Bộ KH&CN chính thức vận hành Hệ thống thông tin quốc gia về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Sự kiện lễ ra mắt Hệ thống thông tin quốc gia về KHCN&ĐMST do Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định chủ trì, với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý KH&CN, viện nghiên cứu, trường đại học và các nhà khoa học.

Bước tiến mới trong đưa dữ liệu KHCN&ĐMST đến người dùng

Phát biểu khai mạc tại Lễ ra mắt, Cục trưởng Cục Thông tin, Thống kê (TTTK) Trần Đắc Hiến cho biết, theo Quyết định số 1132/QĐ-TTg ngày 24/6/2026 của Thủ tướng Chính phủ, Hệ thống thông tin quốc gia về KHCN&ĐMST là một trong những sản phẩm đầu tiên được triển khai và đưa vào vận hành chính thức trong nhóm danh mục nền tảng số dùng chung quốc gia trong ngành, lĩnh vực.

Hệ thống được xây dựng với mục tiêu hình thành một nền tảng thông tin và dữ liệu thống nhất, tập trung liên thông, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời phục vụ hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và ĐMST.

Với vai trò là đơn vị được Bộ KH&CN giao chủ trì xây dựng và trực tiếp vận hành Hệ thống thông tin quốc gia về KHCN&ĐMST, Cục trưởng Cục TTTK Trần Đắc Hiến nhấn mạnh Cục sẽ tiếp nhận và điều phối việc phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và các nhà khoa học, từng bước hình thành mạng lưới dữ liệu KH&CN thống nhất, liên thông và có khả năng khai thác, sử dụng chung.

Kỳ vọng từ nhà khoa học và nhà quản lý

Tại buổi lễ, các đại biểu đánh giá Hệ thống là mảnh ghép quan trọng trong việc hoàn thiện hạ tầng cơ sở dữ liệu quốc gia, đáp ứng tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW. Bên cạnh đó, sự kiện còn đánh dấu bước tiến rõ rệt trong chuyển đổi phương thức quản trị KHCN&ĐMST, chuyển từ quản lý phân tán, dựa nhiều vào hồ sơ và báo cáo giấy sang hệ thống quản trị thống nhất dựa trên dữ liệu, bằng chứng và kết quả thực chất.

Từ những góc nhìn khác nhau, các đại biểu đã đưa ra nhiều đề xuất nhằm tiếp tục hoàn thiện Hệ thống, nâng cao chất lượng dữ liệu và phát huy hiệu quả khai thác trong nghiên cứu, quản lý và hoạch định chính sách.

Từ góc độ nhà khoa học, GS. TS. Nguyễn Hữu Đức, nguyên Phó Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, đề xuất cần hình thành nhóm nghiên cứu chiến lược và dự báo về các công nghệ, xu hướng ĐMST trên thế giới dựa trên nguồn dữ liệu của Hệ thống.

Cùng với đó, Bộ KH&CN cần nghiên cứu cơ chế để các trường đại học, tổ chức KH&CN tích hợp báo cáo thường niên và dữ liệu “3 công khai” vào hệ thống quốc gia.

GS. TS. Nguyễn Hữu Đức cũng cho rằng, cần tiếp tục phát triển các chức năng quản trị, thống kê tổng hợp và xây dựng bộ chuẩn dữ liệu thống nhất, qua đó nâng cao khả năng khai thác và sử dụng dữ liệu.

Từ góc độ hoạt động tài trợ nghiên cứu, ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Cơ quan điều hành Quỹ NAFOSTED, kỳ vọng Hệ thống sẽ tạo ra những thay đổi rõ nét trong quản lý và phân bổ nguồn lực KH&CN.

Theo đó, dữ liệu đầy đủ, chính xác sẽ giúp nhận diện tốt hơn năng lực của nhà khoa học, nhóm nghiên cứu và tổ chức KH&CN. Cơ sở dữ liệu về nhiệm vụ KH&CN cũng giúp Quỹ NAFOSTED rà soát, hạn chế trùng lặp nhiệm vụ, qua đó hỗ trợ phân bổ nguồn lực phù hợp với người, tổ chức, định hướng và thời điểm.

Một yêu cầu quan trọng khác là chuyển từ quản lý theo quy trình sang quản lý theo kết quả và tác động. Mục tiêu của hoạt động tài trợ không chỉ dừng ở việc phân bổ kinh phí đúng quy định, mà còn phải đánh giá nguồn lực đó tạo ra tri thức gì và đóng góp như thế nào cho phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy, dữ liệu cần phản ánh xuyên suốt vòng đời nhiệm vụ, từ đề xuất, xét chọn, phê duyệt, thực hiện, đánh giá nghiệm thu đến theo dõi kết quả ứng dụng.

Hệ thống cũng được kỳ vọng góp phần giảm gánh nặng hành chính cho nhà khoa học. Những thông tin đã được xác thực cần được chia sẻ, tái sử dụng giữa các hệ thống liên thông, giúp nhà khoa học dành nhiều thời gian hơn cho hoạt động nghiên cứu.

Về phía NAFOSTED, ông Đào Ngọc Chiến cho biết, Quỹ cam kết phối hợp chặt chẽ với Cục TTTK để kết nối hệ thống quản lý trực tuyến các nhiệm vụ của Quỹ với hệ thống thông tin quốc gia.

Ở góc độ quản lý địa phương, ông Nguyễn Anh Tuấn, Phó Giám đốc Sở KH&CN Hà Nội, khẳng định giá trị lớn của Hệ thống nằm ở khả năng thúc đẩy phát triển kinh tế tri thức, đặc biệt là kinh tế số. Ông đề xuất tiếp tục duy trì nguồn dữ liệu “đủ” và “đúng”, đồng thời tích hợp các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm nâng cao năng suất khai thác và sử dụng dữ liệu.

Đưa hệ thống vào vận hành mới chỉ là bước khởi đầu

Phát biểu chỉ đạo tại Lễ ra mắt, Thứ trưởng Lê Xuân Định nhấn mạnh, việc chính thức đưa Hệ thống vào vận hành mới chỉ là bước khởi đầu. Giá trị thực sự của Hệ thống không được đo bằng mức độ hiện đại của một phần mềm, mà bằng chất lượng dữ liệu, khả năng kết nối, mức độ khai thác và hiệu quả thực tế mang lại.

Theo đó, trong giai đoạn tiếp theo, Bộ KH&CN tập trung vào ba định hướng lớn.

Thứ nhất, nâng cao chất lượng và chuẩn mực dữ liệu. Dữ liệu phải bảo đảm các tiêu chí “đúng, đủ, sạch, sống”, được thường xuyên cập nhật, chuẩn hóa, làm sạch và xác thực. Việc quản trị dữ liệu cần gắn với toàn bộ vòng đời nhiệm vụ KH&CN. Theo đó, giao nộp bộ dữ liệu cần được đưa thành yêu cầu bắt buộc trong hồ sơ nghiệm thu nhiệm vụ, bên cạnh các sản phẩm truyền thống như bài báo quốc tế hay bằng sáng chế. Dữ liệu cũng cần được quản lý theo từng mốc đánh giá để tiếp tục tạo ra giá trị thông qua khai thác dữ liệu.

Thứ hai, đẩy mạnh kết nối, liên thông và chia sẻ dữ liệu. Hệ thống cần được đặt trong tổng thể kiến trúc dữ liệu của Chính phủ và Bộ KH&CN, tăng cường kết nối với các hệ thống thông tin liên quan, đồng thời hạn chế tối đa việc thu thập và cập nhật trùng lặp. Mục tiêu là hình thành hệ sinh thái dữ liệu có khả năng liên thông, chia sẻ và tái sử dụng, đồng thời phát huy vai trò của cổng thông tin trong hỗ trợ thương mại hóa các kết quả nghiên cứu và sản phẩm công nghệ.

Thứ ba, chuyển từ quản lý dữ liệu sang khai thác giá trị dữ liệu. Bộ KH&CN sẽ nghiên cứu tích hợp các công cụ phân tích, thống kê, trực quan hóa và AI để khai thác dữ liệu phục vụ chỉ đạo, điều hành, đánh giá tiềm lực, theo dõi xu hướng và hỗ trợ hoạch định chính sách dựa trên dữ liệu. Cùng với đó là chuyển dần sang phương thức quản lý theo toàn bộ vòng đời tác động, từ đầu vào (Input) - đầu ra (Output) - kết quả (Outcome) - tác động (Impact).

Để đưa Hệ thống nhanh chóng đi vào khai thác thực chất, Thứ trưởng Lê Xuân Định yêu cầu triển khai ngay một số nhiệm vụ sau Lễ ra mắt.

Cục TTTK được giao chuẩn bị công văn gửi các bộ, ngành, địa phương và tổ chức KH&CN trên cả nước nhằm giới thiệu Hệ thống, thúc đẩy việc cung cấp và khai thác dữ liệu.

Các cơ quan báo chí thuộc Bộ KH&CN được yêu cầu phối hợp đẩy mạnh truyền thông, lan tỏa giá trị của hệ thống và hướng dẫn người dân, nhà khoa học, doanh nghiệp cách thức truy cập, khai thác thông tin./.