Đào tạo công nghệ ADN thế hệ mới phục vụ xác định danh tính liệt sĩ

Ngày 25/9/2026, Trung tâm Giám định ADN, Viện Sinh học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Việt Nam (VAST) tổ chức khai giảng khóa đào tạo, tập huấn và chuyển giao công nghệ giám định ADN thế hệ mới (NGS-SNP), phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Chương trình kéo dài đến ngày 31/12/2026, hướng tới đào tạo đội ngũ cán bộ có khả năng vận hành, phân tích và đối sánh dữ liệu ADN.

Khóa đào tạo có sự tham gia của đại diện Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam, Viện Sinh học, Trung tâm Giám định ADN thuộc Viện, Ủy ban Quốc tế về Người mất tích (ICMP), Đại sứ quán Hoa Kỳ cùng các chuyên gia, giảng viên và học viên.

Nội dung đào tạo tập trung vào toàn bộ quy trình ứng dụng NGS-SNP đối với các mẫu hài cốt liệt sĩ có ADN bị phân hủy, trong đó có các công đoạn xử lý mẫu, tách chiết ADN đoạn ngắn, tạo thư viện, giải trình tự, phân tích dữ liệu và đối sánh quan hệ huyết thống.

Đối với mẫu của thân nhân, học viên được hướng dẫn sử dụng quy trình Microarray-SNP nhằm xây dựng hồ sơ SNP, tạo cơ sở dữ liệu phục vụ đối sánh với dữ liệu ADN thu được từ hài cốt liệt sĩ.

Bên cạnh kỹ thuật phân tích, chương trình chú trọng các nội dung về quản lý mẫu và dữ liệu, kiểm soát chất lượng, chuẩn hóa quy trình và thẩm định phương pháp. Đây là những yêu cầu quan trọng nhằm từng bước nâng cao chất lượng hoạt động giám định, hướng tới đáp ứng các yêu cầu của tiêu chuẩn ISO/IEC 17025:2017.

Theo ban tổ chức khóa học, mục tiêu của khóa học không chỉ dừng ở việc đào tạo kỹ thuật viên mà còn xây dựng đội ngũ cán bộ nòng cốt có khả năng tiếp tục hỗ trợ chuyên môn, hướng dẫn và đào tạo lại tại các cơ sở giám định ADN.

Phát biểu tại lễ khai giảng khóa học, TS. Hoàng Hà, Phó Trưởng Ban KH&CN, cho biết Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam đã triển khai xây dựng năng lực giám định ADN phục vụ xác định danh tính hài cốt liệt sĩ từ năm 2013.

Một dấu mốc quan trọng là năm 2024, dự án hỗ trợ kỹ thuật ODA do Chính phủ Hoa Kỳ tài trợ được triển khai, tạo điều kiện để tiếp nhận và chuyển giao công nghệ NGS-SNP. Đến năm 2025, công nghệ này được đưa vào ứng dụng thực tế, hỗ trợ xác định danh tính liệt sĩ trong những trường hợp mẫu hài cốt có ADN bị phân hủy nghiêm trọng.

TS. Hoàng Hà kỳ vọng chương trình đào tạo sẽ góp phần tiếp tục nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ, qua đó đưa những tiến bộ mới của công nghệ sinh học và giám định ADN vào nhiệm vụ xác định danh tính các liệt sĩ còn thiếu thông tin.

TS. Nguyễn Hoàng Châu, Giám đốc chương trình tại Việt Nam của ICMP, nhấn mạnh để một phương pháp giám định có thể được triển khai thường quy trên quy mô lớn, cán bộ không chỉ cần thực hiện đúng các thao tác kỹ thuật mà còn phải có khả năng kiểm soát chất lượng dữ liệu, xử lý các tình huống phát sinh và diễn giải kết quả một cách khoa học, có độ tin cậy.

Do đó, khóa đào tạo được thiết kế theo hướng kết hợp giữa chuyển giao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. Qua đó, chương trình góp phần hình thành mạng lưới cán bộ có chuyên môn về giám định ADN thế hệ mới và tăng cường kết nối với các chuyên gia trong lĩnh vực này.

Đại diện học viên, ông Nguyễn Tất Thọ cho biết chương trình tạo điều kiện để cán bộ cập nhật kiến thức chuyên môn, tiếp cận kinh nghiệm quốc tế và trực tiếp thực hành các quy trình kỹ thuật mới. Đây cũng là cơ hội để học viên nâng cao khả năng làm chủ công nghệ và từng bước vận dụng vào công việc thực tế tại đơn vị.

Khóa đào tạo, tập huấn và chuyển giao công nghệ NGS-SNP là một bước tiếp theo trong quá trình xây dựng năng lực giám định ADN của Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam. Việc chuẩn hóa quy trình, nâng cao chất lượng dữ liệu và phát triển đội ngũ chuyên môn được kỳ vọng sẽ mở rộng khả năng ứng dụng công nghệ ADN thế hệ mới trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ./.