBND cấp tỉnh nơi thực hiện dự án. Các tiêu chí phải được đáp ứng thường xuyên, liên tục. Khi dừng thực hiện, không còn đáp ứng tiêu chí hoặc không áp dụng đầy đủ báo cáo ESG, chủ thể phải thông báo trong 5 ngày làm việc theo quy định [1, 4].
Vì vậy, doanh nghiệp cần đưa việc theo dõi tiêu chí vào quy trình vận hành, nhất là khi thay đổi nguyên liệu, thiết bị, công nghệ hoặc quy mô hoạt động. Một đầu mối quản lý dữ liệu, cơ chế rà soát định kỳ và trách nhiệm cập nhật rõ ràng sẽ giúp phát hiện sớm nội dung cần điều chỉnh. Các biện pháp này cũng hỗ trợ doanh nghiệp sử dụng hồ sơ đánh giá như một công cụ quản trị.
Để triển khai hiệu quả, hoạt động hướng dẫn cần giúp doanh nghiệp xác định đúng loại hình dự án, hiểu yêu cầu kỹ thuật và chuẩn bị tài liệu phù hợp. Cùng với đó, năng lực của tổ chức đánh giá và việc theo dõi của cơ quan quản lý có vai trò bảo đảm kết quả xác định được tin cậy. Khi tiêu chí được gắn với công nghệ, dữ liệu và trách nhiệm thực hiện, chuyển đổi xanh sẽ có cơ sở cụ thể hơn để đi vào từng quyết định đầu tư và hoạt động sản xuất.
Tài liệu tham khảo
[1] Thủ tướng Chính phủ (2026), Quyết định số 46/2026/QĐ-TTg ngày 17/9/2026 hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị.
[2] Báo điện tử Chính phủ (2026), Hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án tuần hoàn.
[3] Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương (2026), Hướng dẫn xác định tiêu chí các dự án xanh, dự án tuần hoàn.
[4] Cổng thông tin phổ biến, giáo dục pháp luật thành phố Cần Thơ (2026), Hướng dẫn xác định dự án xanh, dự án đáp ứng tiêu chí tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn môi trường, xã hội, quản trị.
