AI thúc đẩy tái cấu trúc ngành logistics

Sáng 9/5, Diễn đàn Công nghệ logistics 2026 với chủ đề “AI định hình tương lai logistics” được tổ chức đã thu hút sự tham gia của đông đảo chuyên gia, doanh nghiệp và đơn vị hoạt động trong lĩnh vực logistics, công nghệ và chuỗi cung ứng.

Đây là diễn đàn thường niên quy mô lớn về công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong ngành logistics do Hiệp hội Phát triển nhân lực Logistics Việt Nam (VALOMA) tổ chức.

AI mở ra cuộc cạnh tranh mới của doanh nghiệp logistics

Phát biểu khai mạc diễn đàn, PGS.TS. Nguyễn Thanh Chương, Phó Bí thư Đảng uỷ trường Đại học Giao thông Vận tải, Chủ tịch VALOMA cho rằng AI đang tạo ra những thay đổi sâu rộng đối với ngành logistics, từ tối ưu vận tải, quản lý kho bãi đến phân tích dữ liệu chuỗi cung ứng theo thời gian thực.

Tuy nhiên, theo PGS. TS. Nguyễn Thanh Chương, phần lớn doanh nghiệp logistics Việt Nam hiện mới dừng ở mức số hóa cơ bản, trong khi việc ứng dụng AI theo hướng bài bản vẫn còn khá hạn chế. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp sở hữu lượng dữ liệu lớn nhưng chưa thể chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh thực sự.

Bên cạnh đó, Chủ tịch VALOMA cũng nhấn mạnh: “AI sẽ không thay thế con người trong ngành logistics, nhưng những doanh nghiệp biết ứng dụng AI hiệu quả sẽ thay thế những doanh nghiệp chậm đổi mới”.

Theo PGS. TS. Nguyễn Thanh Chương, logistics đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mới, nơi tốc độ xử lý dữ liệu, khả năng dự báo và mức độ tự động hóa ngày càng quyết định hiệu quả vận hành của doanh nghiệp.

Nhiều ý kiến tại diễn đàn cũng cho rằng cùng với sự bùng nổ của thương mại điện tử, logistics Việt Nam đang phải xử lý khối lượng đơn hàng ngày càng lớn với yêu cầu giao hàng nhanh hơn, chính xác hơn và tiết kiệm chi phí hơn. Điều này buộc doanh nghiệp phải tìm tới các giải pháp công nghệ mới, trong đó AI được xem là công cụ quan trọng giúp tối ưu toàn bộ chuỗi vận hành.

PGS. TS. Nguyễn Bình Minh, Viện trưởng Viện Công nghệ và Kinh tế số, Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng AI đang thúc đẩy thay đổi mô hình vận hành của doanh nghiệp logistics, đặc biệt trong bối cảnh dữ liệu ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với khả năng tối ưu chi phí, tốc độ xử lý và năng lực cạnh tranh.

Theo PGS. TS. Nguyễn Bình Minh, nhiều doanh nghiệp logistics hiện sở hữu lượng dữ liệu lớn nhưng còn phân tán, thiếu liên kết và chưa được khai thác hiệu quả để phục vụ quá trình ra quyết định.

“Bây giờ chúng ta không đặt ra câu hỏi có dùng AI hay không, mà là dùng AI như thế nào, dùng AI ở đâu và dùng AI liệu có an toàn hay không”, PGS. TS. Nguyễn Bình Minh nhấn mạnh.

Trong khi đó, ông Ngô Ngọc Hoàn - Trưởng phòng Sale Samsung SDS khu vực Đông Nam Á cho rằng chuỗi cung ứng toàn cầu đang ngày càng phức tạp trước tác động của dịch bệnh, biến động địa chính trị và xu hướng dịch chuyển sản xuất.

Theo ông Ngô Ngọc Hoàn, logistics hiện không chỉ còn vấn đề về vận hành mà đã trở thành câu chuyện về dữ liệu và khả năng nhận diện rủi ro sớm. “Câu hỏi đặt ra hiện nay không còn là có cần AI hay không, mà là doanh nghiệp có thể vận hành nếu không có AI hay không”, ông Ngô Ngọc Hoàn chia sẻ.

Ông Ngô Ngọc Hoàn cũng cho biết doanh nghiệp này đang hướng tới mô hình vận hành tự động ở mức cao hơn, kết hợp AI với các công nghệ tự động hóa nhằm tối ưu toàn bộ quy trình logistics trong thời gian tới.

Doanh nghiệp logistics đối mặt với bài toán dữ liệu

Trao đổi và thảo luận tại diễn đàn, các chuyên gia cho rằng sự bùng nổ của thương mại điện tử đang tạo áp lực rất lớn lên doanh nghiệp logistics, đặc biệt ở khâu giao hàng chặng cuối. Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu cạnh tranh về giá cước thì hiện nay tốc độ xử lý đơn hàng, khả năng dự báo nhu cầu và tối ưu vận hành theo thời gian thực mới là yếu tố quyết định trải nghiệm khách hàng. Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp logistics bắt đầu đầu tư vào kho thông minh, hệ thống quản trị dữ liệu và các giải pháp AI nhằm rút ngắn thời gian giao hàng, giảm chi phí vận hành.

Dù AI được đánh giá là xu hướng tất yếu, nhiều ý kiến tại diễn đàn cho rằng việc ứng dụng AI trong logistics tại Việt Nam hiện vẫn tồn tại khoảng cách khá lớn giữa tiềm năng và thực tế.

Một trong những rào cản lớn nhất là dữ liệu còn rời rạc, thiếu thống nhất giữa các hệ thống khiến doanh nghiệp khó triển khai AI ở quy mô lớn. Bên cạnh đó, chi phí đầu tư công nghệ, hạ tầng số và nguồn nhân lực chất lượng cao cũng đang là bài toán không dễ giải đối với nhiều doanh nghiệp logistics, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Tại diễn đàn, nhiều doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn liên quan đến việc ứng dụng AI để tự động hóa quy trình, phân tuyến giao hàng, tối ưu kho vận, dự báo rủi ro và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

Các chuyên gia cho rằng AI không còn đơn thuần là công cụ hỗ trợ vận hành mà đang dần trở thành công cụ trung tâm giúp doanh nghiệp điều hành chuỗi cung ứng trước biến động thị trường.

Bên cạnh yếu tố công nghệ, nhiều ý kiến cũng nhấn mạnh vai trò của nguồn nhân lực trong quá trình chuyển đổi AI của ngành logistics. Theo đó, doanh nghiệp không chỉ cần đầu tư hạ tầng số mà còn phải có kế hoạch khai thác và quản lý dữ liệu hiệu quả để thích ứng với môi trường vận hành mới.

ThS. Trần Thanh Hải, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương, Chủ tịch danh dự VALOMA cho rằng AI đang mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành logistics, từ quản trị kho vận, giao hàng chặng cuối đến tối ưu chuỗi cung ứng và quản lý dữ liệu.

Tuy nhiên, để tận dụng được cơ hội này, doanh nghiệp logistics Việt Nam cần chủ động hơn trong quá trình chuyển đổi số, tăng cường đầu tư công nghệ và xây dựng hệ sinh thái dữ liệu đồng bộ.

Khép lại diễn đàn, nhiều chuyên gia nhận định AI đang mở ra giai đoạn chuyển đổi mang tính nền tảng đối với ngành logistics, không chỉ ở khâu vận hành mà còn trong cách doanh nghiệp quản trị dữ liệu, ra quyết định và xây dựng chuỗi cung ứng.

Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, khả năng ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu hiệu quả và phát triển nguồn nhân lực số được xem là chìa khóa để doanh nghiệp logistics Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu./.