Diễn đàn

AI và bán dẫn: Động lực hiện thực hóa mục tiêu chip “Make in Viet Nam”

Ngọc Diệp • 13/11/2026 09:25

Xác định trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn là hai công nghệ chiến lược có mối quan hệ cộng hưởng, Việt Nam đang từng bước xây dựng hệ sinh thái từ đào tạo nhân lực, nghiên cứu, thiết kế đến sản xuất thử, đóng gói và kiểm thử chip. Đây là nền tảng để nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, hướng tới hiện thực hóa mục tiêu phát triển chip “Make in Viet Nam”.

Việt Nam hướng tới tự chủ công nghệ bán dẫn vào năm 2050

Tại Hội nghị AI - Bán dẫn Việt Nam - Hàn Quốc lần thứ nhất (VKAISS 2026) chiều 12/11/2026, ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn, Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ, đã trình bày tham luận với chủ đề "Toàn cảnh bán dẫn Việt Nam: Chiến lược, chính sách và cơ hội hợp tác giữa Việt Nam và Hàn Quốc". Tham luận tập trung vào 4 nội dung: Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2050; thực trạng hệ sinh thái bán dẫn; chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư của Chính phủ; và các đề xuất thúc đẩy phát triển ngành.

409-202611130845111.jpg
Diễn giả trình bày tham luận tại VKAISS 2026 (Ảnh: FPT).

Theo ông Nguyễn Anh Tuấn, bán dẫn và AI là những công nghệ chiến lược, giữ vai trò nền tảng của kinh tế số. Nhận thức rõ vai trò này, Chính phủ Việt Nam đã ban hành Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn với công thức "C = SET + 1", xác định các định hướng trọng tâm nhằm tạo lợi thế cạnh tranh và từng bước đưa Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong đó, S (Specialized) là định hướng tập trung phát triển chip chuyên dụng, phục vụ các lĩnh vực như AI, Internet vạn vật (IoT), ô tô và những ngành có nhu cầu lớn, thay vì cạnh tranh trực tiếp ở các dòng chip tiên tiến như CPU, GPU, HBM. E (Electronics) là phát triển công nghiệp bán dẫn gắn với công nghiệp điện tử, tạo thị trường đầu ra và thúc đẩy hai ngành phát triển đồng bộ. T (Talent) xác định nhân tài, nguồn nhân lực chất lượng cao là nền tảng để tham gia chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Yếu tố "+1" hướng tới đưa Việt Nam trở thành điểm đến an toàn, tin cậy trong chuỗi cung ứng bán dẫn quốc tế, tận dụng xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng.

Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn được triển khai theo 3 giai đoạn. Đến năm 2030, Việt Nam hướng tới hình thành năng lực cơ bản; đến năm 2040, phát triển đầy đủ các công đoạn trong chuỗi giá trị; và đến năm 2050, tiến tới tự chủ toàn bộ chuỗi giá trị bán dẫn.

Riêng đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu có ít nhất 100 doanh nghiệp (DN) thiết kế chip, 1 nhà máy chế tạo chip, 10 nhà máy đóng gói, kiểm thử bán dẫn và doanh thu ngành đạt khoảng 25 tỷ USD.

Về thực trạng hệ sinh thái, Việt Nam hiện có khoảng 26 DN trong lĩnh vực vật liệu, thiết bị, chủ yếu là DN nước ngoài; hơn 60 DN thiết kế chip, trong đó có hơn 10 DN Việt Nam. Đáng chú ý, khoảng 15 DN thuộc Hiệp hội Công nghiệp Bán dẫn AI Fabless Hàn Quốc (KAISA) đang hoạt động tại Việt Nam, góp phần thúc đẩy hợp tác giữa hai nước.

Trong lĩnh vực đóng gói và kiểm thử bán dẫn, Việt Nam hiện có hơn 12 dự án, chủ yếu đến từ DN Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc), trong đó có 3 - 4 dự án của DN trong nước, tiêu biểu như VinSemi và FPT. Dự kiến, nhiều dự án mới sẽ được khởi công trong năm 2027, hướng tới nâng số DN hoạt động trong lĩnh vực này lên khoảng 20.

Để thúc đẩy các mục tiêu trên, Việt Nam xác định bán dẫn là ngành công nghiệp chiến lược, thuộc diện đặc biệt ưu đãi đầu tư. Luật Công nghiệp công nghệ số cùng việc sửa đổi 13 luật liên quan tạo hành lang pháp lý thuận lợi, với 5 nhóm chính sách hỗ trợ trọng tâm về nhân lực, thuế, đất đai, hải quan - xuất nhập khẩu và tài chính.

Cụ thể, nhân lực chất lượng cao trong ngành bán dẫn được hưởng chính sách miễn giấy phép lao động, cấp thẻ cư trú 5 năm cho bản thân và gia đình, miễn thuế thu nhập cá nhân trong 5 năm. Đối với DN đủ điều kiện, thuế thu nhập DN được áp dụng ở mức 10% trong 15 năm, miễn thuế 4 năm đầu và giảm 50% trong 9 năm tiếp theo. Chi phí nghiên cứu và phát triển (R&D) được tính bằng 200% khi xác định thu nhập chịu thuế. Các dự án quy mô lớn có thể được hưởng chính sách ưu đãi đặc biệt.

Về đất đai, dự án thuê đất trực tiếp từ địa phương có thể được miễn tiền thuê đất trong toàn bộ thời hạn theo quy định. DN bán dẫn còn được ưu tiên thông quan, miễn thuế nhập khẩu máy móc tạo tài sản cố định và nguyên liệu sản xuất trong 5 năm đầu theo quy định.

Bên cạnh các chính sách hỗ trợ của Chính phủ đối với đào tạo, phát triển hạ tầng và chuyển giao công nghệ, Bắc Ninh cùng hơn 10 địa phương đã ban hành cơ chế hỗ trợ riêng, với mức ưu đãi có thể lên tới hàng chục hoặc hàng trăm tỷ đồng, tùy quy mô dự án.

Kết nối AI và bán dẫn, từng bước hiện thực hóa chip "Make in Viet Nam"

Từ góc độ DN, ông Trần Đăng Hòa, Chủ tịch FPT IS kiêm Chủ tịch FPT Semiconductor, Tập đoàn FPT, cho rằng sự cộng hưởng giữa AI và bán dẫn đang mở ra cơ hội để Việt Nam tham gia sâu hơn vào cuộc đua công nghệ toàn cầu, từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển chip "Make in Viet Nam".

Trong tham luận "Cộng hưởng chuỗi giá trị AI - bán dẫn - hiện thực hóa giấc mơ chip bán dẫn Make in Viet Nam", ông Trần Đăng Hòa nhận định, bán dẫn là lĩnh vực có rào cản gia nhập lớn, đòi hỏi nguồn lực tài chính, nhân lực và trình độ công nghệ cao. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của AI đang làm gia tăng nhu cầu về năng lực tính toán, kéo theo nhu cầu phát triển các dòng chip chuyên dụng và mở ra những hướng đi mới cho DN Việt Nam.

Đánh giá Hàn Quốc là quốc gia có thế mạnh về công nghệ bán dẫn, ông Hòa cho rằng, Việt Nam cần từng bước chuyển từ điểm đến đầu tư sang đối tác cùng nghiên cứu, phát triển công nghệ và tham gia chuỗi giá trị. Những bước đi ban đầu đã được triển khai thông qua việc xây dựng trung tâm điều phối và các phòng thí nghiệm công nghệ đóng gói bán dẫn tiên tiến.

Đại diện FPT nhận định, AI và bán dẫn có mối quan hệ tương hỗ, trong đó sự phát triển của AI thúc đẩy nhu cầu về chip xử lý chuyên dụng, còn năng lực bán dẫn là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu năng và tối ưu các ứng dụng AI. Vì vậy, FPT lựa chọn đầu tư đồng thời vào hai lĩnh vực, với hàng trăm sản phẩm AI, đội ngũ hàng nghìn chuyên gia và hai nhà máy AI tại Việt Nam và Nhật Bản.

Hệ sinh thái bán dẫn của FPT được xây dựng trên 5 trụ cột gồm: đào tạo nhân lực, nghiên cứu và phát triển (R&D), thiết kế chip, kiểm thử - đóng gói và thương mại hóa sản phẩm. Về sản phẩm, DN đã phát triển các dòng chip quản lý nguồn, đồng thời nghiên cứu chip tích hợp AI biên (Edge AI) trên nền tảng hệ thống trên chip (SoC), hướng tới ứng dụng trong thiết bị bay không người lái (UAV). Hướng đi này cho thấy nỗ lực gắn năng lực thiết kế chip với nhu cầu ứng dụng thực tiễn, tập trung vào khả năng xử lý tại biên, tối ưu năng lượng và hiệu năng hoạt động của thiết bị.

Không dừng lại ở thiết kế, FPT đang mở rộng hoạt động sang lĩnh vực OSAT (đóng gói và kiểm thử bán dẫn). Nhà máy kiểm thử, đóng gói đầu tiên tại Bắc Ninh đã được triển khai; trong năm 2026, DN dự kiến thành lập nhà máy thứ hai tại Hà Nội.

Một trong những yếu tố được ông Trần Đăng Hòa nhấn mạnh là phát triển nguồn nhân lực. Theo đó, đào tạo cần đi trước một bước, gắn với nhu cầu thực tế của DN và từng công đoạn trong chuỗi giá trị bán dẫn. FPT đang hợp tác đào tạo với các trường đại học tại Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc) và Nhật Bản.

"Chúng tôi mong muốn cùng Hàn Quốc vươn tới những đỉnh cao mới trong cuộc đua công nghệ tiếp theo", ông Hòa chia sẻ, đồng thời nhấn mạnh nền tảng quan hệ gắn kết giữa hai nước, cùng cộng đồng DN và nhân lực Việt Nam - Hàn Quốc đang ngày càng phát triển./.

Nổi bật
    Mới nhất
    AI và bán dẫn: Động lực hiện thực hóa mục tiêu chip “Make in Viet Nam”