Bộ KH&CN chủ trì xây dựng, tổ chức triển khai các chương trình KH&CN quốc gia về công nghệ sinh học

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng vừa ký Chỉ thị số 13/CT-TTg ngày 21/4/2026 về việc tập trung phát triển, ứng dụng hiệu quả công nghệ sinh học thành ngành kinh tế - kỹ thuật quan trọng phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Phát triển, ứng dụng hiệu quả công nghệ sinh học thành ngành kinh tế - kỹ thuật quan trọng

Chỉ thị nêu rõ trong thời gian qua, các bộ, ngành, địa phương đã có nhiều cố gắng trong triển khai thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW ngày 30/01/2023 của Bộ Chính trị về phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học phục vụ phát triển đất nước trong tình hình mới; Nghị quyết số 189/NQ-CP ngày 16/11/2023 của Chính phủ ban hành kèm theo Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị. Nhận thức về vai trò của công nghệ sinh học đã được nâng lên.

Công nghệ sinh học nước ta đã có bước phát triển nhanh, đạt được nhiều thành tựu quan trọng, bước đầu hình thành các mô hình ứng dụng công nghệ sinh học hiệu quả trong các lĩnh vực như: nông nghiệp, y tế, môi trường...; nhiều nhiệm vụ, đề án quan trọng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt và triển khai.

Tuy nhiên, công tác tổ chức thực hiện, tiến độ triển khai các nhiệm vụ được giao còn chậm, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn; cơ chế, chính sách chưa đủ mạnh để tạo đột phá; nguồn lực đầu tư còn dàn trải, phân tán; mối liên kết giữa nghiên cứu - ứng dụng - sản xuất - thị trường còn rời rạc; chưa hình thành được nhiều doanh nghiệp (DN) công nghệ sinh học có năng lực dẫn dắt.

Việc tổ chức thực hiện ở một số bộ, ngành, địa phương còn chậm, chưa tạo được chuyển biến rõ nét; công nghiệp sinh học chưa phát triển tương xứng tiềm năng; năng lực tự chủ đối với các sản phẩm sinh học thiết yếu còn hạn chế, phụ thuộc vào nhập khẩu.

Triển khai quyết liệt các nhiệm vụ, giải pháp

Để khắc phục những tồn tại, hạn chế nêu trên, tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất trong phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học và phát triển công nghiệp sinh học thành ngành kinh tế - kỹ thuật quan trọng, góp phần thực hiện mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045 theo Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị, Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ yêu cầu tập trung thực hiện một số nhiệm vụ trọng tâm sau:

Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, đề cao trách nhiệm người đứng đầu; tổ chức triển khai đồng bộ, quyết liệt các nhiệm vụ, giải pháp phát triển công nghệ sinh học theo chức năng, nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết số 36-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 189/NQ-CP của Chính phủ.

Đồng thời, khẩn trương rà soát toàn bộ nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết số 189/NQ-CP của Chính phủ bảo đảm phù hợp với điều kiện thực tiễn sau sáp nhập bộ, ngành, địa phương cũng như các Luật, Nghị định đã được ban hành và có hiệu lực; Rà soát, khẩn trương hoàn thành các nhiệm vụ chậm tiến độ, báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện trong tháng 5/2025.

Đồng thời, định kỳ rà soát, đánh giá, công khai kết quả thực hiện; kịp thời biểu dương tập thể, cá nhân thực hiện tốt; xử lý nghiêm các trường hợp chậm triển khai, không hoàn thành nhiệm vụ.

Kết quả thực hiện nhiệm vụ phát triển công nghệ sinh học là một trong những tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của bộ, ngành, địa phương và người đứng đầu.

Hoàn thiện cơ chế, chính sách vượt trội và các mô hình thí điểm phát triển công nghệ sinh học

Cũng theo Chỉ thị, công nghệ sinh học được phát triển cần phải được đặt trong tổng thể triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo đó, cần ưu tiên nguồn lực nhà nước đầu tư cho nghiên cứu, ứng dụng và phát triển các công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, sản phẩm chủ lực quốc gia trong lĩnh vực công nghệ sinh học, nhiệm vụ có khả năng tạo đột phá và lan tỏa lớn; nhiệm vụ phục vụ quốc phòng, an ninh.

Khu vực tư nhân được khuyến khích mạnh mẽ đầu tư vào công nghiệp sinh học; phát triển công nghiệp sinh học lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, công thương thành ngành kinh tế - kỹ thuật.

Cùng với đó, hoàn thiện cơ chế, chính sách vượt trội và các mô hình thí điểm phát triển công nghệ sinh học trong tháng 5/2026.

Bộ KH&CN chủ trì xây dựng và tổ chức triển khai các chương trình KH&CN quốc gia về công nghệ sinh học

Bộ KH&CN được giao khẩn trương rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách vượt trội và các mô hình thí điểm áp dụng các cơ chế, chính sách mới/vượt trội để tạo đột phá phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học phục vụ trong một số lĩnh vực có tiềm năng, lợi thế, sản phẩm sinh học thân thiện với môi trường, hoàn thành trong tháng 5/2026.

Đồng thời, Bộ KH&CN chủ trì xây dựng và tổ chức triển khai các chương trình KH&CN quốc gia về công nghệ sinh học; tập trung công nghệ cao, công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, sản phẩm chủ lực lĩnh vực công nghệ sinh học theo yêu cầu tại Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị; kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Các nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển công nghệ sinh học có khả năng tạo đột phá, gắn với nhu cầu của thị trường và DN được ưu tiên đặt hàng

Hợp tác công - tư (PPP) được đẩy mạnh để hình thành các trung tâm nghiên cứu - phát triển công nghệ sinh học quy mô lớn, từng bước nâng cao năng lực làm chủ công nghệ, đổi mới sáng tạo trong nước.

Bộ KH&CN chủ trì, phối hợp các bộ, cơ quan liên quan triển khai thống kê, đánh giá tỷ trọng đóng góp của công nghệ sinh học phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn quốc gia, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sản phẩm công nghệ sinh học; tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, phát triển tài sản trí tuệ và khai thác thông tin sáng chế phục vụ hoạt động nghiên cứu, phát triển và đổi mới công nghệ trong lĩnh vực công nghệ sinh học.

Tại Chỉ thị, Thủ tướng cũng giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công thương, Bộ Y tế, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Tài chính các công việc liên quan.

Thủ tướng Chính phủ đề nghị Viện Hàn lâm KH&CN Việt Nam khẩn trương hoàn thiện, trình cấp thẩm quyền phê duyệt Đề án nghiên cứu các khoa học cơ bản và phát triển công nghệ nền tảng của công nghệ sinh học đặc thù cho Việt Nam đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới, góp phần tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước theo tinh thần của Nghị quyết số 36-NQ/TW, hoàn thành trong tháng 5/2026.

Bộ KH&CN chủ trì theo dõi, đôn đốc kiểm tra việc thực hiện Chỉ thị này; kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ những vấn đề phát sinh, vượt thẩm quyền theo quy định./.