Đề xuất hỗ trợ 50% lãi suất vay thúc đẩy doanh nghiệp đổi mới công nghệ

Doanh nghiệp là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo

Ngày 10/7, tại Hà Nội, Bộ KH&CN đã tổ chức Hội thảo lấy ý kiến về triển khai nhiệm vụ hỗ trợ lãi suất vay của Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia (NATIF).

Hội thảo có sự tham dự của đại diện các bộ, ngành, tổ chức tín dụng, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp (DN) nhằm hoàn thiện cơ chế hỗ trợ trước khi triển khai thí điểm.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân nhấn mạnh, Nghị quyết số 57 xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) là động lực quan trọng của mô hình tăng trưởng mới.

Để hiện thực hóa mục tiêu này cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ nghiên cứu, phát triển công nghệ lõi, công nghệ chiến lược, xây dựng hạ tầng ĐMST, phát triển nguồn nhân lực đến hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ DN.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, DN là trung tâm của hệ sinh thái ĐMST, vì vậy, mọi cơ chế, chính sách cần xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của DN. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, xây dựng cơ chế và hạ tầng dùng chung nhằm giảm chi phí đầu tư, tạo điều kiện để DN nâng cao năng lực cạnh tranh.

Mục tiêu của chương trình hỗ trợ lãi suất vay thông qua Quỹ NATIF là khuyến khích DN đầu tư ứng dụng, chuyển giao và đổi mới công nghệ, không chỉ đối với DN KH&CN mà cả các DN có nhu cầu đầu tư công nghệ mới.

DN thực hiện các dự án ứng dụng công nghệ, chuyển giao công nghệ, đổi mới công nghệ hoặc ĐMST sẽ được xem xét hỗ trợ nếu đáp ứng các tiêu chí về tính khả thi của dự án, hiệu quả kinh tế - xã hội, khả năng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và tuân thủ các quy định của pháp luật.

Chính sách ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ thuộc Danh mục công nghệ khuyến khích chuyển giao, công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển và công nghệ chiến lược, hướng tới tạo ra giá trị gia tăng cao và có tác động lan tỏa đối với nền kinh tế.

Mức hỗ trợ dự kiến bằng 50% lãi suất vay theo hợp đồng tín dụng nhưng không vượt quá 6%/năm, thời gian hỗ trợ tối đa 5 năm.

DN được xem xét hỗ trợ phải có tư cách pháp nhân hợp lệ, có hợp đồng tín dụng đã ký với tổ chức tín dụng tại Việt Nam, đồng thời cam kết sử dụng vốn đúng mục đích và chấp hành việc giám sát của Quỹ cũng như ngân hàng cho vay.

Dự thảo cũng xây dựng quy trình triển khai theo hướng công khai, minh bạch và giảm thủ tục hành chính. Sau khi ký hợp đồng tín dụng với ngân hàng, DN nộp hồ sơ trực tuyến tới Quỹ NATIF.

Quỹ thành lập Hội đồng xét duyệt để đánh giá hồ sơ trước khi ký hợp đồng hỗ trợ giữa Quỹ, DN và tổ chức tín dụng. Kinh phí hỗ trợ lãi suất được giải ngân theo từng kỳ trả nợ thông qua tài khoản chuyên dùng tại ngân hàng cho vay; đồng thời Quỹ phối hợp với tổ chức tín dụng giám sát quá trình thực hiện dự án, quyết toán và đánh giá hiệu quả sau khi hoàn thành.

Để kiểm chứng tính khả thi của cơ chế và quy trình phối hợp giữa Quỹ, tổ chức tín dụng và DN, Bộ KH&CN dự kiến triển khai thí điểm đối với 20 DN. Các DN. tham gia sẽ được lựa chọn theo các tiêu chí chặt chẽ về năng lực tài chính, hiệu quả dự án và khả năng tạo giá trị gia tăng, qua đó làm cơ sở đánh giá, hoàn thiện cơ chế trước khi triển khai trên diện rộng.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng việc xây dựng cơ chế hỗ trợ lãi suất vay thông qua Quỹ NATIF là một trong những giải pháp nhằm khuyến khích DN. đầu tư ứng dụng, chuyển giao và đổi mới công nghệ.

Qua đó góp phần nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh của DN., đồng thời thúc đẩy KHCN, ĐMST và CĐS trở thành động lực phát triển kinh tế trong giai đoạn mới.

Hỗ trợ lãi suất vay được xây dựng theo nguyên tắc thị trường

Trình bày nội dung dự thảo cơ chế, ông Bùi Quang Minh, Giám đốc Quỹ NATIF cho biết, chính sách hỗ trợ lãi suất vay được xây dựng theo nguyên tắc thị trường. Theo đó, tổ chức tín dụng thực hiện thẩm định, quyết định cho vay và quản lý rủi ro theo quy định; Nhà nước hỗ trợ một phần chi phí lãi vay nhằm khuyến khích DN đầu tư đổi mới công nghệ.

Cơ chế này được kỳ vọng tạo hiệu ứng “đòn bẩy”, huy động nguồn vốn tín dụng xã hội, đồng thời nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước dành cho KHCN, ĐMST và CĐS.

Ông Bùi Quang Minh cũng cho biết, nhiệm vụ hỗ trợ lãi suất vay được xây dựng theo nguyên tắc Nhà nước không thay thế hoạt động cấp tín dụng của ngân hàng cũng như không trực tiếp đầu tư thay doanh nghiệp, mà chỉ hỗ trợ một phần chi phí lãi vay nhằm khuyến khích DN mạnh dạn đầu tư đổi mới công nghệ.

Theo Giám đốc Quỹ NATIF, đây là phương thức hỗ trợ mới, vừa chia sẻ chi phí sử dụng vốn cho DN, vừa góp phần huy động nguồn lực tín dụng xã hội, nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước dành cho KHCN, ĐMST và CĐS.

Cơ chế hỗ trợ lãi suất vay được xây dựng theo hướng phát huy vai trò của cả Nhà nước, tổ chức tín dụng và DN. Theo đó, ngân hàng thương mại thực hiện thẩm định, quyết định cho vay và quản lý khoản vay theo quy định; DN chịu trách nhiệm triển khai dự án và sử dụng vốn đúng mục đích; Quỹ NATIF hỗ trợ một phần chi phí lãi vay.

Cách tiếp cận này vừa bảo đảm nguyên tắc thị trường, vừa góp phần huy động nguồn lực tín dụng xã hội cho hoạt động đổi mới công nghệ, thay vì chỉ dựa vào nguồn lực ngân sách nhà nước.

Hoàn thiện cơ chế trước khi triển khai thí điểm

Bên cạnh cơ chế hỗ trợ, dự thảo cũng đề xuất nhiều giải pháp kiểm soát rủi ro từ cả ba phía gồm Quỹ NATIF, tổ chức tín dụng và DN. Theo đó, quy trình xét duyệt và giải ngân sẽ được chuẩn hóa, công khai; trách nhiệm của từng bên trong thẩm định, xác nhận khoản vay và giám sát việc sử dụng vốn được quy định rõ.

Đồng thời, Quỹ tăng cường đối chiếu dữ liệu, hậu kiểm và xử lý theo quy định đối với các trường hợp sử dụng vốn sai mục đích hoặc vi phạm cam kết nhằm bảo đảm việc sử dụng ngân sách nhà nước đúng đối tượng, đúng mục tiêu.

Tại hội thảo, các đại biểu tập trung góp ý về nhu cầu và tác động của chính sách; tiêu chí, điều kiện hỗ trợ; các rủi ro có thể phát sinh và phương án kiểm soát; quy trình phối hợp giữa Quỹ, tổ chức tín dụng và DN cũng như phương án triển khai thí điểm.

Bộ KH&CN sẽ tổng hợp các ý kiến để tiếp tục hoàn thiện cơ chế, bảo đảm chính sách được triển khai công khai, minh bạch, đúng đối tượng, góp phần thúc đẩy DN đầu tư đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và làm cơ sở triển khai trong giai đoạn tiếp theo./.

BV