Bộ KH&CN ban hành bộ tiêu chí quốc gia đánh giá nền tảng AI hỗ trợ công vụ
Bộ tiêu chí được thiết kế để đánh giá khả năng hỗ trợ công vụ trong phạm vi 14 bộ, 3 cơ quan ngang bộ và 34 địa phương trên cả nước.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) vừa ban hành Quyết định số 2847/QĐ-BKHCN về Bộ tiêu chí đánh giá Nền tảng Trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ công vụ ở phạm vi quốc gia, tạo cơ sở để lựa chọn, thử nghiệm và triển khai các nền tảng AI phục vụ cán bộ, công chức, viên chức (CBCCVC) trong hoạt động quản lý nhà nước (QLNN).
Theo Bộ KH&CN, nền tảng AI hỗ trợ công vụ ở phạm vi quốc gia được xác định là hạ tầng AI dùng chung, phục vụ CBCCVC trong quá trình thực thi nhiệm vụ thuộc các lĩnh vực QLNN.
Một nguyên tắc quan trọng trong Bộ tiêu chí là bảo đảm kiểm soát công vụ. AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ tham mưu, tổng hợp, phân tích; CBCCVC có thẩm quyền vẫn là người xem xét, quyết định, phê duyệt và chịu trách nhiệm pháp lý cao nhất trong hoạt động QLNN. Kết quả do nền tảng AI cung cấp chỉ có giá trị tham khảo, không thay thế quyết định hành chính của người có thẩm quyền.
Bộ tiêu chí cũng yêu cầu nền tảng chỉ sử dụng nguồn dữ liệu là các văn bản quy phạm pháp luật đã được công bố công khai; mọi kết quả đầu ra phải có dẫn chiếu căn cứ pháp lý đến cấp độ Điều, khoản, điểm. Phạm vi hỗ trợ bao gồm văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương và văn bản do HĐND, UBND cấp tỉnh ban hành nhằm phục vụ công chức địa phương.
Đồng thời, CBCCVC không sử dụng nền tảng để xử lý hồ sơ, dữ liệu, thông tin thuộc bí mật nhà nước. Các hoạt động AI liên quan đến bí mật nhà nước, quốc phòng, an ninh phải tuân thủ quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, an ninh mạng và cơ yếu.
Đặt nền móng cho hạ tầng AI công vụ quốc gia
Bộ tiêu chí được xây dựng với tổng điểm tối đa 100 điểm, gồm hai nhóm tiêu chí chính:
Nhóm A - tiêu chí chung có tổng điểm 35, tập trung đánh giá các yêu cầu về tuân thủ pháp luật, an toàn và đạo đức AI, khả năng dẫn chiếu nguồn dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân, an ninh mạng, năng lực hạ tầng và khả năng kiểm soát rủi ro trong vận hành.
Nhóm B - tiêu chí hỗ trợ công vụ theo lĩnh vực QLNN có tổng điểm 65, đánh giá năng lực xử lý chuyên ngành của nền tảng AI như tổng hợp, phân tích, giải thích, hướng dẫn nghiệp vụ dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc từng lĩnh vực quản lý.
Theo quy định, nền tảng AI muốn được công nhận đủ điều kiện triển khai chính thức phải đạt tối thiểu 70 điểm, đồng thời đạt ít nhất 50% tổng điểm của Nhóm A và không có tiêu chí bị điểm liệt.
Các nền tảng đạt từ 50 đến dưới 70 điểm có thể được tham gia giai đoạn thử nghiệm và phải hoàn thiện để đánh giá lại sau 2 tháng. Những nền tảng dưới 50 điểm chưa đủ điều kiện tham gia thử nghiệm.
Việc ban hành bộ tiêu chí không chỉ nhằm lựa chọn các giải pháp công nghệ phù hợp mà còn tạo hành lang kỹ thuật và pháp lý cho quá trình phát triển hệ sinh thái AI phục vụ hoạt động QLNN trong giai đoạn tới.
Ưu tiên AI Make in Viet Nam và năng lực tự chủ công nghệ
Một trong những điểm đáng chú ý nhất của Bộ tiêu chí là yêu cầu cao về năng lực tự chủ công nghệ.
Theo đó, nền tảng AI sẽ không đủ điều kiện tham gia thử nghiệm nếu không sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) tiếng Việt do doanh nghiệp (DN) Việt Nam làm chủ công nghệ, đồng thời phải có hạ tầng huấn luyện, suy luận và cung cấp dịch vụ được triển khai tại Việt Nam.
Các tiêu chí đánh giá tập trung vào khả năng làm chủ công nghệ lõi, bao gồm quyền sở hữu kiến trúc mô hình và trọng số mô hình; nguồn dữ liệu huấn luyện tiếng Việt được thu thập, xử lý hợp pháp; bộ mã hóa ngôn ngữ phù hợp với tiếng Việt; hệ thống hạ tầng tính toán đặt trong nước; cùng đội ngũ nghiên cứu, phát triển AI cốt lõi thuộc tổ chức, DN Việt Nam.
Định hướng này phản ánh chủ trương phát triển các nền tảng AI "Make in Viet Nam", từng bước nâng cao năng lực tự chủ công nghệ số quốc gia, giảm phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài và bảo đảm chủ quyền dữ liệu trong quá trình chuyển đổi số.
Bên cạnh đó, Bộ tiêu chí cũng đặt ra yêu cầu về khả năng phục vụ quy mô lớn. Cụ thể, nền tảng AI phải đáp ứng tối thiểu 5.000 người dùng đồng thời trong giai đoạn thử nghiệm và tối thiểu 50.000 người dùng đồng thời khi triển khai chính thức.
Ở nhóm tiêu chí nghiệp vụ, nền tảng AI phải có khả năng trả lời, tổng hợp và phân tích các quy định pháp luật theo từng lĩnh vực chuyên ngành; đồng thời phải cảnh báo khi câu hỏi vượt quá phạm vi dữ liệu được phép khai thác.
Đặc biệt, hệ thống không được "bịa" căn cứ pháp lý, không tạo ra các quy định không tồn tại, đồng thời phải có khả năng phát hiện và cảnh báo các trường hợp chồng chéo, mâu thuẫn hoặc chưa thống nhất giữa các văn bản quy phạm pháp luật.
Việc ban hành Bộ tiêu chí đánh giá Nền tảng AI hỗ trợ công vụ ở phạm vi quốc gia được đánh giá là bước chuẩn bị quan trọng cho quá trình đưa AI vào hoạt động QLNN một cách bài bản, an toàn và có kiểm soát. Đây cũng là nền tảng để hình thành hệ sinh thái AI công vụ thống nhất, góp phần nâng cao hiệu quả điều hành, chất lượng phục vụ người dân và thúc đẩy xây dựng nền hành chính số hiện đại trong giai đoạn phát triển mới./.