Rà soát pháp luật, mở dư địa cho khoa học và công nghệ
Bộ KH&CN đã đề xuất rà soát được thực hiện đối với 474 văn bản quy phạm pháp luật, gồm 15 luật, 1 nghị quyết của Quốc hội, 51 nghị định, 44 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 363 văn bản cấp bộ.
Kiến nghị sửa đổi, bổ sung hơn 130 văn bản
Ngày 21/7, tại Hà Nội, Bộ Tư pháp tổ chức cuộc họp Hội đồng thẩm định báo cáo sơ bộ kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc phạm vi quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN).
Tại cuộc họp, Phó Cục trưởng Cục Kiểm tra văn bản và Tổ chức thi hành pháp luật (Bộ Tư pháp) Hoàng Xuân Hoan, Chủ tịch Hội đồng thẩm định cho biết Bộ Tư pháp đã thành lập nhóm nghiên cứu gồm 17 thành viên để đánh giá độc lập kết quả rà soát và các kiến nghị xử lý văn bản do Bộ KH&CN đề xuất.
Theo báo cáo sơ bộ, cuộc rà soát được thực hiện đối với 474 văn bản quy phạm pháp luật (QPPL), gồm 15 luật, 1 nghị quyết của Quốc hội, 51 nghị định, 44 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 363 văn bản cấp bộ.
Kết quả bước đầu cho thấy có 103 văn bản được kiến nghị sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ một phần; 19 văn bản được đề xuất bãi bỏ toàn bộ và 9 văn bản cần nghiên cứu ban hành mới. Riêng đối với các văn bản không thuộc chế độ mật, Bộ KH&CN xác định 131 văn bản cần được xử lý bằng các hình thức như sửa đổi, bổ sung, thay thế, bãi bỏ hoặc ban hành mới.
Theo Phó Cục trưởng Hoàng Xuân Hoan, Hội đồng thẩm định tập trung đánh giá kết quả rà soát theo 6 nhóm tiêu chí của Hướng dẫn số 06, trong đó chú trọng tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời xem xét mức độ đáp ứng yêu cầu phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính (TTHC) và xử lý các khoảng trống pháp lý phát sinh trong thực tiễn.
Hoàn thiện pháp luật để theo kịp đổi mới sáng tạo
Kết quả rà soát cho thấy nhu cầu hoàn thiện pháp luật không chỉ xuất phát từ những quy định đã bộc lộ bất cập sau thời gian áp dụng mà còn từ những yêu cầu mới đặt ra trong quá trình triển khai Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KHCN và ĐMST).
Đây cũng là lý do Bộ KH&CN đề xuất tiếp tục sửa đổi, bổ sung và ban hành mới một số văn bản đê đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống pháp luật.
Báo cáo tại cuộc họp, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ KH&CN Nguyễn Hữu Quân cho biết, hệ thống văn bản được rà soát gồm 15 luật, 1 nghị quyết của Quốc hội, 51 nghị định, 44 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và 363 văn bản cấp bộ.
Phó Vụ trưởng Nguyễn Hữu Quân nhấn mạnh: “Đây là số lượng văn bản ở mức tương đối trong tổng thể hệ thống văn bản cần rà soát của các Bộ, ngành. Trong quá trình thực hiện, Bộ KH&CN tiếp tục cập nhật, điều chỉnh về số lượng, tên gọi văn bản để bảo đảm phù hợp với quy định hiện hành”.
Theo Phó Vụ trưởng Nguyễn Hữu Quân, trong số các kiến nghị được đưa ra có 9 văn bản được đề xuất ban hành mới, chủ yếu nhằm tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến Luật KHCN và ĐMST cùng các nghị định hướng dẫn thi hành.
Đáng chú ý, mặc dù Luật KHCN và ĐMST được ban hành năm 2025 để thể chế hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW, quá trình triển khai đã phát sinh một số vấn đề mới cần tiếp tục nghiên cứu, điều chỉnh nhằm bảo đảm tính đồng bộ và khả thi của hệ thống pháp luật.
Phó Vụ trưởng Nguyễn Hữu Quân cho biết Bộ KH&CN đang tiếp tục cập nhật, tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành và Hội đồng thẩm định để hoàn thiện báo cáo, trong đó tập trung rà soát căn cứ pháp lý, chuẩn hóa tên gọi văn bản và bảo đảm sự thống nhất với các quy định mới được ban hành.
“Bộ KH&CN mong muốn tiếp tục nhận được ý kiến của Hội đồng thẩm định để hoàn thiện kết quả rà soát với tinh thần cầu thị, bảo đảm chất lượng và tiến độ được giao”, Phó Vụ trưởng Nguyễn Hữu Quân nhấn mạnh.
Ứng dụng AI nhưng không thay thế vai trò chuyên gia
Đóng góp ý kiến tại cuộc họp, TS. Hoàng Xuân Châu, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội đánh giá nhóm nghiên cứu đã bám sát yêu cầu của Hướng dẫn số 06, đồng thời phân tích khá sâu nhiều quy định và tiếp thu ý kiến từ các cơ quan, đơn vị liên quan.
Bên cạnh những kết quả đạt được, TS. Hoàng Xuân Châu đề nghị tiếp tục rà soát, làm rõ căn cứ pháp lý đối với một số kiến nghị; ưu tiên xử lý các nội dung liên quan đến mô hình chính quyền địa phương hai cấp, mã bưu chính, vùng cước, quy hoạch tần số và một số TTHC chịu tác động của các quy định mới.
Theo ông, cần phân loại rõ những trường hợp văn bản đương nhiên hết hiệu lực để có phương án xử lý phù hợp, tránh chồng chéo trong quá trình sửa đổi, bổ sung hệ thống pháp luật.
Một nội dung được TS. Hoàng Xuân Châu đặc biệt lưu ý là khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác rà soát văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó, cần nghiên cứu ứng dụng AI nhằm hỗ trợ công tác rà soát văn bản quy phạm pháp luật. Tuy nhiên, kết quả phân tích vẫn cần được các chuyên gia thẩm định, đánh giá trước khi sử dụng làm căn cứ đề xuất sửa đổi chính sách.
Việc tiếp tục hoàn thiện báo cáo trên cơ sở ý kiến của Hội đồng thẩm định sẽ là cơ sở để Bộ KH&CN hoàn thiện các kiến nghị xử lý trong văn bản trong thời gian tới. Qua đó, góp phần xây dựng hệ thống pháp luật đồng bộ, tạo môi trường pháp lý thuận lợi hơn cho hoạt động KHCN và ĐMST./.