Bộ KH&CN đẩy mạnh số hóa công tác quản lý ngân sách

Thực hiện Chỉ thị số 26/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) và dự toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2027, cùng các văn bản hướng dẫn của Bộ Tài chính và Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN), ngày 28/7, tại TP. Hồ Chí Minh, Bộ KH&CN tổ chức Hội nghị tập huấn hướng dẫn xây dựng kế hoạch và dự toán NSNN năm 2027 đối với hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) khu vực miền Nam.

Các quy định mới về lập kế hoạch, phân bổ và quản lý NSNN đối với hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) được Bộ KH&CN phổ biến, hướng dẫn thống nhất, nhằm hỗ trợ các địa phương triển khai hiệu quả công tác xây dựng kế hoạch và dự toán NSNN năm 2027.

Hội nghị cũng đồng thời trao đổi, giải đáp các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai tại địa phương.

Tham dự Hội nghị có Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương; lãnh đạo các Vụ, Cục, đơn vị thuộc Bộ KH&CN; đại diện Văn phòng Trung ương Đảng, Bộ Tài chính; cùng lãnh đạo các Sở KH&CN, Sở Tài chính các tỉnh, thành phố khu vực miền Nam và TP. Đà Nẵng.

Bảo đảm việc xây dựng kế hoạch và dự toán NSNN năm 2027 đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới

Bà Nguyễn Thị Hoàng Anh, đại diện Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ, Bộ KH&CN cho biết, việc xây dựng kế hoạch và dự toán NSNN năm 2027, được thực hiện trên cơ sở các chủ trương, chính sách mới của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN, ĐMST và CĐS, cùng hệ thống pháp luật mới như Luật KHCN và ĐMST, Luật Công nghệ cao và các văn bản hướng dẫn thi hành.

Theo bà Hoàng Anh, để bảo đảm việc xây dựng kế hoạch và dự toán NSNN năm 2027 đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, các địa phương cần tập trung ưu tiên lựa chọn những chương trình, nhiệm vụ KHCN, ĐMST có tính cấp thiết, có khả năng tạo tác động rõ rệt đến phát triển KT-XH và nâng cao năng lực KHCN của địa phương.

Trước hết, cần ưu tiên các nhiệm vụ nhằm thực hiện các chủ trương, nghị quyết lớn của Đảng và Chính phủ, gắn với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số và kế hoạch phát triển KT-XH giai đoạn 2026-2030. Đồng thời, cần ưu tiên các nhiệm vụ triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW và các chương trình, kế hoạch về KHCN, ĐMST và CĐS theo chỉ đạo của Trung ương, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ. Đây là những nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng trong việc hiện thực hóa các định hướng phát triển quốc gia về KHCN và ĐMST.

Một nhóm nhiệm vụ ưu tiên khác là các dự án phát triển công nghệ chiến lược. Đây là những nhiệm vụ có vai trò thúc đẩy năng lực tự chủ về công nghệ, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và từng bước làm chủ các công nghệ cốt lõi. Bên cạnh đó, các địa phương cần ưu tiên các nhiệm vụ giải quyết những bài toán trong quản lý nhà nước và phát triển KT-XH; chú trọng các sản phẩm có khả năng ứng dụng, thương mại hóa và tạo ra giá trị thực tiễn.

Việc xây dựng kế hoạch cũng cần ưu tiên các nhiệm vụ thuộc các chương trình KHCN, ĐMST quốc gia, cũng như các chương trình trong khung chương trình giai đoạn 2026-2030 đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Ngoài ra, cần tập trung xây dựng các nhiệm vụ theo mô hình cụm nhiệm vụ và chuỗi nhiệm vụ, nhằm giải quyết những vấn đề lớn, cấp thiết, có tác động rõ rệt đến các chỉ tiêu phát triển của ngành, lĩnh vực và địa phương.

Một định hướng quan trọng khác là ưu tiên các nhiệm vụ có sự liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp, phát huy hiệu quả mô hình liên kết "ba nhà" trong nghiên cứu, phát triển công nghệ và ĐMST. Bên cạnh đó, khi xây dựng nhiệm vụ cần căn cứ vào tính chất, bản chất của hoạt động, mục đích triển khai và kết quả dự kiến tạo ra để phân định rõ giữa nhiệm vụ KHCN với nhiệm vụ ĐMST trong những trường hợp có sự giao thoa hoặc tương đồng về nội dung triển khai.

Toàn bộ quá trình xây dựng chương trình, nhiệm vụ KHCN và ĐMST phục vụ công tác lập kế hoạch và dự toán NSNN năm 2027 được định hướng bởi thông điệp: "Đề xuất đúng nhiệm vụ - Đầu tư đúng trọng tâm - Quản lý theo kết quả - Thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững”.

Tại Hội nghị, các đại biểu còn được nghe một số nội dung như giới thiệu các quy định về quản lý đầu tư, mua sắm, thuê dịch vụ cho CĐS; Hướng dẫn nhận diện nội hàm ĐMST và xây dựng kế hoạch, nhiệm vụ dự toán NSNN; CĐS và công tác lập kế hoạch, phân bổ ngân sách, theo dõi giải ngân trong lĩnh vực KHCN, ĐMST và CĐS quốc gia;…

Trong phần thảo luận, nhiều địa phương đã nêu những khó khăn, vướng mắc trong quá trình xây dựng dự toán ngân sách. Đại diện TP. Đà Nẵng phản ánh việc bố trí tối thiểu 3% ngân sách cho KH&CN còn gặp nhiều khó khăn, do nhiều khoản chi có hàm lượng công nghệ cao nhưng vẫn được hạch toán theo chi sự nghiệp của các ngành.

Đại diện tỉnh Tây Ninh băn khoăn về tính bắt buộc của tỷ lệ chi 3%, trong khi TP. HCM cho biết địa phương đang chịu áp lực lớn để đạt mục tiêu bố trí 4% ngân sách cho KHCN giai đoạn 2026-2030.

Bên cạnh đó, nhiều ý kiến cũng tập trung vào những khó khăn, bất cập trong lập dự toán theo Nghị định số 104 (quy định một số điều và biện pháp thi hành Luật KHCN và ĐMST về quản lý nhiệm vụ KHCN và ĐMST sử dụng NSNN), cơ chế quản lý nhiệm vụ cấp xã, chưa có hướng dẫn cụ thể để xác định nội hàm KHCN trong dự án liên ngành,... Các nội dung này đã được đại diện Bộ KH&CN và Bộ Tài chính trực tiếp giải đáp tại Hội nghị.

Các địa phương cần phân định rõ nguồn vốn giữa chi cho hoạt động KHCN với chi từ nguồn sự nghiệp kinh tế

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh Bộ Tài chính đang đổi mới tư duy quản lý ngân sách theo hướng linh hoạt, sát thực tiễn. Vì vậy, các địa phương cần chủ động phản ánh đầy đủ những khó khăn, vướng mắc để Bộ KH&CN phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu, tháo gỡ kịp thời.

Thứ trưởng cũng lưu ý các địa phương cần phân định rõ nguồn vốn giữa chi cho hoạt động KHCN với chi từ nguồn sự nghiệp kinh tế, xác định rõ mục đích sử dụng ngân sách để bảo đảm đúng quy định, tránh trùng lặp hoặc sử dụng sai mục đích. Đối với các dự án có nội dung về KHCN, ĐMST hoặc CĐS, Sở KH&CN có trách nhiệm thẩm định các nội dung công nghệ thuộc chức năng, nhiệm vụ của Ngành, trong khi các hạng mục xây dựng cơ bản sẽ do cơ quan chuyên môn khác thực hiện.

Một nội dung được Thứ trưởng nhấn mạnh là yêu cầu đẩy mạnh số hóa công tác quản lý. Theo đó, Bộ KH&CN sẽ xây dựng hệ thống số hóa dữ liệu, theo dõi chi ngân sách và giải ngân đến từng nhiệm vụ, từng đơn vị và từng xã, phường. Đồng thời, cấp quyền truy cập cho các Sở KH&CN để phục vụ công tác quản lý, điều hành và báo cáo.

Bộ cũng sẽ số hóa các văn bản của địa phương, tổ chức đối chiếu dữ liệu, nhằm bảo đảm tính chính xác trước khi tổng hợp báo cáo Chính phủ.

Để hỗ trợ địa phương trong quá trình triển khai, lãnh đạo Bộ KH&CN chỉ đạo các đơn vị chuyên môn sẵn sàng tổ chức họp trực tuyến ngay khi có kiến nghị, nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn. Trong thời gian tới, Bộ KH&CN sẽ hoàn thiện hệ thống quản lý để các địa phương triển khai sử dụng thử và tiếp tục góp ý hoàn thiện.

Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương khẳng định, Bộ KH&CN sẽ tăng cường phối hợp với các địa phương, nhằm nâng cao hiệu quả triển khai các nhiệm vụ KHCN, ĐMST và CĐS, góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển KT-XH trong giai đoạn mới./.