Địa lý nhân văn góp phần kiến tạo không gian phát triển bền vững

Trưng bày được Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững (IHS), thuộc Viện Hàn lâm Khoa học xã hội (KHXH) Việt Nam phối hợp với Văn phòng Viện Hàn lâm KHXH tổ chức khai mạc ngày 4/9.

Trưng bày thiệu những kết quả nghiên cứu, thành tựu khoa học tiêu biểu của Viện, qua đó làm rõ vai trò của địa lý nhân văn trong nhận diện các vấn đề không gian, vùng và xã hội, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách và phát triển bền vững.

Từ nhận diện không gian đến kiến tạo phát triển

GS. TS. Lê Văn Lợi, Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam đánh giá trưng bày là dịp lan tỏa giá trị của KHXH và nhân văn, đồng thời khẳng định vai trò của tri thức khoa học trong nhận diện thực tiễn, cung cấp luận cứ cho hoạch định chính sách và tổ chức không gian phát triển.

Theo GS. TS. Lê Văn Lợi, địa lý nhân văn giúp nhận diện mối quan hệ giữa con người, không gian, xã hội và môi trường; từ đó làm rõ lợi thế, hạn chế, cơ hội và thách thức của từng vùng, địa phương để định hướng phát triển phù hợp.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, GS. TS. Lê Văn Lợi cho rằng nghiên cứu địa lý nhân văn cần đổi mới tư duy, tăng cường tiếp cận liên ngành, liên vùng, gắn nghiên cứu cơ bản với ứng dụng và tư vấn chính sách, đồng thời nâng cao năng lực dự báo trước những biến đổi nhanh chóng về kinh tế, xã hội, môi trường và công nghệ.

“Khoa học không chỉ giúp chúng ta nhận diện và hiểu rõ không gian phát triển, mà còn phải góp phần định hướng và kiến tạo những không gian phát triển tốt hơn cho con người và xã hội, cho hiện tại và tương lai”, GS.TS. Lê Văn Lợi nhấn mạnh.

Chủ tịch Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam đánh giá cao những thành tựu được giới thiệu tại trưng bày, coi đây là kết quả từ quá trình nghiên cứu, sáng tạo của nhiều thế hệ nhà khoa học. Đồng thời, kỳ vọng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững tiếp tục xây dựng đội ngũ nghiên cứu có năng lực, tạo ra các công trình có giá trị học thuật và thực tiễn, đưa không gian trưng bày trở thành nơi kết nối tri thức với thực tiễn, nghiên cứu với chính sách và khoa học với cộng đồng.

PGS. TS. Bùi Quang Tuấn, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển bền vững Vùng cho rằng, những thành tựu được giới thiệu là kết quả của quá trình nghiên cứu công phu, điền dã và lao động khoa học bền bỉ của nhiều thế hệ.

Trước những thay đổi nhanh chóng của không gian phát triển và sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), PGS.TS. Bùi Quang Tuấn cho rằng nghiên cứu địa lý nhân văn cần tiếp cận đa tầng nhằm giải quyết những vấn đề phức tạp của phát triển bền vững.

PGS.TS. Bùi Quang Tuấn kỳ vọng thế hệ các nhà khoa học trẻ tiếp tục kế thừa nền tảng học thuật, đồng thời đẩy mạnh đổi mới, sáng tạo, nâng cao năng lực nghiên cứu và giữ vững tinh thần học thuật liêm chính.

Kết nối tri thức với thực tiễn

Cũng tại buổi lễ, TS. Nguyễn Song Tùng, Viện trưởng Viện Địa lý nhân văn và Phát triển bền vững, khẳng định chủ đề “Địa lý nhân văn - Kiến tạo phát triển” không chỉ phản ánh nội dung trưng bày mà còn thể hiện định hướng nghiên cứu của Viện trong giai đoạn mới.

Theo TS. Nguyễn Song Tùng, địa lý nhân văn không chỉ nghiên cứu không gian tự nhiên mà tập trung làm rõ mối quan hệ giữa con người với tự nhiên, xã hội và giữa các vùng lãnh thổ trong quá trình phát triển.

“Phía sau một bản đồ là một không gian sống; phía sau một chỉ số phát triển là đời sống của cộng đồng; phía sau một chính sách là những tác động cụ thể đến con người”, TS. Nguyễn Song Tùng nhấn mạnh.

Từ cách tiếp cận đó, TS. Nguyễn Song Tùng cho rằng nghiên cứu địa lý nhân văn cần vượt ra khỏi việc mô tả hiện trạng để lý giải các động lực, cơ hội, thách thức và lựa chọn phát triển của từng vùng, địa phương; qua đó góp phần hình thành những mô hình phát triển phù hợp và bền vững.

Trong giai đoạn mới, Viện tiếp tục đổi mới tư duy và phương pháp nghiên cứu, chủ động nhận diện, dự báo xu hướng phát triển, cung cấp luận cứ khoa học cho hoạch định chính sách và mở rộng mạng lưới hợp tác để tri thức được chia sẻ, lan tỏa và chuyển hóa thành nguồn lực phát triển.

“Mục tiêu của chúng tôi không phải là tạo ra thật nhiều công trình, mà là tạo ra những công trình có giá trị; không chỉ trả lời những câu hỏi của khoa học, mà còn góp phần trả lời những câu hỏi của thực tiễn; không chỉ nghiên cứu về phát triển mà phải góp phần kiến tạo phát triển”, TS. Nguyễn Song Tùng khẳng định./.