Cần thêm cơ chế thúc đẩy chuyển giao công nghệ từ doanh nghiệp Nhật Bản

Tại Diễn đàn Đổi mới sáng tạo (ĐMST) Việt Nam - Nhật Bản diễn ra tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) Hòa Lạc, Hà Nội, ngày 13/8/2026, ông Ishikawa Isamu, Phó Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam nhớ lại về quá trình Nhật Bản đồng hành cùng Việt Nam trong phát triển Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.

Trong đó, Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) đã hỗ trợ xây dựng quy hoạch tổng thể tại đây vào năm 1998 và Chính phủ Nhật Bản cung cấp các khoản vay ODA để phát triển cơ sở hạ tầng.

Theo ông, sau gần 30 năm, Khu Công nghệ cao Hoà Lạc đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Ngày càng nhiều doanh nghiệp (DN) Việt Nam tại Khu Công nghệ cao Hoà Lạc phát triển, cạnh tranh thành công trên trường quốc tế. Một số DN đã trở thành thành viên của Keidanren - Liên đoàn DN Nhật Bản (Japan Business Federation), là Liên đoàn các tổ chức kinh tế lớn của Nhật Bản.

Phó Đại sứ Ishikawa Isamu cũng đánh giá cao sự tham gia của các DN khởi nghiệp (startup) Việt Nam và Nhật Bản tham dự Diễn đàn khi giới thiệu, trình diễn những công nghệ và ý tưởng nổi bật.

Phó Đại sứ Ishikawa Isamu kỳ vọng các cơ hội kết nối tại sự kiện sẽ góp phần củng cố mạng lưới giữa DN, Chính phủ và giới học thuật hai nước, qua đó từng bước hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo (ĐMST) Việt Nam - Nhật Bản.

Cần cơ chế khuyến khích chuyển giao công nghệ, đầu tư dài hạn

Tiếp đó, trao đổi đổi thêm bên lề Diễn đàn với báo chí, Phó Đại sứ Ishikawa Isamu cho rằng thúc đẩy chuyển giao công nghệ giữa các DN hai nước là vấn đề cần được quan tâm.

Thực tế, các DN Nhật Bản tại Việt Nam đang tích cực mua sản phẩm từ các nhà cung cấp Việt Nam, đồng thời triển khai đào tạo nguồn nhân lực và hướng dẫn kỹ thuật cho người lao động tại các DN.

Những hoạt động này được Phó Đại sứ Ishikawa Isamu nhấn mạnh là góp phần nâng cao năng lực và tạo nền tảng cho sự tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của các DN Việt Nam.

Tuy nhiên, theo ông Ishikawa Isamu, cần nhìn nhận rằng công nghệ là một trong những nguồn lực cốt lõi tạo nên năng lực cạnh tranh của DN. Vì vậy, mỗi DN thường có cơ chế quản lý và bảo vệ riêng đối với công nghệ mà mình sở hữu. Một số quốc gia Đông Nam Á đã triển khai những cơ chế khuyến khích để DN nước ngoài đồng ý chia sẻ và chuyển giao công nghệ cho các DN trong nước.

Theo đó, bài toán không chỉ nằm ở việc thu hút DN Nhật Bản đầu tư, mà còn ở việc tạo ra điều kiện để công nghệ, kỹ năng và kinh nghiệm quản trị có thể chuyển giao.

Một yếu tố khác được Phó Đại sứ Ishikawa Isamu nhấn mạnh là môi trường chính sách. Theo nghiên cứu do Tổ chức xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO), khoảng 60% DN Nhật Bản tại Việt Nam có ý định mở rộng hoạt động kinh doanh. Đây là tín hiệu tích cực cho thấy Việt Nam vẫn đang là thị trường tiềm năng đối với các DN Nhật Bản.

Tuy nhiên, một số DN Nhật Bản vẫn kỳ vọng môi trường pháp lý, chính sách của Việt Nam tiếp tục được cải thiện theo hướng ổn định, minh bạch hơn, đồng thời nâng cao hiệu quả giải quyết các thủ tục hành chính.

Theo ông Ishikawa Isamu, việc tăng cường tính ổn định và khả năng dự báo của chính sách sẽ góp phần củng cố niềm tin của DN Nhật Bản, tạo thuận lợi cho các quyết định đầu tư và hợp tác dài hạn./.