Chính sách dân tộc ở Lâm Đồng tạo chuyển biến về việc làm và văn hóa

Nhiều chuyển biến trong đời sống đồng bào dân tộc thiểu số

Theo kết quả nghiên cứu nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh “Giải pháp thực hiện hiệu quả chính sách dân tộc về văn hóa - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng”, thu nhập bình quân hộ, tài sản tích lũy, cơ hội việc làm và các hoạt động biểu diễn văn hóa bằng tiếng dân tộc đều gia tăng đáng kể. Trong đó, tình trạng thất nghiệp giảm 52%; tình trạng tảo hôn và các hủ tục mai táng kéo dài tại địa phương giảm 85%.

Đề tài tập trung đánh giá thực trạng, tác động của các chính sách dân tộc trong lĩnh vực văn hóa - xã hội từ năm 2010 đến nay, qua đó đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Nhóm nghiên cứu đã khảo sát tại 3 huyện (trước khi sáp nhập) gồm Đơn Dương, Di Linh và Bảo Lâm, kết hợp phương pháp định tính với khảo sát định lượng trên 398 mẫu thuộc 6 dân tộc tại 6 xã. Nội dung khảo sát tập trung vào giảm nghèo, đào tạo nghề, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa cộng đồng.

Kết quả cho thấy, các chính sách đã góp phần cải thiện điều kiện sống của đồng bào thông qua hỗ trợ nhà ở, nước sạch, vệ sinh môi trường, nâng cao thu nhập và hoàn thiện hạ tầng thiết yếu. Trong lĩnh vực đào tạo nghề, chính sách góp phần nâng cao kỹ năng lao động, mở rộng cơ hội việc làm và thúc đẩy phát triển nghề truyền thống. Nhiều giá trị văn hóa, từ trang phục, lễ hội, làng nghề đến các loại hình nghệ thuật dân gian, được quan tâm khôi phục, bảo tồn và phát huy.

Nghiên cứu cũng chỉ ra sự khác biệt trong đánh giá hiệu quả chính sách giữa các nhóm dân tộc. Nhóm dân tộc di cư đánh giá hiệu quả chính sách cao hơn nhóm dân tộc tại chỗ. Xét theo từng dân tộc, người Tày ghi nhận hiệu quả cao nhất, tiếp đến là người Hoa, Chu Ru, Cơ Ho, Nùng và Mạ.

Qua phân tích, nhóm nghiên cứu xác định mức độ tiếp cận chính sách và mức độ cam kết thực hiện chính sách là hai nhân tố có tác động thuận chiều, có ý nghĩa thống kê đối với hiệu quả chung. Đây là cơ sở để đề xuất các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận và tổ chức thực hiện chính sách phù hợp hơn với đặc điểm của từng cộng đồng.

100% học viên hoàn thành khóa học tiếng Cơ Ho đạt loại Giỏi

Bên cạnh các kết quả về kinh tế - xã hội, mô hình dạy tiếng Cơ Ho tại cộng đồng là sản phẩm ứng dụng nổi bật của đề tài. Mô hình được triển khai tại Trường THCS Tân Thượng, thôn 1, xã Đinh Trang Thượng, tỉnh Lâm Đồng, với 10 chuyên đề giảng dạy gắn với đời sống như chào hỏi, gia đình, nghề nghiệp, môi trường và bảo vệ rừng.

Qua khảo sát thực tế, Tổ chuyên gia thẩm định, đánh giá sản phẩm nhiệm vụ ghi nhận 100% học viên hoàn thành khóa học và đạt loại Giỏi. Bộ tài liệu và các chuyên đề được đánh giá thiết thực, phù hợp với điều kiện địa phương. Mô hình có tính khả thi, góp phần gìn giữ tiếng nói, bản sắc văn hóa dân tộc và có khả năng duy trì, nhân rộng.

Tuy nhiên, để duy trì và phát huy hiệu quả mô hình, cần mở rộng đối tượng tham gia, tăng thời lượng đào tạo, đồng thời nâng cao nhận thức của xã hội về vai trò của tiếng mẹ đẻ trong bảo tồn bản sắc văn hóa. Việc phối hợp giữa nhà trường, chính quyền và cộng đồng có ý nghĩa quan trọng, giúp đưa hoạt động dạy và học tiếng dân tộc đến gần hơn với đời sống tại các buôn làng.

Cùng với đó, cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng giáo viên là người dân tộc thiểu số; phát triển tài liệu học tập phù hợp với từng nhóm đối tượng và điều kiện thực tế. Ứng dụng công nghệ thông tin thông qua phần mềm dạy học, ứng dụng di động và tài liệu điện tử cũng có thể mở rộng nguồn học liệu, tăng tính trực quan và tạo hứng thú cho người học. Các hoạt động giao lưu văn hóa, cuộc thi tìm hiểu tiếng nói và văn hóa dân tộc cần được khuyến khích nhằm tăng cường sự gắn kết giữa các thế hệ, khơi dậy niềm tự hào và ý thức gìn giữ tiếng mẹ đẻ.

Những giải pháp này góp phần tạo điều kiện để tiếng Cơ Ho nói riêng và tiếng nói của các dân tộc thiểu số nói chung tiếp tục được sử dụng, trao truyền trong cộng đồng, trở thành một phần sống động của đời sống văn hóa địa phương.

Bên cạnh đó, đề tài đã xây dựng bộ dữ liệu hệ thống hóa các chính sách dân tộc về văn hóa - xã hội từ năm 2010 đến nay; đề xuất hệ thống giải pháp thực hiện chính sách đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; đồng thời hoàn thành 6 báo cáo chuyên đề tổng kết và 4 bài báo khoa học đăng trên các tạp chí chuyên ngành, vượt chỉ tiêu đặt hàng 2 bài.

Kết quả nghiên cứu còn được tích hợp vào các chuyên đề đào tạo đại học, sau đại học tại Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng và Đại học Đà Lạt, đồng thời phục vụ biên soạn sách chuyên khảo và tài liệu tuyên truyền./.