Công trình nghiên cứu tổng thể về khoa học - kĩ thuật Việt Nam thời tiền hiện đại

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng được xác định là nền tảng của phát triển bền vững, việc nhìn lại lịch sử khoa học - kĩ thuật Việt Nam mang ý nghĩa không chỉ ở phương diện học thuật mà còn ở khả năng cung cấp một nền tảng nhận thức về quá khứ.

Nhóm tác giả biên soạn “Lược sử khoa học và kĩ thuật Việt Nam tiền hiện đại” gồm: PGS.TS. Trần Trọng Dương, giảng viên Khoa Tiếng Việt và Văn hóa Việt Nam, Trường Ngoại ngữ - Du lịch, Đại học Công nghiệp Hà Nội; ThS. Phạm Vũ Lộc, nghiên cứu viên tại Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng ThS. Nguyễn Ngọc Phương Đông.

Với nền tảng chuyên môn đa ngành, kết hợp giữa nghiên cứu lịch sử, văn hóa và khoa học - kĩ thuật, nhóm tác giả mang đến một cách tiếp cận liên ngành, chặt chẽ và có hệ thống.

Trên cơ sở hệ thống sử liệu phong phú cùng việc tiếp cận các thành tựu nghiên cứu hiện đại, công trình góp phần mở rộng góc nhìn về lịch sử tri thức và năng lực sáng tạo của người Việt trong thời kì tiền hiện đại.

Những tri thức được tích lũy qua nhiều thế kỉ, dù trong những điều kiện vật chất và thể chế hạn chế, vẫn phản ánh rõ nét năng lực quan sát, tư duy và ứng biến của con người trước các thách thức của tự nhiên và xã hội.

Thông qua việc khảo sát các lĩnh vực tiêu biểu như thiên văn - lịch pháp, địa lý - bản đồ, toán học, đê điều, vũ khí, cơ khí, giao thông, kiến trúc…, công trình cho thấy từ rất sớm, người Việt đã biết tiếp thu, điều chỉnh và phát triển các tri thức khoa học - kỹ thuật để phục vụ những nhu cầu thiết yếu như sản xuất, phòng vệ và tổ chức đời sống cộng đồng.

Các thực hành này không chỉ phản ánh trình độ kĩ thuật, mà còn cho thấy mối liên hệ chặt chẽ giữa tri thức và thực tiễn trong bối cảnh lịch sử cụ thể.

Đồng thời, cuốn sách cũng góp phần bổ sung và phản biện một số cách nhìn còn giản lược hoặc phiến diện trong diễn giải lịch sử, nhằm khẳng định truyền thống sáng tạo, tinh thần chủ động học hỏi và năng lực đổi mới của cộng đồng các dân tộc Việt Nam trong tiến trình giao lưu và tiếp biến văn hóa.

Từ đó, công trình nhấn mạnh lịch sử khoa học - kĩ thuật Việt Nam cần được nhìn nhận như một quá trình tích lũy, tiếp biến và đổi mới liên tục, gắn với quá trình giao lưu văn hóa và sự vận động của xã hội qua các thời kì.

Với cách tiếp cận chặt chẽ, hệ thống tư liệu phong phú và phương pháp trình bày rõ ràng, “Lược sử khoa học và kĩ thuật Việt Nam tiền hiện đại” là một nguồn tham khảo có giá trị đối với độc giả quan tâm đến lịch sử, văn hóa cũng như các vấn đề liên quan đến sự phát triển tri thức trong bối cảnh Việt Nam và khu vực./.