Cà Mau đẩy mạnh ứng dụng năng lượng nguyên tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

Trong xu thế khoa học và công nghệ (KH&CN) ngày càng trở thành động lực của tăng trưởng, năng lượng nguyên tử (NLNT) đang được nhiều địa phương quan tâm khai thác như một công cụ hỗ trợ hiệu quả cho phát triển kinh tế - xã hội.

Tại Cà Mau, các ứng dụng của công nghệ hạt nhân hiện đã hiện diện trong nhiều lĩnh vực, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của địa phương.

Đưa công nghệ hạt nhân đến gần hơn với đời sống

Theo định hướng của tỉnh Cà Mau, việc ứng dụng NLNT sẽ được triển khai trên nhiều lĩnh vực có tác động trực tiếp đến đời sống người dân.

Trong lĩnh vực y tế, các kỹ thuật y học hạt nhân, xạ trị và điện quang tiếp tục được quan tâm đầu tư nhằm nâng cao năng lực chẩn đoán và điều trị bệnh. Việc ứng dụng đồng vị phóng xạ và các kỹ thuật hiện đại không chỉ giúp phát hiện bệnh sớm mà còn hỗ trợ điều trị hiệu quả đối với nhiều bệnh lý nguy hiểm, đặc biệt là ung thư.

Cùng với đó, là đầu tư trang thiết bị, địa phương cũng chú trọng đào tạo đội ngũ nhân lực chuyên môn để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Đối với lĩnh vực công nghiệp, tỉnh định hướng thúc đẩy ứng dụng công nghệ bức xạ và đồng vị phóng xạ trong kiểm tra chất lượng sản phẩm, xử lý vật liệu, kiểm định thiết bị và các hoạt động kỹ thuật chuyên ngành. Đây là những công nghệ đã được nhiều quốc gia sử dụng nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.

Lĩnh vực nông nghiệp và thủy sản, Cà Mau xác định ứng dụng công nghệ hạt nhân là một trong những giải pháp hỗ trợ nâng cao giá trị sản phẩm. Các kỹ thuật chiếu xạ và công nghệ bức xạ có thể được sử dụng trong chọn tạo giống cây trồng, kiểm soát dịch hại, bảo quản nông sản sau thu hoạch cũng như nâng cao chất lượng sản phẩm xuất khẩu.

Việc nghiên cứu đầu tư cơ sở chiếu xạ tại địa phương được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động chế biến và bảo quản nông sản, giảm tổn thất sau thu hoạch và đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường.

Lĩnh vực quản lý tài nguyên thiên nhiên và ứng phó biến đổi khí hậu, thông qua các kỹ thuật đồng vị và công nghệ bức xạ, cơ quan chuyên môn có thể theo dõi diễn biến nguồn nước, đánh giá mức độ ô nhiễm môi trường, nghiên cứu quá trình xói lở, bồi tụ cũng như hỗ trợ công tác dự báo thiên tai.

Những ứng dụng này có ý nghĩa đặc biệt đối với Cà Mau, địa phương đang chịu nhiều tác động từ biến đổi khí hậu, sạt lở bờ biển và xâm nhập mặn. Bên cạnh đó, Cà Mau cũng định hướng phát triển hệ thống quan trắc và cảnh báo phóng xạ môi trường theo hướng hiện đại, góp phần nâng cao năng lực giám sát và bảo đảm an toàn cho cộng đồng.

Đầu tư cho khoa học và công nghệ, nguồn nhân lực

Một trong những yếu tố quyết định hiệu quả ứng dụng NLNT là nguồn nhân lực chất lượng cao. Vì vậy, cùng với đầu tư cơ sở vật chất, Cà Mau chú trọng phát triển đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên gia, kỹ sư và nhân lực kỹ thuật trong lĩnh vực KH&CN hạt nhân.

Bên cạnh đó, Cà Mau cũng sẽ tăng cường hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học và các cơ sở đào tạo nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và ứng dụng các kết quả khoa học vào thực tiễn sản xuất.

Đồng thời, có cơ chế, chính sách nhằm thu hút chuyên gia, tạo môi trường làm việc thuận lợi cho đội ngũ nhân lực chất lượng cao. Song song với đó, tỉnh tiếp tục hoàn thiện năng lực quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và an toàn hạt nhân, bảo đảm các hoạt động nghiên cứu và ứng dụng NLNT được triển khai đúng quy định, an toàn và hiệu quả.

Chuyển đổi số và AI tạo động lực mới

Điểm đáng chú ý trong Kế hoạch là việc gắn ứng dụng NLNT với chuyển đổi số và AI. Theo đó, tỉnh Cà Mau định hướng xây dựng nền tảng số phục vụ công tác quản lý an toàn bức xạ và an toàn hạt nhân, kết nối dữ liệu giữa các cơ quan quản lý và đơn vị liên quan.

Việc số hóa dữ liệu sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, cảnh báo và ứng phó sự cố, đồng thời tăng tính minh bạch trong hoạt động quản lý. Đây là xu hướng đang được nhiều quốc gia thúc đẩy nhằm khai thác hiệu quả sức mạnh của dữ liệu lớn trong quản lý và phát triển.

Thông tin, tuyên truyền, nâng cao nhận thức và đồng thuận xã hội

Tỉnh Cà Mau sẽ tăng cường năng lực đội ngũ cán bộ thông tin, tuyên truyền, phối hợp với các cơ quan truyền thông và báo chí thường trú tại địa phương; đa dạng hóa các hình thức thông tin, tuyên truyền, sử dụng công nghệ số như mạng xã hội, ứng dụng thông minh và phòng trưng bày ảo để mở rộng phạm vi tiếp cận, đặc biệt với giới trẻ và cộng đồng nông thôn.

Cùng với đó, đưa nội dung giáo dục về NLNT và an toàn bức xạ vào chương trình đào tạo phù hợp ở các cấp học; Xây dựng quy trình và tổ chức giám sát, đánh giá định kỳ về hiệu quả thông tin, tuyên truyền; kịp thời điều chỉnh phương thức, thông điệp, nội dung và xây dựng phương án xử lý khủng hoảng thông tin

Trong bối cảnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển xanh đang trở thành xu thế chủ đạo, việc đưa các ứng dụng của NLNT vào phục vụ đời sống và sản xuất được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực tăng trưởng cho địa phương. Đây cũng là nền tảng quan trọng để Cà Mau từng bước nâng cao năng lực KH&CN, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong những năm tới./.