Cộng hưởng số Việt - Nhật: Từ hiện đại hóa hệ thống lõi đến đồng sáng tạo Deep Tech

Định hướng chiến lược và nền tảng hợp tác mới

Diễn đàn Công nghệ số Việt Nam - Nhật Bản 2026, do Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ Công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA), Cục Công nghiệp Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo cùng Ủy ban Hợp tác Công nghệ thông tin (CNTT) Việt Nam - Nhật Bản (VJC) phối hợp với Hiệp hội Công nghiệp Dịch vụ CNTT Nhật Bản (JISA), Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) và Hiệp hội Chuyển đổi số Việt Nam tại Nhật Bản (VADX), tổ chức dưới sự bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Việt Nam và Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản.

Diễn đàn diễn ra với chuỗi hoạt động song song gồm diễn đàn chuyên đề, triển lãm và kết nối doanh nghiệp (DN) 1:1. Chủ đề “Cộng hưởng số Việt - Nhật: Đồng sáng tạo tương lai với trí tuệ nhân tạo & công nghệ chuyên sâu” phản ánh cam kết chuyển từ quan hệ cung - cầu truyền thống sang hợp tác đồng thiết kế và đồng sở hữu tài sản trí tuệ.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân ghi nhận sự trưởng thành về quy mô và chất lượng của doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam tại thị trường Nhật Bản. Điển hình là Tập đoàn FPT với 5.000 nhân sự và doanh thu dịch vụ CNTT đạt 15.452 tỷ đồng năm 2025.

Bộ trưởng chỉ rõ bốn định hướng trọng tâm: hiện đại hóa hệ thống lõi nhằm nâng cao năng suất; cùng nghiên cứu, thiết kế và thử nghiệm công nghệ chuyên sâu gồm AI, Robot và UAV; đào tạo kỹ sư AI gắn trực tiếp với nhu cầu DN; và đưa sản phẩm đồng phát triển vào thị trường cũng như chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đại diện Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản nhấn mạnh yêu cầu xây dựng không gian thử nghiệm (sandbox) cùng hành lang pháp lý linh hoạt để hiện thực hóa các dự án nghiên cứu và phát triển chung trong hạ tầng số và AI.

Chung tay giải bài toán “Vách đá số”

Bài toán cấp thiết của nền kinh tế Nhật Bản - “Vách đá số 2025” - được đặt ở trung tâm thảo luận. Với 60% hệ thống CNTT cốt lõi có tuổi đời trên 20 năm và nguy cơ thiếu hụt 800.000 kỹ sư vào năm 2030, quá trình chuyển đổi số đứng trước rủi ro sinh tử. DN công nghệ Việt Nam khẳng định vai trò đối tác chiến lược trong việc giải quyết thách thức này bằng năng lực AI và Deep Tech.

Ông Nguyễn Hữu Long, CEO FPT Smart Cloud Japan, chỉ ra thực tế 98% DN Nhật Bản đã thử nghiệm AI nhưng chưa tới 25% triển khai thành công trên toàn công ty do vướng mắc tích hợp với hệ thống cũ. Ông kêu gọi chuyển đổi mô hình hợp tác: “Chúng ta phải từ bỏ mô hình 'Nhật Bản định nghĩa, Việt Nam phát triển' để chuyển sang 'cùng phát hiện, cùng thiết kế xây dựng và cùng mở rộng quy mô’'(Discover, Build and Scale together)”.

Minh chứng cụ thể đến từ ông Takayuki Nabeshima, CEO Konica Minolta FPT Solution Labs Vietnam, khi trình bày quyết định thành lập liên doanh với FPT theo mô hình phát triển hợp nhất, giúp bảo toàn tài sản trí tuệ và duy trì năng lực nâng cấp hệ thống liên tục trước nguy cơ thất thoát công nghệ lõi và già hóa nguồn nhân lực nội bộ.

Ông Nguyễn Tấn Minh, Phó Tổng Giám đốc GMO-Z.com RUNSYSTEM, cung cấp số liệu thực chứng: ứng dụng luồng công việc AI tự trị đã tự động hóa 40% chi phí vận hành và tăng 20% doanh thu trong các mảng dịch vụ hiện hữu, theo nguyên tắc “AI xử lý việc bình thường, con người ra quyết định ngoại lệ”.

Hiệu quả thực chứng và tầm nhìn cộng hưởng toàn cầu

Chủ tịch VINASA Nguyễn Văn Khoa đúc kết sứ mệnh mới của hợp tác song phương: “Khi ‘thể xác Nhật Bản’ với nền tảng cơ khí chính xác, bề dày quản trị và chuỗi cung ứng toàn cầu kết hợp cùng ‘Bộ não số Việt Nam’ linh hoạt và làm chủ thuật toán, chúng ta tạo ra một sự 'cộng hưởng số’ vô song, đủ sức kiến tạo những tài sản trí tuệ chung (Joint IP) và xuất khẩu sang các thị trường khắt khe nhất thế giới”.

Hiệu quả của diễn đàn được kiểm chứng ngay tại sự kiện. Hệ thống phiên dịch tự động AI Cabin do kỹ sư Việt Nam phát triển đã phục vụ hơn 300 đại biểu với phụ đề và dịch song ngữ độ trễ thấp. Đồng thời, các giải pháp AI chuyên ngành cho bán lẻ, sản xuất thông minh và xây dựng cũng được giới thiệu trực tiếp.

Lễ ký kết hàng loạt biên bản ghi nhớ chiến lược, tiêu biểu giữa Miichisoft với Taisei Oncho và VTI Japan với Tập đoàn NEC, đưa cam kết đồng sáng tạo vào giai đoạn thực thi. Hơn 100 cuộc gặp gỡ DN với DN (B2B) 1:1 tại khu vực giao thương mở đường cho dòng vốn và dự án nghiên cứu phát triển nhà máy thông minh (smart factory), UAV và vi mạch bán dẫn.

Những kết quả này khẳng định năng lực công nghệ thực chứng của Việt Nam và đặt nền móng cho liên minh đồng sáng tạo bền vững giữa hai quốc gia./.