Đề nghị WB chia sẻ kinh nghiệm về cơ chế vận hành quỹ đầu tư mạo hiểm và mô hình hợp tác "3 nhà"

Ngày 24/3/2026, tại Hà Nội, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng thường trực Bộ KH&CN Vũ Hải Quân đã có buổi tiếp và làm việc với bà Mariam J. Sherman, Giám đốc Ngân hàng Thế giới phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào, nhằm thúc đẩy hợp tác phát triển công nghệ chiến lược và nguồn nhân lực chất lượng cao tại Việt Nam.

Đầu tư các trung tâm công nghệ cao quy mô lớn tại những khu vực trọng điểm

Chia sẻ tại buổi làm việc, bà Mariam J. Sherman, Giám đốc Ngân hàng Thế giới phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào cho biết, nhóm chuyên gia của World Bank đã tiến hành nhiều cuộc trao đổi kỹ thuật, làm việc với các bộ ngành, cũng như các nhóm công tác liên quan để hình thành các ý tưởng ban đầu.

Những đề xuất này không chỉ tập trung vào đào tạo nhân lực mà còn bao gồm hỗ trợ về chuyên môn, kiến thức và đặc biệt là nguồn lực tài chính.

Bà bà Mariam J. Sherman nhấn mạnh, mục tiêu của chương trình là tạo ra sự thay đổi mang tính hệ thống, trong đó kết hợp đồng thời các yếu tố hạ tầng, con người và cơ chế vận hành.

Ngoài các “yếu tố cứng” như đầu tư vào cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu, chương trình còn hướng tới các “yếu tố mềm” như xây dựng hệ sinh thái liên kết giữa doanh nghiệp, cơ quan nhà nước và các tổ chức nghiên cứu. Mục tiêu là tạo ra một chuỗi hoàn chỉnh từ nghiên cứu - phát triển - ứng dụng - thương mại hóa.

Một trong những nội dung trọng tâm là đề xuất đầu tư các trung tâm công nghệ cao quy mô lớn tại những khu vực trọng điểm như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ… Các trung tâm này dự kiến bao gồm các phòng thí nghiệm, trung tâm thử nghiệm và cơ sở nghiên cứu phục vụ các công nghệ chiến lược.

Không chỉ dừng ở hỗ trợ tài chính, Ngân hàng Thế giới cho biết sẽ tận dụng mạng lưới toàn cầu để hỗ trợ Việt Nam tiếp cận công nghệ, chuyên gia và mô hình triển khai hiệu quả.

Một trong những hướng đi mới là tăng cường vai trò của Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) nhằm thu hút đầu tư từ khu vực tư nhân.

Tuy nhiên, bên cạnh những kỳ vọng, bà Sherman cũng thẳng thắn chia sẻ về những áp lực mà Ngân hàng Thế giới đang phải đối mặt.

Là một tổ chức toàn cầu, Ngân hàng Thế giới nhận được nhu cầu hỗ trợ từ nhiều quốc gia, trong khi nguồn lực có hạn. Vì vậy, việc phân bổ vốn và hỗ trợ phụ thuộc nhiều vào tiến độ triển khai và mức độ sẵn sàng của từng quốc gia.

Thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và công nghệ chiến lược

Phát biểu tại buổi làm việc, Thứ trưởng Thường trực Bộ KH&CN Vũ Hải Quân cho biết, Bộ KH&CN hiện đang được giao chủ trì xây dựng đề án hệ thống các trung tâm và phòng thí nghiệm quốc gia nhằm phục vụ phát triển các công nghệ chiến lược.

Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, có ý nghĩa nền tảng đối với năng lực khoa học công nghệ của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Theo Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nhà nước đặt mục tiêu bố trí tối thiểu 3% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong đó, 15% ngân sách này được dành riêng cho việc làm chủ các công nghệ chiến lược, hỗ trợ doanh nghiệp và phát triển hạ tầng công nghệ, hướng tới tự chủ công nghệ.

Một nội dung quan trọng khác là việc rà soát và cập nhật danh mục công nghệ cao, công nghệ chiến lược phù hợp với điều kiện Việt Nam.

Thứ trưởng Thường trực cho rằng, đây là lĩnh vực mà Việt Nam chưa có nhiều kinh nghiệm, hiện đang trong quá trình điều chỉnh và rất cần sự hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm từ các tổ chức quốc tế như Ngân hàng Thế giới.

Hiện nay Việt Nam đang tập trung triển khai các công nghệ chiến lược, trong đó phân thành hai nhóm: Nhóm có thể triển khai ngay để phục vụ phát triển kinh tế và Nhóm cần đầu tư nghiên cứu dài hạn.

"Tuy nhiên, những thách thức về xác định danh mục công nghệ, phát triển nhân lực chất lượng cao và xây dựng hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia vẫn cần thêm nguồn lực và kinh nghiệm quốc tế", Thứ trưởng Thường trực Vũ Hải Quân chia sẻ.

Theo Thứ trưởng Thường trực Vũ Hải Quân, các dự án công nghệ chiến lược có mức độ rủi ro rất cao, vì vậy cần có cơ chế chấp nhận rủi ro, đồng thời có quy trình rõ ràng để dừng dự án khi không đạt hiệu quả.

Ngoài ra, Thứ trưởng Thường trực cũng đề cập đến nhu cầu phát triển các quỹ đầu tư mạo hiểm nhằm hỗ trợ giai đoạn thương mại hóa sản phẩm.

Lãnh đạo Bộ KH&CN Việt Nam đề nghị Ngân hàng Thế giới tiếp tục hỗ trợ Việt Nam trong hoàn thiện thể chế, rà soát danh mục công nghệ chiến lược, chia sẻ kinh nghiệm triển khai các chương trình quy mô lớn, cũng như cơ chế vận hành quỹ đầu tư mạo hiểm và mô hình hợp tác "3 nhà".

Kết thúc buổi làm việc, phía Ngân hàng Thế giới cảm ơn sự phối hợp chặt chẽ của Bộ KH&CN Việt Nam và đề nghị sớm cử đầu mối làm việc nhằm thúc đẩy tiến độ triển khai các lĩnh vực hợp tác, qua đó chuẩn bị và triển khai các bước tiếp theo.

Đồng thời, hai bên sẽ tiếp tục các cuộc thảo luận chuyên sâu hơn về kỹ thuật và tài chính trong thời gian tới./.