Bộ trưởng Vũ Hải Quân: Địa phương nào cũng làm AI, cũng làm bán dẫn thì hiệu quả không cao

Ngày 29/6/2026, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) tổ chức Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm và phương hướng nhiệm vụ cuối năm 2026. Hội nghị được tổ chức trực tiếp và trực tuyến với sự tham dự của lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ KH&CN và 34 Sở KH&CN địa phương. Bộ trưởng Vũ Hải Quân chỉ đạo Hội nghị. Cùng dự có các Thứ trưởng Lê Xuân Định, Hoàng Minh.

Hoàn thành cơ bản công tác thể chế KHCN, ĐMST và CĐS

Theo báo cáo của Bộ KH&CN, trong 6 tháng đầu năm, Bộ KH&CN đã ban hành và tổ chức triển khai 20 chương trình hành động thực hiện các nghị quyết, kết luận của Trung ương.

Riêng đối với Nghị quyết 57, đến nay, Bộ KH&CN đã hoàn thành 53/94 nhiệm vụ, 39 nhiệm vụ còn lại đang được triển khai đúng tiến độ. Đối với các nhiệm vụ của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ giao, Bộ đã hoàn thành 131/321 nhiệm vụ, 190 nhiệm vụ đang triển khai trong hạn.

Về công tác hoàn thiện thể chế, Bộ đã trình Bộ Chính trị hai đề án lớn về phát triển kinh tế không gian cận biên đến năm 2030 và khai thác không gian vũ trụ quốc gia.

Bên cạnh đó, Bộ cũng đã tham mưu để ban hành Kết luận 51-KL/TW của Trung ương về đẩy mạnh sở hữu trí tuệ (SHTT), phục vụ phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH).

Về xây dựng pháp luật, Bộ đã trình Chính phủ 2 dự án luật (Luật Đo lường và Luật Bưu chính), đang xây dựng thêm 3 dự án luật. Bộ đã trình Chính phủ 16 nghị định, 5 nghị quyết, 2 quyết định của Thủ tướng Chính phủ và ban hành 34 thông tư theo thẩm quyền của Bộ trưởng.

Riêng đối với công nghệ chiến lược, một số văn bản quan trọng đã được Thủ tướng Chính phủ ký ban hành là: Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg về danh mục công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược; Quyết định 808/2026/QĐ-TTg về giao nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược; Quyết định 1091 về hình thành doanh nghiệp (DN) công nghệ chiến lược quy mô lớn.

Về hợp tác quốc tế (HTQT), Bộ KH&CN đã thực hiện ký kết 14 văn kiện mới với 8 đối tác: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Sri Lanka, Singapore, Philippines và Thái Lan.

Nhiều địa phương đã triển khai các mô hình KHCN, ĐMST và CĐS rất mới và hiệu quả

Ở địa phương, các Sở KH&CN đã tham mưu ban hành 322 văn bản, trong đó có 41 nghị quyết của HĐND và 281 quyết định của UBND các cấp.

Nhiều địa phương đã triển khai các mô hình KHCN, ĐMST và CĐS rất mới và hiệu quả: Hà Nội công bố 30 bài toán lớn, thu hút trên 100 chuyên gia đề xuất; đã triển khai nghiên cứu chip LED, chip lượng tử; Quảng Ninh bố trí hơn 7.000 tỷ đồng cho chương trình KHCN và ĐMST; Cà Mau phát triển mô hình nuôi tôm với 1.500 ha và 4 DN.

Trong khi đó, Đà Nẵng tăng 342 bậc trên bảng xếp hạng khởi nghiệp toàn cầu; tổ chức Diễn đàn Đầu tư mạo hiểm và Thiên thần Đà Nẵng (DAVAS) 2026 với sự tham gia của hơn 30 quỹ, tổng số vốn thu hút được hơn 5 tỷ USD. Gia Lai tổ chức hội nghị về lượng tử, cũng như tổ chức cuộc thi Hackathon quốc tế về tính toán lượng tử.

TP. Hồ Chí Minh lần đầu lọt vào top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu, xếp thứ 98; thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm 500 tỷ đồng, huy động được 300 tỷ đồng từ khu vực tư nhân và phát triển thí điểm 54 sản phẩm công nghệ, thu hút 1,23 tỷ USD đầu tư.

Cần Thơ đã thành lập Quỹ KHCN và ĐMST với vốn là 100 tỷ đồng, có 68 DN khởi nghiệp.

Trong lĩnh vực CĐS, một số địa phương có những kết quả nổi bật như: Vĩnh Long đứng đầu cả nước về việc phục vụ người dân, đã chặn trên 4,5 triệu cuộc tấn công mạng; Lạng Sơn đã xử lý tự động trên 224.000 lượt xe qua cửa khẩu số, tăng 35%. Sơn La triển khai trợ lý AI với 68 kịch bản điều hành.

Lào Cai duy trì 2.800 tổ công nghệ số cộng đồng, triển khai mô hình thôn số. Thanh Hóa cấp hơn 705.000 chữ ký số và đào tạo hơn 13.000 người về AI. Phú Thọ có hơn 600 DN trong chuỗi cung ứng BYD, Meiko. Thái Nguyên phát triển khu công nghiệp công nghệ thông tin Yên Bình với gần 200 ha.

Đà Nẵng có 20 DN vi mạch, AI; đã ký hợp tác với Viện Fraunhofer (Đức). Gia Lai triển khai phòng thí nghiệm bán dẫn dùng chung với Đại học Quy Nhơn.

Về bưu chính viễn thông, TP. Hồ Chí Minh đã thử nghiệm giao hàng qua drone vượt biển. Phú Thọ đã thành công việc xóa 100% thôn lõm sóng. Lai Châu hiện nay chỉ còn có ba bản là chưa có sóng. Điện Biên thực hiện “sandbox” về ứng dụng UAV trong nông nghiệp.

Về SHTT, Cà Mau đã cấp chỉ dẫn địa lý cho sò huyết Cà Mau với 10 đơn vị.

Về hoạt động tiêu chuẩn đo lường chất lượng, Cao Bằng thực hiện truy xuất nguồn gốc cho 42 sản phẩm OCOP. Quảng Ninh là tỉnh đầu tiên ứng dụng AI trong ISO điện tử cho 31 sở, ngành và 54 xã.

Tại hội nghị, lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ đã trình bày một số tham luận: Vụ Khoa học Xã hội, Nhân văn và Tự nhiên trình bày về liêm chính khoa học, đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; Quỹ NAFOSTED trình bày về chương trình phát triển nghiên cứu cơ bản xuất sắc trong lĩnh vực khoa học tự nhiên giai đoạn 2026-2035; Vụ Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ trình bày về tái cấu trúc các chương trình KH&CN quốc gia, phòng thí nghiệm trọng điểm và triển khai công nghệ chiến lược; Cục SHTT tham luận về giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền SHTT.

Trong khi đó, đại diện Sở KH&CN Điện Biên có tham luận về triển khai thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) mô hình phát triển kinh tế không gian tầm thấp. Sở KH&CN TP. Hồ Chí Minh tham luận về vai trò của Trung tâm ĐMST góp phần thúc đẩy mô hình tăng trưởng mới ở địa phương

Các Sở KH&CN địa phương như An Giang, Đà Nẵng, Phú Thọ, Lâm Đồng, Gia Lai đã trao đổi một số nội dung về thủ tục hành chính, Quỹ ĐMST của địa phương, triển khai cáp quang… Lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ KH&CN như Vụ HTQT, Cục Viễn thông, Cục ĐMST, Cục Chuyển đổi số quốc gia... trao đổi và làm rõ các ý kiến liên quan.

Cũng tại Hội nghị, Thứ trưởng Lê Xuân Định và Thứ trưởng Hoàng Minh đã trao đổi với các Sở KH&CN về nội dung HTQT và thành lập trung tâm ĐMST.

Về thành lập Trung tâm ĐMST ở địa phương, Thứ trưởng Hoàng Minh lưu ý các Sở KH&CN cần xem xét các điều kiện, đủ tiêu chí, nguồn lực mới thành lập, tránh làm theo phong trào.

Tập trung tổ chức triển khai các nhiệm vụ KHCN, ĐMST và chuyển đổi số

Sau khi lắng nghe các tham luận, trao đổi của các đơn vị thuộc Bộ và các Sở KH&CN, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân cho biết nhìn lại 6 tháng đầu năm 2026, nếu đặt trong bối cảnh triển khai Nghị quyết 57, có thể khẳng định, về cơ bản, công tác thể chế cho lĩnh vực KHCN, ĐMST và CĐS đã được Bộ KH&CN hoàn thành.

Trong thời gian tới, Bộ trưởng cho biết công tác thể chế sẽ tiếp tục được hoàn thiện nhưng nhiệm vụ quan trọng nhất là ở khâu tổ chức triển khai.

Theo Bộ trưởng, những công việc như việc cắt giảm thủ tục hành chính, chỉ khi bắt tay thực hiện thì mới phát hiện những điểm còn vướng ở chỗ này, chỗ kia.

Nếu chưa triển khai thì nhiều khi khó hình dung được khó khăn ở đâu. Vì vậy, theo Bộ trưởng, "Nhiệm vụ trọng tâm của 6 tháng cuối năm cũng như những năm tiếp theo là phải tập trung tổ chức triển khai các hoạt động”.

Để tổ chức triển khai các hoạt động, Bộ trưởng chỉ ra hiện nay có hai điểm nghẽn lớn nhất là về: công tác giải ngân và sự quyết tâm, quyết liệt trong chỉ đạo, lãnh đạo, điều hành.

Về công tác giải ngân, qua số liệu giải ngân cho các hoạt động KHCN, ĐMST và CĐS, Bộ trưởng đánh giá việc giải ngân của ba lĩnh vực KHCN, ĐMST và CĐS còn chậm. “Đây là điểm nghẽn lớn dù chưa được các địa phương đề cập nhiều”.

Bộ trưởng đề nghị các Sở KH&CN tập trung cho công tác này. “Vướng ở đâu, các Sở KH&CN phải trao đổi ngay với Vụ Kế hoạch - Tài chính và các đơn vị liên quan của Bộ để cùng tháo gỡ, không để tình trạng này kéo dài. Đây là nhiệm vụ phải tập trung quyết liệt”.

Bộ trưởng nhấn mạnh chỉ đạo Thủ tướng đã chỉ đạo rất rõ nếu địa phương không giải ngân được thì sau 6 tháng, nguồn vốn được giao có thể sẽ được điều chuyển sang địa phương khác có năng lực triển khai tốt hơn. Đồng thời, sẽ kiểm điểm trách nhiệm người đứng đầu.

Theo đó, Bộ trưởng yêu cầu các Sở KH&CN quyết liệt, thực sự vào cuộc.

Về điểm nghẽn thứ hai, Bộ trưởng Vũ Hải Quân đề nghị các Sở KH&CN cần đánh giá lại công tác tham mưu đã thực sự quyết liệt chưa, đã dám chịu trách nhiệm, dám tham mưu những vấn đề lớn chưa?

Theo đó, Bộ trưởng đề nghị: Các Sở KH&CN, với vai trò tham mưu cho lãnh đạo địa phương, cần quyết liệt hơn nữa. “Các Sở KH&CN phải quyết tâm, quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo điều hành; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm để tham mưu, thúc đẩy các hoạt động KHCN, ĐMST và CĐS. Thực tế cho thấy, ở đâu người đứng đầu vào cuộc quyết liệt thì ở đó công việc chuyển biến rất tích cực”.

Trong thời gian tới, Bộ trưởng Vũ Hải Quân mong muốn các Sở KH&CN thực hiện các nhiệm vụ KHCN, ĐMST và CĐS cần phải gắn chặt với DN trên địa bàn.

“Sở KH&CN phải xác định được các bài toán thực tiễn của địa phương; những vấn đề gắn với phát triển KT-XH và phải có sự tham gia của DN ngay từ đầu để cùng giải quyết các bài toán”.

Nếu địa phương còn lúng túng trong việc xác định các bài toán thực tiễn hay nguồn lực, Bộ trưởng cho biết, “Bộ KH&CN sẽ đồng hành cùng các địa phương xây dựng danh mục các bài toán trọng tâm, xác định những vấn đề cần ưu tiên giải quyết. Nếu địa phương chưa đủ nguồn lực triển khai các nhiệm vụ KHCN, ĐMST và CĐS, Bộ KH&CN cùng phối hợp nguồn lực từ Trung ương, địa phương và từ DN. Chỉ khi kết hợp được ba nguồn lực này thì mới đủ điều kiện để giải quyết các bài toán, phát huy hiệu quả cao nhất. Đây là trách nhiệm của Bộ KH&CN”.

Trong thời gian tới, Bộ trưởng cũng nhấn mạnh, Bộ KH&CN sẽ triển khai một số chương trình nhằm hỗ trợ DN ứng dụng công nghệ để nâng cao năng suất và chất lượng. Các Sở KH&CN đồng hành cùng Bộ KH&CN để triển khai.

Đối với hệ sinh thái ĐMST, Bộ trưởng cho biết cần có quy hoạch phù hợp. “Nếu địa phương nào cũng xây dựng trung tâm ĐMST giống nhau, địa phương nào cũng làm AI, cũng làm bán dẫn thì sẽ dẫn đến tình trạng dàn trải, "trăm hoa đua nở" nhưng hiệu quả không cao”.

Theo đó, Bộ trưởng chỉ đạo: “Cần phải quy hoạch lại để mỗi địa phương có định hướng phù hợp với điều kiện, lợi thế và nhu cầu phát triển của mình".

Đối với công tác CĐS, Bộ trưởng cho biết hành lang pháp lý cơ bản đã đầy đủ. Các nghị định và thông tư đã được ban hành. Theo đó, các địa phương nghiên cứu kỹ các quy định, đối chiếu với quá trình triển khai từ khâu lập dự toán, mua sắm thiết bị, đầu tư các nền tảng số cho đến giải ngân.

Theo Bộ trưởng, “nếu còn vướng mắc thì tiếp tục phản ánh để Bộ KH&CN cập nhật, hoàn thiện các quy định. Còn nếu không có vướng mắc thì phải mạnh dạn triển khai”.

Khép lại Hội nghị, người đứng đầu ngành KH&CN mong muốn toàn Ngành hoàn thành thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ đã đề ra trong 6 tháng cuối năm, để KHCN, ĐMST và CĐS thực sự trở thành động lực quan trọng nhất cho phát triển đất nước, đúng như tinh thần chỉ đạo xuyên suốt của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm./.

Hoàng Linh