Đo hạnh phúc người dân bằng khoa học dữ liệu
Bằng việc ứng dụng công nghệ số và các công cụ phân tích dữ liệu hiện đại, Lạng Sơn đang từng bước lượng hóa mức độ hài lòng và chất lượng cuộc sống của người dân. Đây được xem là bước đi đột phá trong đổi mới quản trị công, hướng tới phát triển bền vững và lấy người dân làm trung tâm.
Trong xu thế phát triển bền vững, tư duy quản trị hiện đại đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ việc phụ thuộc vào các chỉ số kinh tế truyền thống (như GDP, thu nhập bình quân, quy mô đầu tư) sang chú trọng chất lượng cuộc sống và mức độ hài lòng của người dân.
Tại Lạng Sơn, cách tiếp cận này đang được cụ thể hóa thông qua việc ban hành và triển khai Bộ tiêu chí Chỉ số hạnh phúc của người dân giai đoạn 2025 - 2030. Đây không chỉ là một công cụ đánh giá an sinh mới, mà còn là bước đi mang tính đột phá trong việc ứng dụng khoa học công nghệ (KHCN) và chuyển đổi số (CĐS) vào quản trị công.
Bộ tiêu chí Chỉ số hạnh phúc của người dân Lạng Sơn do UBND tỉnh ban hành được xây dựng dựa trên cơ sở nghiên cứu khoa học nghiêm túc, có sự tham khảo các mô hình đo lường quốc tế và chuẩn hóa để phù hợp với đặc thù thực tiễn của địa phương.
Cấu trúc bộ tiêu chí bao gồm 9 nhóm tiêu chí chính và 94 tiêu chí thành phần, phản ánh toàn diện các khía cạnh từ kinh tế, văn hóa, xã hội, môi trường cho đến hoạt động quản trị nhà nước.
Khác với việc thống kê các chỉ số định lượng cơ học, Chỉ số hạnh phúc hướng tới đo lường cảm nhận thực tế của người dân. Để hiện thực hóa điều này, tỉnh áp dụng phương pháp khảo sát xã hội học kết hợp công cụ thống kê tin cậy, định lượng mức độ hài lòng theo thang đo 5 cấp độ.
Việc "số hóa" và lượng hóa các trạng thái định tính như sự an tâm về an ninh trật tự, mức độ hài lòng với dịch vụ y tế, giáo dục hay môi trường sống đã giúp chuyển đổi các cảm nhận cảm tính thành dữ liệu khoa học, phục vụ đắc lực cho công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách.
Một trong những điểm nhấn quan trọng trong Đề án triển khai Bộ tiêu chí là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và hạ tầng số vào quy trình thu thập thông tin. Thay vì các phương pháp thủ công truyền thống, Lạng Sơn tích hợp các công cụ khảo sát trực tuyến, các nền tảng số và hệ thống tiếp nhận phản ánh hiện đại nhằm tối ưu hóa quy trình phân tích dữ liệu.
Sự tham gia của các giải pháp công nghệ giúp việc đo lường Chỉ số hạnh phúc đảm bảo được tính khách quan, minh bạch và cập nhật theo thời gian thực (real-time). Từ nguồn dữ liệu số này, các cơ quan chức năng có thể nhanh chóng nhận diện những "điểm nghẽn" trong chuỗi cung ứng dịch vụ công hoặc các vấn đề an sinh bức xúc, từ đó kịp thời đưa ra các quyết sách điều chỉnh sát với nhu cầu của người dân.
Để thúc đẩy nâng cao Chỉ số hạnh phúc, Lạng Sơn xác định KHCN, ĐMST và chuyển đổi số (CĐS) chính là những động lực cốt lõi. Tỉnh đang tập trung triển khai các nhóm giải pháp đồng bộ từ thúc đẩy phát triển kinh tế dựa trên nền tảng số, hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp ĐMST, nâng cấp hạ tầng số dùng chung cho đến việc tối ưu hóa hiệu suất phục vụ của bộ máy hành chính công.
Trong kỷ nguyên số, dữ liệu chính là nguồn tài nguyên chiến lược của quản trị hiện đại. Việc Lạng Sơn tiên phong lượng hóa niềm tin xã hội và mức độ hài lòng của người dân bằng các công cụ khoa học chính là minh chứng cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của KH&CN trong việc xây dựng một chính quyền phục vụ.
Tiếng nói và cảm nhận của người dân, khi được xử lý bằng lăng kính KHCN, sẽ không còn là những khái niệm trừu tượng, mà trở thành mục tiêu phát triển có định lượng, hướng tới một Lạng Sơn phát triển hài hòa, bền vững và nhân văn trong giai đoạn mới./.