Cơ sở dữ liệu về dân tộc: Bảo đảm tiến độ, chất lượng sẵn sàng kết nối dữ liệu Quốc gia

Từ xây dựng cơ sở dữ liệu đến hình thành hạ tầng dữ liệu dùng chung

Xây dựng Cơ sở dữ liệu (CSDL) về dân tộc không chỉ là nhiệm vụ xây dựng một hệ thống công nghệ thông tin để lưu trữ thông tin. Về bản chất, đây là quá trình chuẩn hóa và tổ chức lại nguồn dữ liệu phục vụ quản lý nhà nước, trong đó mỗi dữ liệu phải được xác định rõ nguồn gốc, phạm vi, trách nhiệm quản lý, quy trình cập nhật và cơ chế kiểm chứng.

Ông Nguyễn Hoàng Hải, Phó Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số Bộ Dân tộc và Tôn giáo tại cuộc họp ngày 16/9/2026 của Bộ cho biết các nhiệm vụ nghiệp vụ, tạo lập dữ liệu, phát triển nền tảng và chuẩn bị kết nối, chia sẻ đang được triển khai song song. Bộ đã ban hành các quyết định quy định danh mục hạng mục dữ liệu, phân công trách nhiệm quản lý, thu thập, tạo lập và cập nhật. Các đơn vị tiếp tục hoàn thiện từ điển dữ liệu, xác định phạm vi dữ liệu mở và hướng dẫn địa phương nhập liệu.

Đây là những công việc có tính nền tảng, bởi một CSDL chỉ thực sự có giá trị khi dữ liệu trong đó được chuẩn hóa và có thể sử dụng thống nhất. Nếu thiếu chuẩn chung, cùng một thông tin có thể được thu thập theo nhiều cách khác nhau giữa các địa phương, gây khó khăn cho đối soát, tổng hợp và kết nối với các CSDL khác.

Theo đó, quá trình xây dựng CSDL về dân tộc đang được đặt trong một yêu cầu rộng hơn: hình thành một hạ tầng dữ liệu có khả năng liên thông, chia sẻ và phục vụ trực tiếp cho hoạt động quản lý, thay vì chỉ dừng ở việc số hóa thông tin hiện có.

Dữ liệu từng bước được hình thành và chuẩn hóa

Theo báo cáo của Bộ Dân tộc và Tôn giáo, Nền tảng thu thập dữ liệu dân tộc tại địa chỉ dldt.bdttg.gov.vn tiếp tục được hoàn thiện để phục vụ các vụ, đơn vị và địa phương tạo lập, cập nhật dữ liệu. Đến ngày 15/9, đã có 10/15 nhóm dữ liệu được triển khai chức năng tạo lập trên nền tảng. Số tài khoản được phê duyệt, cấp quyền đạt 3.555 tài khoản, tăng 1.379 tài khoản so với tuần trước.

Một số nhóm dữ liệu đã ghi nhận kết quả cụ thể. Dữ liệu thông tin về DTTS đã có hồ sơ đặc điểm của 53 DTTS để tiếp tục rà soát, hoàn thiện. Dữ liệu về người có uy tín đã cập nhật 678 hồ sơ từ 11/34 địa phương.

Ở nhóm dữ liệu chính sách dân tộc, 211 văn bản đã được cập nhật; dữ liệu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KHCN và CĐS) có 12 nhiệm vụ; dữ liệu trả lời kiến nghị cử tri, đại biểu Quốc hội và địa phương có 20 văn bản với 106 kiến nghị kèm theo.

Đối với dữ liệu phân định vùng đồng bào DTTS và miền núi, hệ thống đã cập nhật dữ liệu của 15 tỉnh cùng thông tin phân định xã, thôn theo phạm vi hiện có.

Đáng chú ý, dữ liệu học sinh, sinh viên, thanh niên DTTS xuất sắc, tiêu biểu năm 2025 đã được rà soát, xác nhận đủ điều kiện chia sẻ. Phương án đối soát thông tin định danh với CSDL quốc gia về dân cư đang tiếp tục được hoàn thiện.

Những kết quả này cho thấy, hệ thống đã bước đầu chuyển từ giai đoạn thiết kế sang giai đoạn hình thành dữ liệu thực tế. Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm cần đặc biệt chú trọng chất lượng dữ liệu.

Trong quản trị dữ liệu, số lượng bản ghi chỉ là một chỉ dấu về tiến độ. Quan trọng hơn là dữ liệu đó có đầy đủ trường thông tin hay không, có thống nhất về cấu trúc hay không, nguồn dữ liệu có rõ ràng hay không, đã được kiểm tra và phê duyệt hay chưa và có đủ điều kiện để chia sẻ với hệ thống khác hay không.

Do đó, yêu cầu hiện nay là phải phân biệt rõ giữa dữ liệu đã nhập và dữ liệu đã sẵn sàng để chia sẻ. Khoảng cách giữa hai trạng thái này chính là phần việc về làm sạch, chuẩn hóa, kiểm tra, xác thực và phê duyệt dữ liệu.

Đặc biệt, hai nhóm dữ liệu gồm: Thông tin chung về dân tộc thiểu số và Phân định vùng đồng bào DTTS và miền núi đã truyền thử thành công.

Đây là một bước tiến quan trọng, bởi quá trình xây dựng CSDL chỉ thực sự chuyển sang giai đoạn mới khi dữ liệu có khả năng kết nối và trao đổi với các hệ thống dữ liệu khác.

Tuy nhiên, kết nối thành công về mặt kỹ thuật mới là điều kiện cần. Để chuyển sang chia sẻ chính thức, các đơn vị còn phải hoàn thiện phạm vi dữ liệu được chia sẻ, rà soát các trường thông tin, xác định trách nhiệm phê duyệt, thực hiện ký số và hoàn thiện quy trình nghiệp vụ. Đồng thời, đối với 2 nhóm dữ liệu chia sẻ đợt đầu - dữ liệu phải được làm sạch, bảo đảm đầy đủ trường thông tin, được đơn vị tạo lập phê duyệt và ký số theo từng bản ghi. Phương án ký số tập trung khi truyền dữ liệu tiếp tục được hoàn thiện.

Việc đăng nhập một lần bằng VNeID sẽ được bổ sung sau, phù hợp với lộ trình phối hợp kỹ thuật.

Lấy tính pháp lý và khả năng khai thác làm thước đo

Thứ trưởng Thường trực Bộ Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Hoài Anh trong cuộc họp rà soát tiến độ xây dựng Cơ sở dữ liệu về dân tộc ngày 16/9/2026 đã cho biết: hiện Bộ đã giao Vụ Chính sách, Trung tâm Chuyển đổi số và đơn vị đồng hành rà soát kỹ tính pháp lý, độ tin cậy của dữ liệu; hoàn thành phê duyệt, ký số và đưa 2 nhóm dữ liệu ưu tiên lên hệ thống, bảo đảm kết nối với Trung tâm Dữ liệu quốc gia trước ngày 20/9.

Đối với các nội dung liên quan đến Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, Thứ trưởng yêu cầu phối hợp ngay với Văn phòng Quốc gia về dân tộc và miền núi để triển khai, không kéo dài.

Với những nhóm dữ liệu đã có module nhưng còn thiếu thông tin, Vụ Chính sách chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương cập nhật, đồng thời đề xuất phương án xử lý đối với những vướng mắc vượt thẩm quyền.

Trung tâm Chuyển đổi số được giao phối hợp xác định rõ các mốc hoàn thành, ký xác nhận và kết nối đối với từng nhóm dữ liệu theo hướng cuốn chiếu. Đơn vị đồng hành tiếp tục hoàn thiện các module còn lại và bản demo để báo cáo Lãnh đạo Bộ xem xét.

Đối với những nhóm dữ liệu cần phối hợp từ bên ngoài, các đơn vị chủ động tham mưu văn bản gửi cơ quan liên quan, bảo đảm tiến độ chung.

Từ yêu cầu hoàn thành 2 nhóm dữ liệu trước ngày 20/9, có thể thấy trọng tâm của giai đoạn hiện nay là chuyển từ “xây dựng hệ thống” sang “xây dựng dữ liệu có chất lượng và có khả năng kết nối”. Đây cũng là bước quan trọng để CSDL về dân tộc từng bước trở thành nguồn dữ liệu dùng chung, phục vụ quản lý nhà nước, theo dõi và thực hiện chính sách, thay vì chỉ là nơi tập hợp thông tin.

Về lâu dài, giá trị của CSDL sẽ được quyết định không phải bởi số lượng module được xây dựng hay số lượng bản ghi được cập nhật, mà bởi khả năng dữ liệu được chuẩn hóa, xác thực, chia sẻ đúng thẩm quyền và được khai thác để tạo ra thông tin phục vụ quyết định quản lý./.

Tài liệu tham khảo

Bộ Dân tộc và Tôn giáo (2026), Thứ trưởng Thường trực Nguyễn Hoài Anh: Hoàn thành kết nối 2 nhóm dữ liệu trước ngày 20/9, Thứ trưởng Thường trực Nguyễn Hoài Anh: Hoàn thành kết nối 2 nhóm dữ liệu trước ngày 20/9, truy cập ngày 16/9/2026.