Các nhà mạng Trung Quốc chuyển dịch sang nền kinh tế AI
Sự bùng nổ của các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra một giai đoạn phát triển mới cho ngành viễn thông. Tại Trung Quốc, các nhà mạng lớn không chỉ cung cấp kết nối mà còn đang từng bước trở thành nền tảng trung gian thanh toán và phân phối tài nguyên AI, tạo nền tảng cho sự hình thành nền kinh tế số dựa trên token AI.
Các nhà mạng Trung Quốc mở rộng vai trò trong hệ sinh thái AI
Ba nhà mạng di động lớn nhất Trung Quốc gồm China Mobile, China Unicom và China Telecom đang đẩy mạnh chiến lược tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của nền kinh tế AI thông qua việc triển khai các gói token AI phổ quát dành cho người dùng.
Token là đơn vị dữ liệu cơ bản mà các mô hình AI tạo sinh (Generative AI), đặc biệt là các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), sử dụng để xử lý và tạo nội dung. Tương tự như việc xem video trực tuyến tiêu tốn dung lượng dữ liệu tính bằng megabyte, mỗi yêu cầu gửi đến chatbot AI để viết văn bản, trả lời câu hỏi hay tạo nội dung đều tiêu thụ một lượng token nhất định.
Trung bình, một token tương đương khoảng 4 ký tự hoặc khoảng 3/4 từ trong tiếng Anh, dù con số này có thể thay đổi tùy ngôn ngữ và ngữ cảnh. Theo cách quy đổi phổ biến trong ngành, 1 triệu token có thể tương đương với lượng văn bản gần bằng toàn bộ bộ truyện Harry Potter.
Theo đánh giá của công ty nghiên cứu và phân tích dữ liệu GlobalData (Vương quốc Anh), động thái này có thể tạo ra những thay đổi đáng kể trong cách thức người tiêu dùng tiếp cận, sử dụng và thanh toán cho các dịch vụ AI trong tương lai.
Khác với mô hình kinh doanh truyền thống dựa trên dung lượng dữ liệu di động, các gói token AI được thiết kế như một loại “đơn vị tiêu dùng” mới, cho phép người dùng truy cập các mô hình AI, nền tảng AI tạo sinh và các dịch vụ AI dựa trên tác nhân (Agent-based AI).
Trong bối cảnh AI ngày càng trở thành công cụ hỗ trợ công việc và đời sống hằng ngày, token được xem là nguồn tài nguyên cốt lõi tương tự như dữ liệu di động trong kỷ nguyên smartphone.
Bà Emma Mohr-McClune, Trưởng bộ phận nghiên cứu viễn thông của GlobalData cho rằng: “Mặc dù còn quá sớm để khẳng định token AI sẽ thay thế hoàn toàn mô hình gói cước dữ liệu truyền thống, song các nhà mạng Trung Quốc đang đi trước một bước trong cuộc đua xây dựng nền tảng môi giới và thanh toán token AI đa mô hình”.
Theo bà, đây là một chiến lược mang tính định vị dài hạn, giúp các nhà mạng mở rộng vai trò từ nhà cung cấp kết nối sang trung tâm giao dịch của nền kinh tế AI đang hình thành.
Nhu cầu token AI tăng trưởng bùng nổ
Dữ liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc (NBS) cho thấy mức sử dụng token AI đã tăng gấp khoảng 1.000 lần chỉ trong vòng 2 năm qua, đạt khoảng 140.000 tỷ token/ngày vào tháng 3/2026.
GlobalData nhận định mức tăng trưởng đột biến này xuất phát từ sự phổ biến nhanh chóng của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) cũng như các ứng dụng AI thế hệ mới có khả năng thực hiện nhiều tác vụ tự động.
Không giống các ứng dụng AI tạo sinh truyền thống chỉ thực hiện một yêu cầu đơn lẻ, các hệ thống AI dựa trên tác nhân có thể xử lý đồng thời nhiều nhiệm vụ phức tạp như tìm kiếm thông tin, lập kế hoạch, phân tích dữ liệu, tương tác với các phần mềm khác và đưa ra quyết định tự động. Chính đặc điểm này khiến lượng token tiêu thụ cho mỗi tác vụ cao hơn đáng kể.
Theo bà Mohr-McClune, trong khi thị trường viễn thông truyền thống của Trung Quốc đang bước vào giai đoạn tăng trưởng chậm, nhu cầu sử dụng các mô hình AI và token phục vụ AI lại tăng theo cấp số nhân.
Đây được xem là một trong những động lực tăng trưởng mới quan trọng nhất của ngành viễn thông trong những năm tới.
Từ nhà cung cấp kết nối đến nhà môi giới token AI
Sự xuất hiện của các gói token AI phản ánh nỗ lực của các nhà mạng trong tìm kiếm các nguồn doanh thu mới ngoài dịch vụ thoại và dữ liệu truyền thống.
Trong nhiều năm qua, các nhà mạng trên thế giới phải đối mặt với tình trạng doanh thu kết nối tăng trưởng chậm trong khi chi phí đầu tư hạ tầng mạng liên tục gia tăng.
Điều này buộc các doanh nghiệp phải mở rộng sang các lĩnh vực mới như điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu, an ninh mạng và hiện nay là AI.
Tại Trung Quốc, việc cả ba nhà mạng lớn cùng triển khai mô hình token AI gần như đồng thời tạo ra lợi thế đáng kể. Thay vì cạnh tranh đơn lẻ, các doanh nghiệp đang cùng nhau xây dựng nhận thức thị trường, giúp người dùng làm quen với khái niệm token AI và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang các gói dịch vụ mới.
Theo GlobalData, đây là điều khó có thể tái hiện tại nhiều thị trường khác, nơi chỉ một hoặc hai nhà mạng tham gia cung cấp dịch vụ AI.
Trong trường hợp đó, chi phí tiếp cận thị trường và thuyết phục khách hàng chấp nhận mô hình thanh toán mới sẽ lớn hơn rất nhiều.
Khó sao chép mô hình token AI của Trung Quốc
GlobalData cho rằng, thành công bước đầu của mô hình token AI tại Trung Quốc không chỉ xuất phát từ quy mô thị trường mà còn nhờ sự đồng bộ giữa chính sách công nghiệp, chiến lược phát triển AI quốc gia và hệ sinh thái viễn thông.
Việc ba nhà mạng lớn cùng tham gia thúc đẩy các gói token AI phù hợp với mục tiêu của Chính phủ Trung Quốc trong việc đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế dựa trên AI, nơi AI được xem là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế số.
Bà Emma Mohr-McClune nhận định: “Nhà mạng tại các quốc gia khác sẽ gặp nhiều khó khăn nếu muốn áp dụng mô hình tương tự Trung Quốc. Nguyên nhân nằm ở sự khác biệt về khung pháp lý, chính sách phát triển AI, mức độ phối hợp giữa các doanh nghiệp viễn thông cũng như chiến lược số hóa quốc gia”.
Tuy vậy, xu hướng này cho thấy vai trò của các nhà mạng đang thay đổi nhanh chóng. Trong kỷ nguyên AI, doanh nghiệp viễn thông không còn chỉ là đơn vị cung cấp kết nối mà đang dần trở thành nhà môi giới dịch vụ số, nền tảng thanh toán và trung tâm phân phối tài nguyên AI cho nền kinh tế số tương lai./.