Cần Thơ thí điểm mô hình chuyển đổi số cấp xã, hướng tới nâng cao hiệu quả quản trị và phục vụ người dân

Tạo nền tảng triển khai chuyển đổi số từ cơ sở

Chuyển đổi số ở cấp xã có ý nghĩa quan trọng trong việc đưa các nền tảng công nghệ, hệ thống thông tin và dữ liệu vào hoạt động quản lý nhà nước cũng như đời sống hằng ngày. Đây là cấp chính quyền trực tiếp giải quyết nhiều công việc hành chính, tiếp nhận phản ánh, kiến nghị và cung cấp dịch vụ công cho người dân, doanh nghiệp.

Vì vậy, hiệu quả chuyển đổi số tại cơ sở không chỉ được thể hiện qua số lượng nền tảng được đưa vào sử dụng mà còn ở khả năng giải quyết công việc, nâng cao chất lượng phục vụ và đáp ứng nhu cầu thực tế của cộng đồng.

Tại thành phố Cần Thơ, việc xây dựng mô hình chuyển đổi số cấp xã được đặt trong định hướng triển khai thống nhất từ thành phố đến cơ sở, đồng thời chú trọng điều kiện và đặc thù của từng địa phương.

Trên cơ sở Công văn số 2763/BKHCN-CĐSQG ngày 29/4/2026 của Bộ trưởng Bộ KH&CN và Kế hoạch số 333/KH-UBND ngày 16/7/2026 của UBND thành phố, Kế hoạch xác định việc thí điểm là bước cần thiết để kiểm chứng tính phù hợp, khả thi và hiệu quả của các thành phần trong mô hình trước khi xem xét triển khai trên diện rộng.

Một trong những định hướng đáng chú ý của Kế hoạch là ưu tiên khai thác các nền tảng số, hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu và dịch vụ số dùng chung của Trung ương, thành phố. Cách tiếp cận này hướng tới tận dụng những hạ tầng, giải pháp đã được đầu tư, hạn chế việc phát triển các chức năng trùng lặp, phân tán nguồn lực và tạo điều kiện kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cấp, các ngành.

Thay vì triển khai dàn trải, mô hình được tổ chức theo hướng có trọng tâm, lựa chọn những nội dung có thể đưa vào sử dụng, tạo ra sản phẩm cụ thể và có khả năng nhân rộng. Quá trình thực hiện cũng gắn với việc xác định rõ trách nhiệm của cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, chính quyền cấp xã và doanh nghiệp công nghệ số. Đây là cơ sở để việc triển khai có sự phối hợp đồng bộ, bảo đảm các giải pháp công nghệ đáp ứng yêu cầu nghiệp vụ và phù hợp với điều kiện thực tế.

Theo kế hoạch, 7 địa phương được lựa chọn thí điểm gồm các phường: Tân An, Phú Lợi, Thốt Nốt, Cái Răng và các xã: Vị Thủy, Long Phú và Thạnh Xuân. Việc lựa chọn cả địa bàn phường và xã tạo điều kiện xem xét những nhu cầu khác nhau trong quản lý đô thị, tổ chức hoạt động ở khu vực nông thôn, hỗ trợ sản xuất và cung cấp dịch vụ số. Thời gian thí điểm được xác định từ ngày 1/1 đến ngày 31/12/2027.

Kế hoạch không chỉ hướng tới triển khai các ứng dụng công nghệ mà còn đặt ra yêu cầu đánh giá những điều kiện bảo đảm vận hành, từ hạ tầng, dữ liệu, nhân lực đến quy trình nghiệp vụ và cơ chế phối hợp. Những vấn đề được nhận diện trong quá trình thí điểm sẽ là căn cứ để điều chỉnh, hoàn thiện mô hình, xây dựng phương án triển khai phù hợp hơn với từng địa bàn và điều kiện nguồn lực của thành phố.

Hoàn thiện hạ tầng số, bảo đảm an toàn và kết nối dữ liệu

Hạ tầng số và an ninh mạng được xác định là lớp nền tảng đầu tiên của mô hình. Theo đó, các địa phương thí điểm sẽ rà soát hiện trạng, xác định những nội dung còn thiếu hoặc chưa đáp ứng yêu cầu, từ đó xây dựng phương án bảo đảm điều kiện cần thiết cho quá trình triển khai và vận hành.

Một số nhiệm vụ cụ thể được đặt ra trong Kế hoạch gồm nâng cấp hoặc triển khai mới điểm Wi-Fi công cộng tại khu vực trung tâm hành chính, nhà văn hóa, điểm sinh hoạt cộng đồng và những nơi tập trung đông người; bố trí điểm truy cập Internet, hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ số; đồng thời khảo sát, lắp đặt mới hoặc kết nối camera phục vụ giám sát an ninh, trật tự. Mỗi địa phương thí điểm dự kiến có ít nhất một điểm Wi-Fi công cộng được triển khai hoặc nâng cấp và ít nhất một điểm hỗ trợ truy cập Internet, dịch vụ số.

Cùng với đầu tư, hoàn thiện hạ tầng, việc bảo đảm an toàn thông tin mạng, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân được đặt ra như yêu cầu xuyên suốt. Công an thành phố phối hợp rà soát hệ thống thông tin, xác định cấp độ và hoàn thiện hồ sơ bảo đảm an toàn theo quy định. Các hệ thống, nền tảng và dữ liệu được kết nối, chia sẻ trong quá trình thí điểm cũng thuộc phạm vi kiểm tra, đánh giá về an toàn thông tin.

Đối với những vấn đề cần theo dõi thường xuyên tại địa phương, Kế hoạch định hướng khảo sát và lựa chọn các bài toán có khả năng ứng dụng Internet vạn vật (IoT), cảm biến, trạm đo và bảng điện tử công cộng.

Tùy nhu cầu thực tế, các địa phương có thể lựa chọn những nội dung như giám sát môi trường, tình trạng ngập, chất lượng nước, giao thông hoặc cảnh báo. Mục tiêu là từng bước đưa dữ liệu từ thiết bị, cảm biến vào hoạt động theo dõi, cảnh báo và cung cấp thông tin, đồng thời đánh giá khả năng ứng dụng trong điều kiện cụ thể.

Bên cạnh hạ tầng, dữ liệu được xác định là thành phần quan trọng để nâng cao chất lượng quản lý và điều hành. Kế hoạch yêu cầu các cơ quan chuyên môn cùng địa phương rà soát, chuẩn hóa, số hóa và cập nhật dữ liệu, xác định rõ nguồn dữ liệu, đơn vị quản lý, đầu mối chịu trách nhiệm và tần suất cập nhật. Việc tạo lập, kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu phải tuân thủ nguyên tắc “đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung”.

Trong năm 2027, mỗi địa phương thí điểm dự kiến xác định ít nhất hai nhóm dữ liệu đặc thù gắn với nhu cầu quản lý. Trên cơ sở đó, các địa phương lựa chọn những ứng dụng phù hợp để đưa dữ liệu vào giải quyết nghiệp vụ thực tế. Cách làm này góp phần gắn việc xây dựng dữ liệu với nhu cầu sử dụng, tránh tình trạng số hóa đơn thuần mà chưa hình thành được giá trị phục vụ quản lý và người dân.

Một nhiệm vụ khác là thí điểm khai thác nền tảng giám sát, điều hành thông minh (IOC) cấp xã. Dữ liệu từ các nguồn phù hợp của cấp xã và hệ thống thành phố sẽ được kết nối để hình thành bảng điều hành với những nhóm chỉ tiêu về kinh tế - xã hội, hành chính, phản ánh hiện trường, an sinh và hạ tầng. Theo Kế hoạch được thành phố ban hành, lãnh đạo xã/phường sẽ từng bước sử dụng dữ liệu IOC trong các cuộc họp, giao ban và hoạt động chỉ đạo, điều hành. Hiệu quả khai thác nền tảng sẽ được theo dõi, đánh giá trong quá trình thí điểm.

Phát triển chính quyền số gắn với kinh tế số và xã hội số

Theo Kế hoạch, mỗi địa phương dự kiến lựa chọn ít nhất hai ứng dụng đặc thù, gắn với những nhóm dữ liệu đã xác định. Các ứng dụng hoặc quy trình số được đưa vào sử dụng sẽ có số liệu trước và sau thí điểm để đánh giá hiệu quả. Những nội dung được nêu trong kế hoạch mang tính định hướng, không yêu cầu mọi địa phương triển khai toàn bộ, qua đó tạo dư địa để lựa chọn giải pháp phù hợp với nhu cầu, hiện trạng và khả năng hỗ trợ của cơ quan chuyên ngành.

Ở lĩnh vực kinh tế số, Kế hoạch chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh hiện diện, giao dịch và thanh toán trên môi trường số. Các hoạt động dự kiến gồm lập danh sách cơ sở kinh doanh, hỗ trợ xây dựng gian hàng hoặc trang thông tin số, sử dụng bản đồ số, nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội phù hợp, mã QR và phương thức thanh toán không dùng tiền mặt.

Mục tiêu đặt ra là hỗ trợ từ 20 đến 50 cơ sở kinh doanh tại mỗi địa phương, tùy quy mô, trong đó có cơ sở hoàn thành hiện diện số và sử dụng ít nhất một phương thức giao dịch hoặc thanh toán số.

Đối với du lịch, việc số hóa thông tin điểm đến, di tích, cơ sở lưu trú và dịch vụ sẽ được gắn với xây dựng bản đồ, mã QR và cung cấp thông tin về tuyến, điểm, dịch vụ. Những nội dung này nhằm hỗ trợ quảng bá tiềm năng địa phương, đồng thời tạo điều kiện thu thập dữ liệu phục vụ công tác quản lý. Trong lĩnh vực nông nghiệp, các địa phương phù hợp sẽ lựa chọn mô hình sản xuất để thử nghiệm cảm biến, theo dõi môi trường, tưới tiêu, truy xuất nguồn gốc hoặc nhật ký sản xuất điện tử.

Điểm nhấn của Kế hoạch mà TP. Cần Thơ triển khai là hỗ trợ người dân tiếp cận và sử dụng dịch vụ số, nhất là người cao tuổi và những người ít có điều kiện tiếp cận công nghệ. Theo đó, các Tổ Công nghệ số cộng động sẽ rà soát các thành viên, phân công nhiệm vụ, tập huấn kỹ năng và thống nhất nội dung tuyên truyền, hướng dẫn chuyển đổi số.

Để đánh giá Kế hoạch, Sở KH&CN TP. Cần Thơ được giao xây dựng bộ tiêu chí, chỉ tiêu và phương thức thu thập số liệu, minh chứng; khảo sát cán bộ, người dân; đánh giá mức độ sử dụng, hiệu quả, chi phí, khó khăn và khả năng nhân rộng. Theo lộ trình, bộ tiêu chí dự kiến hoàn thành trong quý I/2027, đánh giá giữa kỳ được thực hiện trong quý II và đánh giá tổng kết vào quý IV/2027./.