Bộ KH&CN lưu ý nguyên tắc chi cho chuyển đổi số, hỗ trợ thử nghiệm công nghệ số

Pháp luật về đầu tư, tài chính đã có sự thay đổi đáng kể

Thời gian qua, hệ thống pháp luật về tài chính, ngân sách nhà nước (NSNN), đầu tư công, đấu thầu, quản lý tài sản công và pháp luật về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) tiếp tục được hoàn thiện với nhiều luật và văn bản hướng dẫn mới được ban hành. Những quy định mới đã tạo cơ sở pháp lý quan trọng, đồng thời đặt ra yêu cầu cập nhật kịp thời, thống nhất nhận thức và nâng cao năng lực tổ chức thực hiện trong toàn ngành.

Nhằm giúp các đơn vị thuộc, trực thuộc Bộ và các đơn vị dự toán nắm bắt đầy đủ, có hệ thống các quy định mới; trao đổi, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện; đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý kế hoạch, tài chính, đầu tư và tài sản công, thực hiện Chương trình công tác năm 2026, ngày 30/7/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức Hội nghị tập huấn pháp luật về NSNN, đầu tư công, đấu thầu và các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý kế hoạch, tài chính, tài sản công, góp phần thúc đẩy phát triển KHCN, ĐMST và CĐS.

Tại hội nghị, ông Trần Như Hiền, Phó Vụ trưởng Vụ Tài chính - Kế hoạch - Bộ KH&CN cho biết pháp luật về đầu tư, tài chính trong thời gian vừa qua, đặc biệt là từ khi hợp nhất các Bộ, ngành, địa phương đã có sự thay đổi đáng kể như Luật NSNN, Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư công. Pháp luật về ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT), CĐS cũng đã có nhiều lần thay đổi theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho các chủ đầu tư, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về thời gian, trình tự thủ tục.

Bên cạnh những thuận lợi, ông Trần Như Hiền cho biết các quy định mới cũng đòi hỏi đội ngũ cán bộ làm công tác kế hoạch, đầu tư, tài chính của Bộ KH&CN thêm nhiều trách nhiệm, thách thức.

Cùng với đó, Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định phát triển KHCN, ĐMST và CĐS là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển. Yêu cầu đó đặt ra cho Bộ KH&CN có khối lượng nhiệm vụ lớn, phạm vi trải rộng, tiến độ ngày càng khẩn trương, đòi hỏi hiệu quả, chất lượng cao.

Theo đó, Hội nghị được tổ chức với sự tham gia của chuyên gia từ Bộ Tài chính là dịp để trao đổi những quy định của pháp luật, kinh nghiệm, cách thức, tổ chức thực hiện, nhận diện những điểm nghẽn, tồn tại, trao đổi về những tình huống cụ thể để mỗi cơ quan đơn vị có thể vận dụng.

“Kết quả của Hội nghị cần phải được cải thiện bằng sự chuyển biến thực chất, trong chất lượng tham mưu, tiến độ xử lý công việc, tỷ lệ giải ngân và hiệu quả sử dụng ngân sách”, ông Trần Như Hiền cho biết.

Hội nghị có 7 chuyên đề gồm: (1) Tổng quan quy định pháp luật về đấu thầu hiện hành; (2) Giới thiệu dự án Luật NSNN (hợp nhất); (3) Quản lý đầu tư mua sắm, thuê dịch vụ và cơ chế đặc thù cho phát triển thử nghiệm trong CĐS sử dụng nguồn vốn NSNN; (4) Thông tư số 24/2024/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán hình chính, sự nghiệp; (5) Phổ biến, triển khai các văn bản mới về quản lý, sử dụng tài sản công năm 2026; (6) Phổ biến hướng dẫn Nghị định số 19/2026/NĐ-CP ngày 14/01/2026 của Chính phủ quy định về trình tự, thủ tục thẩm định dự án quan trọng quốc gia và giám sát, đánh giá, đầu tư và Thông tư số 44/2026/TT-BTC ngày 22/4/2026 của Bộ Tài chính quy định về mẫu báo cáo giám sát, đánh giá đầu tư, chế độ báo cáo trực tuyến và quản lý vận hành hệ thống thông tin (HTTT) về giám sát, đánh giá đầu tư; (7) Một số nội dung liên quan đến giao dịch chi NSNN qua Kho bạc Nhà nước.

Những lưu ý chi thử nghiệm công nghệ số, chuyển đổi số

Cũng tại Hội nghị, bà Quách Hồng Trang, Cục CĐS Quốc gia đã chia sẻ nội dung về quản lý đầu tư mua sắm, thuê dịch vụ và cơ chế đặc thù cho phát triển thử nghiệm trong CĐS sử dụng nguồn vốn NSNN, cụ thể là những thay đổi lớn, quan trọng của Nghị định 224/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật CĐS.

Nghị định 224/2026/NĐ-CP có những thay đổi lớn, quan trọng: các quy định chung; quy định đối với hoạt động thử nghiệm; quy định nhiệm vụ chi, nội dung chi cho CĐS; quy định đối với dự án sử dụng vốn đầu tư công và kinh phí chi thường xuyên; quy định đối với hoạt động thuê dịch vụ công nghệ số.

Về các quy định chung, Nghị định 224/2026/NĐ-CP đã cập nhật từ ngữ cho đồng bộ với Luật CĐS (nội hàm). Quy định trước đây sử dụng các từ ngữ CNTT, ứng dụng CNTT. Nghị định 224/2026/NĐ-CP đồng bộ thuật ngữ: trang thiết bị, dịch vụ công nghệ số, hệ thống số, nền tảng số. Trong đó, cần lưu ý: Chi cho CNTT trước đây (chuyển tiếp) tiếp tục được thực hiện theo nhiệm vụ chi cho CĐS (nhiệm vụ CĐS); Dịch vụ CNTT được cập nhật là dịch vụ công nghệ số.

Bà Quách Hồng Trang nhấn mạnh: “Các quy định này sẽ là cơ sở để Bộ KH&CN và Bộ Tài chính sửa đổi mục lục NSNN, hạch toán, thống kê, phân bổ NSNN cho CĐS”.

Về yêu cầu chặt chẽ trong quản lý chất lượng đầu tư, mua sắm, thuê dịch vụ công nghệ số, quy định trước đây quy định quản lý chất lượng đối với dự án, kế hoạch thuê dịch vụ (giám sát triển khai, kiểm thử hoặc vận hành thử), Nghị định 224/2026/NĐ-CP bổ sung quy định các hoạt động mua sắm đơn giản, riêng lẻ, không hình thành hệ thống phải được vận hành thử trước khi nghiệm thu, bàn giao.

Nghị định 224/2026/NĐ-CP ưu tiên thuê dịch vụ đối với những hệ thống số, nền tảng số, HTTT, phần cứng, phần mềm, cơ sở dữ liệu (CSDL) được cung cấp dưới dạng dịch vụ công nghệ số sẵn có trên thị trường mà trước đây không có quy định.

Bà Quách Hồng Trang lưu ý không thực hiện thuê dịch vụ đối với việc nâng cấp, mở rộng các hệ thống, phần cứng, phần mềm, CSDL đã được đầu tư, mua sắm và những HTTT quan trọng về an ninh quốc gia theo quy định của pháp luật an ninh mạng.

Về quy định bảo đảm khả năng kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu, an ninh mạng, Nghị định 224/2026/NĐ-CP quy định rõ việc xây dựng CSDL quốc gia, CSDL của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở trung ương, địa phương phải bảo đảm nguyên tắc xây dựng, phát triển, bảo vệ, quản trị, xử lý, sử dụng dữ liệu theo quy định của pháp luật về dữ liệu và bảo đảm khả năng kết nối, liên thông, chia sẻ dữ liệu theo quy định.

"Việc xây dựng, triển khai các dự án, nhiệm vụ CĐS phải bảo đảm nguyên tắc bảo vệ an ninh mạng theo quy định của pháp luật về an ninh mạng", bà Quách Hồng Trang lưu ý.

Về quy định đối với hoạt động thử nghiệm, Nghị định 224/2026/NĐ-CP quy định rõ các đối tượng thử nghiệm gồm: Hệ thống số, nền tảng số, HTTT dùng chung quốc gia, ngành, lĩnh vực, vùng hoặc dùng chung của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở Trung ương, địa phương; CSDL quốc gia, CSDL dùng chung của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan khác ở Trung ương, địa phương; Dự án lần đầu triển khai, chưa có mô hình hoặc kinh nghiệm tương tự.

Thời gian thử nghiệm trước đây không quy định thời gian thử nghiệm tối đa. Nghị định 224/2026/NĐ-CP quy định thời gian thử nghiệm không quá 1 năm.

Về NSNN hỗ trợ chi phí thử nghiệm cho DN, bà Quách Hồng Trang cho biết trước đây DN thử nghiệm chịu mọi chi phí phát sinh nếu có và không được hỗ trợ từ NSNN. Nghị định 224/2026/NĐ-CP quy định rõ NSNN từ nguồn CĐS hỗ trợ chi phí thử nghiệm cho DN (khi thử nghiệm đạt) mức chi phí hỗ trợ là tối đa 30% chi phí thử nghiệm và không vượt quá 15 tỷ đồng/DN/nhiệm vụ thử nghiệm. Tỷ lệ hỗ trợ cụ thể phải được cấp có thẩm quyền quyết định thử nghiệm quyết định trước khi DN triển khai thử nghiệm.

Nếu DN thử nghiệm đề xuất hỗ trợ chi phí thử nghiệm (thể hiện bằng hồ sơ đề nghị hỗ trợ chi phí thử nghiệm) thì thực hiện hỗ trợ, không tự động, Nghị định mới quy định rõ vòng đi của chi phí (lập dự toán, thực hiện, quyết toán chi phí hỗ trợ thử nghiệm); Phải thực hiện kiểm tra, thanh tra, giám sát chi phí hỗ trợ thử nghiệm. Nếu phát hiện DN kê khai không đúng hoặc đối tượng thử nghiệm không đúng quy định thì phải bồi hoàn chi phí hỗ trợ thử nghiệm.

Nghị định 224/2026/NĐ-CP quy định rõ cơ chế đặc thù cho hoạt động đầu tư, thuê dịch vụ sau thử nghiệm: Được áp dụng hình thức đặt hàng DN đó thực hiện lập dự án và triển khai hoặc lập kế hoạch thuê dịch vụ và cung cấp dịch vụ công nghệ số; Quy trình, thủ tục đặt hàng thực hiện theo quy định của pháp luật về đấu thầu (Chương VIII Nghị định 214/2025/NĐ-CP).

"Cơ quan nhà nước và DN được đặt hàng chịu trách nhiệm bảo đảm việc sử dụng NSNN để thực hiện thử nghiệm, đặt hàng DN thực hiện hiệu quả, tiết kiệm, tránh trùng lặp, gây lãng phí NSNN", đại diện Cục CĐS Quốc gia lưu ý.

Bảy nhóm nội dung chi cho chuyển đổi số

Theo Nghị định 224/2026/NĐ-CP, có 7 nhóm nội dung chi cho CĐS gồm: (1) Xây dựng, triển khai hệ thống số, nền tảng số, HTTT, CSDL, hạ tầng CĐS; (2) Mua sắm trang thiết bị công nghệ số, dịch vụ số; (3) Thuê dịch vụ công nghệ số; (4) Triển khai các hoạt động bảo vệ an ninh mạng; (5) Khai thác, sử dụng, quản lý, giám sát, vận hành, bảo trì, duy trì, sửa chữa, hỗ trợ kỹ thuật; (6) Số hóa thông tin, dữ liệu, tài liệu phục vụ CĐS; (7) Xây dựng, ban hành, tổ chức thực hiện chiến lược, chương trình, kế hoạch, kiến trúc, quy chế, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về CĐS và các hoạt động hỗ trợ, thúc đẩy CĐS; Phát triển kinh tế số, xã hội số.

Về quy định nhiệm vụ chi, nội dung chi cho CĐS, bà Quách Hồng Trang chia sẻ thông tin về: Nguyên tắc xác định, đăng ký, phân bổ kinh phí nhiệm vụ CĐS; Các nhiệm vụ chi NSNN cho CĐS sử dụng vốn đầu tư phát triển (đầu tư công); Các nhiệm vụ chi NSNN cho CĐS sử dụng kinh phí chi thường xuyên; Các nhiệm vụ chi loại trừ; Phân cấp nhiệm vụ chi CĐS Ngân sách Trung ương - Nhiệm vụ chi CĐS ngân sách địa phương.

Bà Quách Hồng Trang lưu ý 2 nguyên tắc khi đăng ký, phân bổ NSNN cho CĐS là: Phù hợp với chiến lược, chương trình, kế hoạch CĐS và Phục vụ mục tiêu CĐS trong các ngành, lĩnh vực, địa phương, cơ quan, đơn vị.

Nhiệm vụ chi NSNN cho CĐS, gồm: Chi đầu tư phát triển cho CĐS và Chi thường xuyên cho CĐS.

Bà Quách Hồng Trang nhấn mạnh: Kết quả của hoạt động CĐS phải: "Tạo ra sự chuyển đổi phương thức hoạt động, quản trị và cung cấp dịch vụ dựa trên: công nghệ số, dữ liệu số, hệ thống số, nền tảng số và quy trình số”./.

QA