Băng tần trung vẫn là “xương sống” của việc triển khai mạng 5G

Theo báo cáo của GSA, tổ chức này đã tiến hành theo dõi hoạt động đầu tư và cấp phép phổ tần của các nhà khai thác di động trên toàn cầu đối với 3 nhóm phổ tần chính, gồm: băng tần thấp (Low band), băng tần trung (Mid band) và băng tần cao (High band hay còn gọi là băng tần mmWave).

Băng tần trung tiếp tục là nền tảng của việc triển khai mạng 5G

GSA nhận định băng tần trung, đặc biệt là dải tần C-band (3.300 - 4.200 MHz), vẫn đang đóng vai trò “xương sống” trong triển khai 5G trên toàn cầu. Đây là lớp phổ tần được xem là cân bằng tối ưu giữa vùng phủ sóng, dung lượng mạng và hiệu quả chi phí đầu tư.

Trong thực tế triển khai, phần lớn lưu lượng dữ liệu 5G hiện nay đang được truyền tải qua các băng tần trung nhờ khả năng cung cấp tốc độ cao hơn đáng kể so với băng tần thấp, trong khi vẫn duy trì phạm vi phủ sóng rộng hơn nhiều so với băng tần mmWave.

Các chuyên gia cho rằng điều này lý giải vì sao phần lớn các quốc gia khi triển khai 5G thương mại đều ưu tiên cấp phép các dải tần C-band như 3.300 - 3.800 MHz hoặc 3.300 - 4.200 MHz. Đây cũng là nhóm phổ tần đang được xem là nền tảng cho quá trình phát triển 5G - Advanced và các kiến trúc mạng 6G trong tương lai.

Tuy nhiên, báo cáo cũng ghi nhận giá trị của phổ tần số trong băng tần trung đã giảm mạnh kể từ năm 2023. Theo GSA, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc nguồn cung phổ tần đã trở nên dồi dào hơn, thị trường bước vào giai đoạn trưởng thành và nhiều nhà mạng lớn hiện đã sở hữu lượng phổ tần đủ lớn cho nhu cầu triển khai trong ngắn hạn.

Điều này dẫn đến việc mức độ cạnh tranh trong các cuộc đấu giá phổ tần không còn quá gay gắt như giai đoạn đầu triển khai 5G.

Các nhà mạng Việt Nam cũng đã đấu giá thành công nhiều khối phổ tần trong băng tần trung như 2.500 - 2.600 MHz (Viettel), 3.700 - 3.800 MHz (VNPT) và 3.800 - 3.900 MHz (MobiFone) để triển khai mạng 5G.

Băng tần thấp giảm giá mạnh do mục tiêu phủ sóng số

Một xu hướng đáng chú ý khác được GSA đề cập là sự sụt giảm đáng kể giá phổ tần băng tần thấp, nhóm phổ tần vốn trước đây luôn có giá trị rất cao do lợi thế vượt trội về vùng phủ.

Theo tổ chức này, nhiều cơ quan quản lý viễn thông hiện đang ưu tiên mục tiêu mở rộng vùng phủ sóng số tại khu vực nông thôn, vùng sâu vùng xa và thúc đẩy bao trùm số. Vì vậy, chính sách cấp phép phổ tần đang có xu hướng cân bằng hơn giữa yếu tố thương mại và mục tiêu phát triển hạ tầng quốc gia.

Tuy vậy, băng tần thấp hiện vẫn đóng vai trò chiến lược trong việc mở rộng vùng phủ 4G và 5G; Triển khai Internet vạn vật (IoT); Cung cấp dịch vụ khẩn cấp và bảo đảm khả năng kết nối tại các khu vực có mật độ dân cư thấp.

Đặc biệt, trong bối cảnh nhiều quốc gia bắt đầu nghiên cứu 6G, giới chuyên môn cho rằng băng tần thấp sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng nhờ khả năng hỗ trợ kết nối diện rộng với mức tiêu thụ năng lượng thấp.

Băng tần mmWave bước vào giai đoạn tăng trưởng thứ hai

Đối với phổ tần số trong băng tần mmWave, GSA cho biết giá trung bình toàn cầu hiện vẫn thấp hơn đáng kể so với băng tần trung. Dù vậy, giới công nghiệp đang bắt đầu đánh giá lại giá trị của nhóm phổ tần này trong các kịch bản yêu cầu dung lượng cực lớn và độ trễ siêu thấp.

Các ứng dụng được xem là động lực chính thúc đẩy băng tần mmWave bao gồm Truy cập vô tuyến cố định (FWA); Mạng dùng riêng trong công nghiệp; Nhà máy thông minh và các khu vực tập trung đông đúc như sân vận động, trung tâm hội nghị và các khu vực đô thị mật độ cao.

GSA dẫn chứng Brazil là một trong những thị trường đang đẩy mạnh triển khai băng tần mmWave, trong khi Vương quốc Anh, Ấn Độ và Nhật Bản cũng chuẩn bị tổ chức các cuộc đấu giá phổ tần mới cho nhóm tần số này.

Theo tổ chức này, ngành công nghiệp đang bước vào “làn sóng áp dụng mmWave thứ hai”, được hỗ trợ bởi hệ sinh thái thiết bị ngày càng hoàn thiện. Hiện đã có hơn 150 thiết bị hỗ trợ băng tần mmWave được thương mại hóa trên thị trường toàn cầu.

Tắt mạng 2G và 3G để giải phóng phổ tần

Ông Joe Barrett, Chủ tịch GSA cho rằng, bên cạnh các cuộc đấu giá phổ tần mới và chiến lược hướng tới 6G, việc ngừng hoạt động các mạng 2G và 3G đang trở thành vấn đề then chốt.

Theo ông Joe Barrett, quá trình này sẽ giúp các nhà mạng giải phóng thêm tài nguyên phổ tần trong băng tần thấp và băng tần trung để tái sử dụng cho 4G và 5G, yếu tố đặc biệt quan trọng trong bối cảnh lưu lượng dữ liệu di động toàn cầu tiếp tục tăng mạnh.

Ông Barrett nhấn mạnh: “Băng tần thấp vẫn giữ vai trò chiến lược đối với IoT và kết nối diện rộng còn băng tần trung sẽ tiếp tục là lớp phổ tần chủ lực cho 5G và cả 6G, trong khi băng tần mmWave sẽ phát triển mạnh tại các khu vực có hạ tầng phù hợp và mật độ người dùng cao”.

Ông cũng cho rằng các cuộc thảo luận quốc tế hướng tới Hội nghị vô tuyến thế giới WRC-27 và WRC-31 sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng đối với tương lai phân bổ phổ tần toàn cầu.

Theo GSA, xu hướng hài hòa phổ tần quốc tế, chia sẻ phổ tần thông minh và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý phổ tần sẽ trở thành những yếu tố then chốt để xây dựng các mạng di động hiệu suất cao trong tương lai.

Bên cạnh các xu hướng toàn cầu, báo cáo cũng đề cập tới những thay đổi chính sách đáng chú ý tại Vương quốc Anh. Theo đó, Cơ quan quản lý viễn thông Vương Quốc Anh (Ofcom) đã quyết định giảm phí cấp phép thường niên đối với một số băng tần thấp đang được các nhà mạng sử dụng.

Cụ thể, phí sử dụng băng tần 900 MHz giảm 26%, xuống còn khoảng 1,032 triệu bảng Anh/MHz; băng tần 1.800 MHz cũng giảm 26%, xuống còn 0,760 triệu bảng Anh/MHz; riêng băng tần 2.100 MHz tăng nhẹ 6%, lên khoảng 0,722 triệu bảng Anh/MHz.

Những điều chỉnh này giúp tổng chi phí phổ tần hàng năm của các nhà mạng tại Vương quốc Anh giảm từ khoảng 325 triệu bảng xuống còn khoảng 265 triệu bảng, tương đương mức tiết kiệm gần 60 triệu bảng mỗi năm.

Giới phân tích cho rằng xu hướng giảm chi phí phổ tần có thể giúp các nhà khai thác dành thêm nguồn lực cho việc mở rộng vùng phủ 5G, hiện đại hóa hạ tầng mạng và chuẩn bị cho giai đoạn phát triển 5G - Advanced cũng như 6G trong những năm tới.

Tóm lại, việc bảo đảm đủ nguồn tài nguyên phổ tần là yếu tố then chốt để duy trì đà phát triển của 5G và mở rộng khả năng tiếp cận công nghệ này trên toàn thế giới.

Mở rộng phổ tần cho các hệ thống thông tin di động sẽ giúp tăng hiệu quả kinh tế theo quy mô, giảm nhu cầu triển khai mạng với mật độ trạm cao, đồng thời tạo điều kiện cung cấp các dịch vụ di động thế hệ mới với chi phí hợp lý cho người dùng ở mọi quốc gia và khu vực./.