Chuyển đổi số đưa chính quyền 2 cấp đến gần đồng bào dân tộc thiểu số

Công nghệ hỗ trợ vận hành chính quyền 2 cấp

Mô hình chính quyền địa phương 2 cấp được triển khai từ ngày 1/7/2025, cùng với việc hợp nhất tỉnh Đồng Nai và tỉnh Bình Phước. Trong quá trình chuyển sang mô hình tổ chức mới, các thủ tục hành chính được rà soát, cập nhật, đồng thời điều chỉnh quy trình nội bộ và quy trình điện tử cho phù hợp.

Công tác kiểm soát thủ tục hành chính được thực hiện gắn với rà soát, đơn giản hóa và chuẩn hóa quy trình. Trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, 30 thủ tục hành chính cấp tỉnh, 8 thủ tục cấp huyện và 4 thủ tục cấp xã đã được bãi bỏ; 15 thủ tục được sửa đổi, bổ sung và 5 thủ tục mới được ban hành theo quy định của Trung ương.

Đến nay, 100% thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực này được công khai đầy đủ trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Người dân, tổ chức có thể chủ động tra cứu thành phần hồ sơ, quy trình và thực hiện thủ tục trên môi trường số, thay vì phải hoàn toàn phụ thuộc vào việc đến trực tiếp cơ quan hành chính.

Cùng với đó, việc theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ trên hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính, số hóa hồ sơ và kết quả giải quyết đang từng bước chuyển hoạt động hành chính từ phương thức xử lý thủ công sang môi trường điện tử. Đây cũng là cơ sở để tăng khả năng theo dõi, kiểm soát tiến độ và minh bạch hóa quá trình giải quyết thủ tục.

Những thay đổi về quy trình và phương thức xử lý được thể hiện rõ qua kết quả giải quyết hồ sơ. Sau hơn một năm triển khai, TP. Đồng Nai đã tiếp nhận, giải quyết 576 hồ sơ thủ tục hành chính liên quan đến lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, trong đó trên 95% hồ sơ được tiếp nhận bằng hình thức trực tuyến.

Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến cho thấy dịch vụ công số đang trở thành một phương thức giao tiếp ngày càng quan trọng giữa chính quyền với người dân, tổ chức. Thay vì phải trực tiếp đi lại nhiều lần, người dân có thể thực hiện một phần hoặc toàn bộ quy trình trên môi trường điện tử, tùy từng loại thủ tục.

Một giải pháp khác góp phần mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ công là Quyết định số 618/QĐ-UBND ngày 31/7/2025, công bố danh mục thủ tục hành chính trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo được thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính. Qua đó, người dân có thêm lựa chọn về hình thức và địa điểm nộp hồ sơ, góp phần giảm thời gian và chi phí đi lại.

Từ việc chuẩn hóa quy trình, công khai thủ tục đến tiếp nhận hồ sơ trực tuyến và số hóa kết quả, công nghệ đang từng bước thay đổi cách thức người dân tiếp cận dịch vụ hành chính. Đặc biệt tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, nơi có đông đồng bào DTTS, quá trình này đang đặt ra yêu cầu đưa công nghệ đến gần hơn với người sử dụng.

Khi “điểm chạm” công nghệ là người cán bộ

Câu chuyện tại xã Phú Nghĩa cho thấy rõ khoảng cách giữa việc có dịch vụ công trực tuyến và có khả năng sử dụng dịch vụ công trực tuyến.

Phú Nghĩa có hơn 33,6 nghìn người, 24 dân tộc cùng sinh sống. Đồng bào DTTS chiếm khoảng 33%, riêng dân tộc S’tiêng chiếm hơn 31,7%. Là địa bàn vùng sâu, nhiều người dân, nhất là đồng bào DTTS và người lớn tuổi, còn hạn chế trong tiếp cận công nghệ.

Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã, cán bộ thường xuyên hỗ trợ người dân từ những thao tác cơ bản như cài đặt, khôi phục tài khoản VNeID, đăng nhập Cổng Dịch vụ công đến nộp hồ sơ trực tuyến. Có người không nhớ mật khẩu, có người không có điện thoại thông minh hoặc thiết bị không đủ cấu hình để cài đặt ứng dụng. Một số người chưa biết chữ còn cần được hỗ trợ viết đơn, điền thông tin và đọc lại nội dung tờ khai để xác nhận.

Những tình huống này cho thấy một thực tế: với một bộ phận người dân ở vùng đồng bào DTTS, cán bộ chính là “cầu nối” đầu tiên giữa người dân và công nghệ. Việc hỗ trợ trực tiếp vì thế không phải là bước lùi của CĐS, mà là một phần cần thiết để người dân có thể bước vào môi trường số.

Không dừng ở trụ sở, xã Phú Nghĩa còn triển khai chương trình “Thứ Bảy về với nhân dân”, đưa dịch vụ hành chính công đến tận các thôn. Người dân được hỗ trợ thực hiện thủ tục, kích hoạt VNeID, sử dụng dịch vụ công trực tuyến và giải đáp các vướng mắc liên quan đến tài khoản định danh điện tử.

Tại thôn Hai Căn, với 469 hộ dân và hơn 1,8 nghìn người, khoảng 70% số hộ đã đến thực hiện các thủ tục liên quan đến VNeID, giấy khai sinh, đất đai... trong một đợt triển khai chương trình.

Cách làm này đưa dịch vụ công số ra khỏi phạm vi của một “quầy giao dịch”, đến gần hơn với đời sống của người dân. Công nghệ vẫn là nền tảng, nhưng cách tổ chức phục vụ quyết định việc công nghệ có thực sự đến được với người sử dụng hay không.

Tại xã Bù Gia Mập, nơi hơn 75% dân số là đồng bào DTTS, việc ứng dụng phương thức quản trị mới được gắn với nâng cao trách nhiệm của cán bộ và chất lượng phục vụ người dân. Mô hình “6 rõ” gồm rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền và rõ kết quả được sử dụng như một công cụ theo dõi, điều hành công việc.

UBND xã xây dựng chương trình hành động hằng tuần, hằng tháng và đánh giá kết quả thực hiện vào chiều thứ Sáu hằng tuần. Đối với những hồ sơ còn vướng mắc, địa phương chủ động phối hợp với các cơ quan liên quan để xử lý từng trường hợp theo quy định.

Nếu số hóa hồ sơ tạo ra dữ liệu thì những phương thức quản trị như “6 rõ” giúp dữ liệu đó gắn với trách nhiệm và tiến độ xử lý cụ thể. Đây là một bước chuyển đáng chú ý trong quá trình xây dựng nền hành chính dựa nhiều hơn vào quy trình điện tử, dữ liệu và khả năng theo dõi kết quả.

Thu hẹp khoảng cách số ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Từ dịch vụ công trực tuyến, số hóa hồ sơ đến quản lý quy trình trên môi trường điện tử, CĐS đang từng bước trở thành nền tảng hỗ trợ vận hành chính quyền địa phương 2 cấp tại TP. Đồng Nai. Không chỉ đổi mới cách thức tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính, công nghệ còn mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ công cho người dân ở vùng sâu, vùng xa, nơi có đông đồng bào DTTS.

Tại những địa bàn này, việc kết hợp nền tảng số với sự hỗ trợ trực tiếp của cán bộ cơ sở đang giúp người dân từng bước làm quen với VNeID, dịch vụ công trực tuyến và các phương thức giao dịch điện tử. Mỗi hồ sơ được giải quyết trên môi trường số vì thế không chỉ là một thủ tục được hoàn tất, mà còn là một bước giúp người dân tiếp cận gần hơn với chính quyền số.

Khi công nghệ được đặt cùng với nhu cầu thực tế của người dân, CĐS trở thành cầu nối để chính quyền 2 cấp phục vụ thuận tiện, minh bạch và gần dân hơn. Đồng thời, góp phần thu hẹp khoảng cách số, để đồng bào DTTS cùng tham gia và thụ hưởng những tiện ích của nền hành chính hiện đại./.