Điện Biên: Thử nghiệm có kiểm soát việc ứng dụng phương tiện bay không người lái

Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương; Thượng tướng Phạm Trường Sơn, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam; Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên Lê Văn Lương; cùng đại diện các đơn vị chức năng của hai bộ, UBND tỉnh Điện Biên và các doanh nghiệp liên quan đã tham dự buổi làm việc.

Kiểm chứng một mô hình hạ tầng logistics hiện đại trong khuôn khổ phát triển kinh tế tầm thấp

Điện Biên có địa hình đồi núi chia cắt, dân cư phân tán, khoảng cách tiếp cận dịch vụ và chi phí logistics chặng cuối còn cao. Những đặc điểm này làm gia tăng độ biến động về thời gian vận chuyển và chi phí phân phối, ảnh hưởng trực tiếp tới chất lượng dịch vụ công, khả năng tiếp cận y tế, cũng như hiệu quả chuỗi cung ứng nông nghiệp của tỉnh.

Điện Biên cũng đang được Lãnh đạo Nhà nước đặt kỳ vọng trở thành địa bàn phát triển kinh tế bền vững dựa trên lợi thế nông nghiệp và tiềm năng sản phẩm đặc sản vùng Tây Bắc.

Định hướng chung được nhấn mạnh là cần đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp và hợp tác xã, ứng dụng và chuyển giao KH&CN, nâng cao chất lượng, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu.

Trong bối cảnh đó, tỉnh có nhiều tiềm năng phát triển các cây trồng giá trị như cà phê và mắc ca theo hướng nâng cao hiệu quả chuỗi giá trị, gắn sản xuất với chế biến và thị trường tiêu thụ. Bên cạnh định hướng chung, các tín hiệu thị trường cũng cho thấy nhu cầu đầu tư vào chế biến và logistics để nâng giá trị nông sản.

Thêm nữa, Điện Biên có địa hình miền núi chia cắt khiến việc nâng cấp kết nối thuần đường bộ thường cần nguồn lực rất lớn và thời gian dài do điều kiện thi công phức tạp.

Vì vậy, bên cạnh đầu tư đường bộ theo kế hoạch trung hạn, Điện Biên có thể bổ sung năng lực bằng hệ thống logistics liên tuyến kết hợp UAV và đường bộ theo khuôn khổ kinh tế tầm thấp, triển khai theo từng bước tại các hành lang và điểm nút ưu tiên. Mô hình này giúp cải thiện tốc độ và độ ổn định vận chuyển cho các luồng hàng nhạy thời gian, qua đó giảm chi phí chặng cuối và giảm.

Việc thử nghiệm Đề án tại Điện Biên được xây dựng nhằm thiết kế và kiểm chứng một mô hình hạ tầng logistics hiện đại trong khuôn khổ phát triển kinh tế tầm thấp, tập trung vào việc nâng cao tốc độ và độ ổn định của chuỗi vận chuyển, kết hợp với chuẩn hóa dữ liệu vận hành và quy trình phối hợp đa ngành.

Mục tiêu phát triển theo logic chuỗi giá trị kinh tế như sau: Hạ tầng logistics hiện đại giúp vận chuyển nhanh và ổn định hơn, từ đó giảm chi phí và giảm tổn thất, tăng giá trị hàng hóa và giá bán của sản phẩm, kích thích mở rộng sản xuất và nuôi trồng của doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và người dân, đồng thời góp phần nâng cao sức hấp dẫn đầu tư của tỉnh.

Đề án thử nghiệm có kiểm soát phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng UAV sẽ triển khai theo từng bước trên các ứng dụng ưu tiên, bảo đảm đo được hiệu quả, chuẩn hóa được quy trình, dữ liệu và có cơ sở thực tiễn để mở rộng trong giai đoạn tiếp theo.

Đề án cần đo lường hiệu quả rõ ràng

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh, kinh tế tầm thấp là lĩnh vực mới, có tính liên ngành cao và nhiều dư địa phát triển. Việc lựa chọn Điện Biên để xây dựng Đề án không chỉ xuất phát từ điều kiện thực tế của một địa phương miền núi, địa hình chia cắt, mà còn nhằm hình thành mô hình tham chiếu cho các địa phương khác trong thời gian tới.

Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, công nghệ UAV đã được ứng dụng tại nhiều nơi. Do đó, trọng tâm của Đề án là xây dựng mô hình ứng dụng cụ thể để đánh giá hiệu quả khi tích hợp UAV vào hoạt động kinh tế.

Thứ trưởng đề nghị, việc triển khai Đề án cần đủ quy mô, gắn với các bài toán thực tiễn như vận chuyển hàng hóa, đồng thời kết hợp thu thập dữ liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh và quản lý; có cơ sở đo lường rõ ràng hiệu quả, giá trị gia tăng cũng như khả năng cải thiện vận hành.

Nói cách khác, câu chuyện đặt ra không phải là “có bay được hay không”, mà là bay để làm gì, giải được bài toán gì, tạo thêm giá trị gì cho địa phương và cho hoạt động quản lý. Đây chính là cách tiếp cận mang tính thực tiễn mà Bộ KH&CN muốn đặt vào Đề án thí điểm lần này.

Về phía Bộ Quốc phòng, Thượng tướng Phạm Trường Sơn, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam cho biết, hoạt động thử nghiệm UAV cần tuân thủ đầy đủ các quy định hiện hành về khu vực cấm bay, hạn chế bay, cũng như quy trình cấp phép và giám sát bay.

Các đơn vị như Quân khu 2, Quân chủng Phòng không - Không quân, Cục Tác chiến và các cơ quan liên quan được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với Bộ KH&CN và tỉnh Điện Biên để rà soát, hoàn thiện Đề án, bảo đảm triển khai đúng quy định, thẩm quyền và an toàn tuyệt đối.

Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên Lê Văn Lương cho biết, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ KH&CN, Bộ Quốc phòng và các đơn vị liên quan để hoàn thiện Đề án theo hướng khả thi, an toàn và hiệu quả. Theo đó, tỉnh hướng tới từng bước hình thành mô hình ứng dụng UAV phù hợp với điều kiện thực tế, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Đại diện Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam (VNPost) đề xuất triển khai mô hình vận chuyển hàng hóa bằng UAV tại Điện Biên, đồng thời kiến nghị một số cơ chế cần tháo gỡ nhằm bảo đảm tính khả thi. Các ý kiến thảo luận tập trung vào việc xác định không gian thử nghiệm, phạm vi hoạt động, cơ chế phối hợp liên ngành và phương án kiểm soát rủi ro - những yếu tố cốt lõi để hoàn thiện Đề án.

Việc triển khai thí điểm Đề án tại Điện Biên được kỳ vọng sẽ cung cấp dữ liệu thực tiễn quan trọng, làm cơ sở xây dựng khung pháp lý và định hình mô hình phát triển kinh tế tầm thấp trong thời gian tới./.