Giải pháp “Make in Viet Nam” từ ĐBSCL: Từ bài toán quản lý KH&CN đến Giải thưởng Sao Khuê 2026
Tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), nơi đang nỗ lực chuyển mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên số, một giải pháp công nghệ được nghiên cứu và phát triển bởi đội ngũ kỹ sư tại Đại học (ĐH) Cần Thơ vừa ghi dấu ấn trên bản đồ giải pháp công nghệ số Việt Nam 2026.
Phần mềm quản lý nhiệm vụ khoa học và công nghệ (KH&CN) do Trung tâm Công nghệ phần mềm, ĐH Cần Thơ phát triển vừa được vinh danh tại Giải thưởng Sao Khuê 2026 và được xếp hạng trên Bản đồ Giải pháp công nghệ số Việt Nam 2026 thuộc nhóm Quản trị số - lĩnh vực công nghệ chính phủ (GovTech).
Thành tích này không chỉ là sự ghi nhận đối với chất lượng sản phẩm mà còn là minh chứng cho năng lực đổi mới sáng tạo, khả năng làm chủ công nghệ và tinh thần tiên phong của đội ngũ công nghệ tại khu vực ĐBSCL.
Bắt đầu từ một bài toán thực tiễn
Những năm gần đây, Đảng và Nhà nước đã xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) là những trụ cột quan trọng tạo nên động lực tăng trưởng mới cho đất nước. Đặc biệt, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh yêu cầu phát triển mạnh mẽ KHCN, ĐMST và CĐS nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, xây dựng nền kinh tế tri thức và thúc đẩy phát triển bền vững.
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, bên cạnh việc đầu tư cho nghiên cứu khoa học, một yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải hiện đại hóa công tác quản lý nhà nước (QLNN) trong lĩnh vực KH&CN. Khi số lượng đề tài/dự án nghiên cứu ngày càng gia tăng, quy mô đầu tư ngày càng lớn và yêu cầu minh bạch ngày càng cao, việc quản lý theo phương thức truyền thống đã bộc lộ nhiều hạn chế.
Thực tế tại nhiều sở, ngành, trường ĐH và đơn vị nghiên cứu cho thấy, công tác quản lý nhiệm vụ KH&CN từng phải đối mặt với không ít khó khăn. Hồ sơ giấy được lưu trữ phân tán qua nhiều năm, dữ liệu quản lý rời rạc, phi tập trung dẫn đến thiếu tính liên thông, việc đăng ký, xét duyệt, theo dõi tiến độ và nghiệm thu chủ yếu thực hiện thủ công hoặc quản lý đơn giản bằng tệp (file) Excel. Mỗi khi cần tổng hợp báo cáo hoặc tra cứu thông tin, cán bộ quản lý phải mất nhiều thời gian rà soát hồ sơ, đối chiếu dữ liệu và cập nhật thủ công.
Không chỉ làm gia tăng áp lực hành chính, cách thức quản lý này còn ảnh hưởng đến khả năng xây dựng cơ sở dữ liệu (CSDL) KH&CN đồng bộ, gây khó khăn trong công tác thống kê, đánh giá hiệu quả đầu tư nghiên cứu cũng như hoạch định chính sách phát triển KH&CN ở địa phương và quốc gia.
Chính từ những khó khăn đó, đội ngũ kỹ sư của Trung tâm Công nghệ phần mềm đã đặt ra một câu hỏi: Làm thế nào để toàn bộ vòng đời của một nhiệm vụ KH&CN có thể được quản lý trên một nền tảng số thống nhất, minh bạch và hiệu quả?
Đó không đơn thuần là việc xây dựng một phần mềm quản lý hồ sơ điện tử. Thách thức lớn hơn là phải tạo ra một hệ thống có khả năng đáp ứng đồng thời nhu cầu của nhiều nhóm đối tượng khác nhau như cơ quan QLNN, hội đồng chuyên môn, chuyên gia phản biện, chủ nhiệm đề tài, đơn vị chủ trì và lãnh đạo điều hành…
Mỗi địa phương, mỗi cơ sở đào tạo hay đơn vị nghiên cứu lại có quy trình nghiệp vụ riêng, cách thức tổ chức quản lý riêng và những yêu cầu đặc thù khác nhau. Điều đó đòi hỏi sản phẩm phải có tính linh hoạt cao nhưng vẫn bảo đảm tính chuẩn hóa, khả năng mở rộng và khả năng liên thông dữ liệu trong tương lai.
Hành trình phát triển hệ thống vì vậy không chỉ là quá trình viết mã hay xây dựng tính năng, mà còn là quá trình nghiên cứu sâu về nghiệp vụ quản lý KH&CN, khảo sát thực tiễn tại nhiều đơn vị, liên tục lắng nghe phản hồi của người dùng và không ngừng hoàn thiện sản phẩm.
Qua nhiều năm phát triển, nâng cấp và triển khai thực tế, phần mềm quản lý nhiệm vụ KH&CN dần trở thành một nền tảng quản trị số toàn diện, hỗ trợ các đơn vị chuyển đổi từ mô hình quản lý truyền thống sang mô hình quản lý số hiện đại.
Điểm khác biệt tạo nên giá trị của giải pháp
Một trong những yếu tố tạo nên sự khác biệt của phần mềm, theo ông Trần Hoàng Việt, Phó Giám đốc Trung tâm Công nghệ phần mềm cho biết là khả năng quản lý xuyên suốt toàn bộ vòng đời nhiệm vụ KH&CN trên một hệ thống tập trung. Từ khâu đề xuất nhiệm vụ, đăng ký trực tuyến, xét duyệt, giao nhiệm vụ, theo dõi tiến độ thực hiện, nghiệm thu, đánh giá kết quả cho đến lưu trữ và khai thác dữ liệu đều được số hóa trên cùng một nền tảng.
Đặc biệt, phiên bản mới nhất của hệ thống đã tích hợp các công nghệ hiện đại, trong đó nổi bật là ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ kiểm tra mức độ trùng lặp nội dung nhiệm vụ KH&CN.
Trong bối cảnh số lượng đề tài nghiên cứu ngày càng lớn, việc rà soát trùng lặp giữa các nhiệm vụ là một yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm tính mới, tránh đầu tư chồng chéo và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực nghiên cứu. Công nghệ AI giúp quá trình này được thực hiện nhanh chóng, chính xác hơn, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý trong công tác thẩm định và đánh giá hồ sơ.
Bên cạnh đó, hệ thống còn tích hợp nhiều tính năng phục vụ quản trị hiện đại như chữ ký số, báo cáo thống kê thông minh, kho dữ liệu KH&CN tập trung, cổng công khai thông tin và khả năng triển khai linh hoạt trên nền tảng điện toán đám mây hoặc hạ tầng nội bộ.
Khác với nhiều giải pháp chỉ tập trung giải quyết từng khâu riêng lẻ, phần mềm của Trung tâm được xây dựng theo định hướng hình thành một hệ sinh thái quản lý KH&CN hoàn chỉnh, giúp dữ liệu được kết nối xuyên suốt, giảm tình trạng phân mảnh thông tin và nâng cao hiệu quả điều hành.
Vượt qua thách thức để tạo ra sản phẩm “Make in Viet Nam” chất lượng cao
Đằng sau thành công của sản phẩm là quá trình nỗ lực không ngừng nghỉ của đội ngũ phát triển. Ông Trần Hoàng Việt chia sẻ, một trong những khó khăn lớn nhất khi xây dựng hệ thống là sự đa dạng trong quy trình nghiệp vụ giữa các địa phương và đơn vị sử dụng. Nếu xây dựng quá cứng nhắc, phần mềm sẽ khó áp dụng rộng rãi nhưng nếu quá linh hoạt, việc chuẩn hóa dữ liệu và vận hành hệ thống sẽ trở nên phức tạp.
Bài toán đặt ra là phải cân bằng giữa tính chuẩn hóa và khả năng tùy biến. Đội ngũ phát triển đã dành nhiều thời gian nghiên cứu nghiệp vụ, làm việc trực tiếp với các đơn vị sử dụng để thiết kế kiến trúc hệ thống đủ mở nhưng vẫn bảo đảm tính ổn định, bảo mật và khả năng mở rộng lâu dài.
Bên cạnh đó, việc tích hợp các công nghệ mới như AI, chữ ký số và các yêu cầu liên thông dữ liệu cũng đòi hỏi nguồn lực đầu tư lớn cả về công nghệ lẫn nhân sự. Tuy nhiên, chính những thách thức đó đã trở thành động lực để đội ngũ Trung tâm không ngừng đổi mới và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Hiệu quả kinh tế và xã hội rõ nét
Giá trị của một sản phẩm công nghệ không chỉ nằm ở công nghệ được sử dụng mà còn ở những tác động thực tiễn mà nó mang lại. Qua quá trình triển khai tại nhiều địa phương và cơ sở đào tạo trên cả nước, phần mềm đã góp phần giảm đáng kể khối lượng hồ sơ giấy, tiết kiệm chi phí hành chính, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục và nâng cao hiệu quả quản lý.
Việc số hóa toàn bộ quy trình giúp các đơn vị dễ dàng theo dõi tiến độ thực hiện nhiệm vụ, tăng cường tính minh bạch trong công tác xét duyệt và nghiệm thu, đồng thời hỗ trợ lãnh đạo đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu thay vì kinh nghiệm chủ quan.
Không chỉ mang lại hiệu quả cho cơ quan quản lý, hệ thống còn tạo thuận lợi cho các nhà khoa học, giảng viên và nhóm nghiên cứu khi có thể thực hiện nhiều thủ tục trực tuyến, giảm thời gian xử lý hồ sơ và tiếp cận thông tin nhanh chóng hơn. Đặc biệt, việc hình thành cơ sở dữ liệu KH&CN tập trung còn tạo nền tảng quan trọng cho công tác hoạch định chính sách, đánh giá hiệu quả đầu tư nghiên cứu và phát triển hệ sinh thái ĐMST trong tương lai.
Sự công nhận từ thị trường và giới chuyên môn
Tính đến nay, phần mềm đã được triển khai tại nhiều sở, ngành và cơ sở đào tạo trên cả nước như Hà Nội, Cần Thơ, Nha Trang, Huế cùng các địa phương (Đồng Tháp, Hậu Giang, Tiền Giang và Sóc Trăng trước khi sáp nhập).
Năm 2025, phiên bản mới nhất của hệ thống tiếp tục được triển khai tại Sở KH&CN tỉnh Cà Mau, khẳng định khả năng đáp ứng linh hoạt các yêu cầu quản lý KH&CN tại nhiều địa phương và đơn vị khác nhau.
Giải thưởng Sao Khuê 2026 cùng việc được ghi danh trên Bản đồ Giải pháp Công nghệ số Việt Nam 2026 vì thế không phải là điểm khởi đầu, mà là sự ghi nhận cho một hành trình bền bỉ nghiên cứu, đổi mới và hoàn thiện sản phẩm dựa trên nhu cầu thực tiễn của xã hội.
Đây cũng là lần thứ 12, Trung tâm Công nghệ phần mềm được vinh danh tại Giải thưởng Sao Khuê, tiếp tục khẳng định vị thế của đơn vị trong lĩnh vực phát triển phần mềm và CĐS tại Việt Nam.
Với nền tảng hơn 25 năm phát triển, cùng định hướng tiếp tục tích hợp AI, phân tích dữ liệu thông minh và xây dựng hệ sinh thái dữ liệu mở, Trung tâm đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu không chỉ phát triển một phần mềm quản lý mà còn kiến tạo nền tảng số phục vụ quản trị KH&CN hiện đại.
Sự ghi nhận từ Giải thưởng Sao Khuê 2026 chính là dấu mốc quan trọng, khẳng định giá trị của một giải pháp “Make in Viet Nam” được sinh ra từ thực tiễn, trưởng thành từ nhu cầu của xã hội và đang góp phần thúc đẩy hành trình ĐMST, CĐS quốc gia trong giai đoạn phát triển mới./.