AI trực chiến phía sau ứng dụng ngân hàng giữa cao điểm dòng tiền ngày Tết

Khi công nghệ cũng biết “chúc Tết”

Sáng mùng Một, trong căn hộ nhỏ tại phường Xuân Phương, Hà Nội, chị Hoài Thu- 32 tuổi, nhân viên truyền thông vừa hoàn tất mâm cơm cúng gia tiên thì điện thoại báo tin nhắn từ ứng dụng ngân hàng.

Không chỉ là lời chúc năm mới quen thuộc, hệ thống còn gửi chị một bao lì xì điện tử kèm gợi ý chia khoản thưởng Tết vào các “ngăn” tiết kiệm linh hoạt để sinh lời tự động.

“Tôi khá bất ngờ vì những gợi ý đó rất đúng với nhu cầu của mình. Tết chi tiêu nhiều, nhưng vẫn muốn giữ lại một phần để đầu năm có lộc. Cảm giác như ngân hàng hiểu mình”, chị Thu chia sẻ.

Câu chuyện của chị Thu không còn cá biệt. Vài năm gần đây, AI đã dần thâm nhập vào hệ sinh thái ngân hàng số, đóng vai trò như một bộ não phân tích dữ liệu khổng lồ.

Thay vì chỉ xử lý các thao tác lặp lại, AI ngày nay có thể học hỏi từ hành vi người dùng, dự báo xu hướng chi tiêu và đề xuất giải pháp tài chính cá nhân hóa.

Tết - thời điểm lượng giao dịch trực tuyến tăng vọt - cũng chính là “bài kiểm tra” lớn cho năng lực công nghệ của các ngân hàng. Mỗi lệnh chuyển tiền, mỗi thao tác thanh toán hay mỗi lần quét mã QR đều được hệ thống AI phân tích trong tích tắc, đảm bảo vừa nhanh chóng vừa an toàn.

AI hiện diện phía sau mỗi giao dịch

Khảo sát tại nhiều ngân hàng thương mại lớn cho thấy, AI đang được ứng dụng rộng rãi trong các khâu từ chăm sóc khách hàng đến quản trị rủi ro.

Tại một số ngân hàng như Techcombank, VPBank hay MB, hệ thống AI theo dõi thói quen sử dụng ứng dụng, tần suất giao dịch, nhóm chi tiêu thường xuyên để đưa ra ưu đãi phù hợp. Dịp Tết, khách hàng có thể nhận được gợi ý mua vé máy bay, đặt phòng du lịch hay lì xì trực tuyến với thiết kế riêng theo độ tuổi người nhận.

Trong khi đó, các ngân hàng quốc doanh như Vietcombank, VietinBank, BIDV đẩy mạnh chatbot và trợ lý ảo thế hệ mới. Không chỉ trả lời câu hỏi cơ bản, chatbot có thể hiểu ngữ cảnh phức tạp, hỗ trợ tra soát giao dịch, hướng dẫn mở thẻ hoặc khóa tài khoản khi nghi ngờ rủi ro.

Đáng chú ý nhất là vai trò “người gác cổng” của AI trong bảo mật. Dịp Tết, khi giao dịch tăng cao cả trong và ngoài nước, hệ thống AI giám sát liên tục 24/7, phân tích mẫu hành vi bất thường. Nếu phát hiện dấu hiệu gian lận - chẳng hạn đăng nhập từ thiết bị lạ hoặc chuyển tiền giá trị lớn khác thường - hệ thống sẽ tự động cảnh báo hoặc tạm ngưng giao dịch để xác minh.

Ông Nguyễn Việt Phương, Giám đốc Khối Công nghệ một ngân hàng thương mại tại Hà Nội, cho biết: “Chỉ trong vài giây, AI có thể so sánh một giao dịch với hàng triệu dữ liệu lịch sử để xác định mức độ rủi ro. Điều này đặc biệt quan trọng trong cao điểm Tết, khi tốc độ xử lý phải tính bằng phần nghìn giây”.

Thay đổi cách xét duyệt tín dụng và quản lý dòng tiền

Không chỉ dừng ở khâu giao dịch, AI còn đang làm mới quy trình cấp tín dụng. Trước đây, hồ sơ vay vốn phải qua nhiều bước thẩm định thủ công, mất vài ngày đến cả tuần. Hiện nay, công nghệ nhận diện ký tự quang học (OCR) kết hợp học máy giúp trích xuất dữ liệu từ căn cước công dân, hợp đồng lao động, sao kê lương… và đưa vào mô hình chấm điểm tín dụng tự động.

Kết quả là thời gian xét duyệt rút ngắn đáng kể, có trường hợp chỉ trong vài giờ. Với các khoản vay tiêu dùng nhỏ dịp cuối năm - khi nhu cầu mua sắm, sửa nhà, kinh doanh tăng mạnh - quy trình này giúp người dân tiếp cận nguồn vốn nhanh hơn.

Anh Nguyễn Văn Hùng, chủ một cửa hàng tạp hóa tại phường Nam Định, tỉnh Ninh Bình cho biết, anh vừa được duyệt khoản vay bổ sung vốn lưu động trước Tết chỉ sau một buổi sáng.

“Tôi nộp hồ sơ qua ứng dụng, hệ thống hướng dẫn rất rõ ràng. Không phải đi lại nhiều lần như trước. Nhờ vậy tôi kịp nhập thêm hàng bán Tết”, anh nói.

Bên cạnh đó, AI còn hỗ trợ quản lý tài chính cá nhân. Ứng dụng ngân hàng có thể phân loại chi tiêu theo nhóm - thực phẩm, du lịch, quà tặng - và đưa ra cảnh báo khi vượt ngân sách dự kiến. Với nhiều gia đình trẻ, tính năng này giúp kiểm soát “hầu bao” trong mùa lễ hội vốn dễ phát sinh chi phí.

eKYC và trải nghiệm không biên giới

Một trong những bước tiến rõ rệt nhất là xác thực khách hàng trực tuyến (eKYC). Chỉ cần chụp ảnh giấy tờ tùy thân và selfie theo hướng dẫn, người dùng có thể mở tài khoản, đăng ký dịch vụ ngay tại nhà. AI nhận diện khuôn mặt, đối chiếu dữ liệu sinh trắc học để đảm bảo tính chính xác.

Dịp Tết, khi hàng triệu người di chuyển về quê hoặc đi du lịch, khả năng truy cập dịch vụ ngân hàng ở mọi nơi trở thành lợi thế lớn. Khách hàng không cần đến quầy giao dịch mà vẫn chuyển tiền, thanh toán hóa đơn, gửi tiết kiệm hoặc đầu tư.

Theo bà Lê Thu Hà, chuyên gia tài chính - công nghệ, AI đang giúp ngân hàng Việt Nam tiến gần hơn tới mô hình ngân hàng mở (Open Banking). “Khi dữ liệu được kết nối đa kênh, AI có thể phân tích tổng thể hành vi tiêu dùng, từ đó gợi ý dịch vụ liên ngành như bảo hiểm, đầu tư hay du lịch. Trải nghiệm tài chính sẽ ngày càng liền mạch”, bà Hà nhận định.

Bảo mật - nền tảng của niềm tin

Song song với tiện ích, vấn đề an toàn dữ liệu luôn được đặt lên hàng đầu. Các hệ thống AI hiện nay không chỉ phát hiện gian lận mà còn dự báo thời điểm giao dịch tăng đột biến để chuẩn bị hạ tầng, tránh nghẽn mạng.

Trong bối cảnh tội phạm công nghệ cao gia tăng vào dịp lễ, AI giúp nhận diện các chiêu thức lừa đảo mới dựa trên phân tích hành vi và mẫu dữ liệu bất thường. Khi người dùng truy cập vào đường link nghi ngờ hoặc thực hiện giao dịch bất thường, hệ thống có thể gửi cảnh báo tức thì.

“Tôi từng nhận được thông báo yêu cầu xác nhận lại khi chuyển tiền số lượng lớn cho người lạ. Lúc đầu hơi phiền, nhưng nghĩ lại thấy yên tâm hơn”, chị Ngọc Lan kể.

Theo các nhà quản lý ngân hàng, niềm tin của khách hàng là yếu tố sống còn. Việc đầu tư vào AI không chỉ để tăng tốc độ xử lý mà còn để củng cố lớp phòng vệ dữ liệu trong môi trường số.

Các chuyên gia fintech cho rằng, AI trong ngân hàng Việt Nam đang phát triển theo ba hướng chính: Tự động hóa sâu quy trình nội bộ; dự báo và cá nhân hóa dịch vụ; tích hợp trải nghiệm đa kênh.

Trong tương lai gần, AI có thể phân tích không chỉ dữ liệu giao dịch mà cả yếu tố tâm lý, thói quen tiêu dùng theo mùa để đưa ra lời khuyên tài chính sát thực hơn. Ví dụ, trước Tết vài tuần, hệ thống có thể gợi ý kế hoạch tiết kiệm cho kỳ nghỉ, hoặc cảnh báo nguy cơ thâm hụt ngân sách sau mùa lễ.

Ông Trần Minh Đức nhận định: “Chúng tôi hướng tới mô hình ngân hàng cá nhân hóa toàn diện, nơi mỗi khách hàng có một ‘trợ lý tài chính số’ riêng. AI sẽ học từ chính hành vi của họ để tư vấn phù hợp nhất”.

Tết truyền thống vốn gắn với những phong bao đỏ, những chuyến thăm hỏi và bữa cơm đoàn viên. Giờ đây, bên cạnh sắc mai vàng và cành đào thắm, còn có những bao lì xì điện tử, những cú chạm thanh toán không tiền mặt và những thông báo chúc xuân từ ứng dụng ngân hàng.

AI không xuất hiện ồn ào, nhưng đang âm thầm hiện diện trong từng khoảnh khắc tài chính của mùa lễ hội. Từ việc đảm bảo dòng tiền thông suốt, bảo vệ dữ liệu cá nhân đến gợi ý chi tiêu hợp lý, công nghệ đang góp phần làm cho trải nghiệm Tết thêm thuận tiện và an tâm.

Với hàng chục triệu người dùng ngân hàng số, AI có thể chưa được nhìn thấy, nhưng lại được cảm nhận qua sự mượt mà của mỗi giao dịch. Và trong nhịp xuân hối hả, “người bạn vô hình” ấy vẫn cần mẫn làm việc, để mỗi gia đình Việt có thể an tâm tận hưởng những ngày đầu năm trọn vẹn./.