Tạo đột phá về hạ tầng nghiên cứu phục vụ công nghệ chiến lược

Sáng 23/6, tại trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về Đề án Phát triển trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm phục vụ công nghệ chiến lược.

Dự cuộc họp có Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân; Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Bích Ngọc; Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đỗ Ngọc Huỳnh và đại diện các bộ, cơ quan liên quan.

Đến năm 2035 hình thành mạng lưới hạ tầng nghiên cứu hiện đại, liên thông trên phạm vi cả nước

Tại cuộc họp, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân nhấn mạnh, Đề án Phát triển trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm có ý nghĩa chiến lược, mang tính tổng thể đối với hạ tầng nghiên cứu của đất nước.

Vì vậy, việc xây dựng Đề án cần có cách tiếp cận và tư duy mới, đồng thời bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan liên quan để triển khai hiệu quả.

Theo Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân, từ năm 2000 đến nay, Nhà nước đã đầu tư 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu và đào tạo nhân lực. Tuy nhiên, hệ thống này chưa thực sự trở thành hạ tầng nghiên cứu chiến lược do đầu tư còn phân tán, quy mô nhỏ, thiếu cơ chế vận hành theo vòng đời, thiếu nhân lực chuyên nghiệp và cơ chế dùng chung, đánh giá hiệu quả.

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt, việc phát triển hệ thống hạ tầng nghiên cứu và phòng thí nghiệm quốc gia được xác định là yêu cầu cấp thiết nhằm hình thành chuỗi liên kết từ nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm đến thương mại hóa sản phẩm; nâng cao năng lực giải quyết các nhiệm vụ công nghệ chiến lược, giảm phụ thuộc bên ngoài và sử dụng hiệu quả nguồn lực công.

Theo dự thảo Đề án, hạ tầng nghiên cứu sẽ được phát triển theo mô hình 3 tầng, gắn với Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, ưu tiên kế thừa, nâng cấp và kết nối hạ tầng hiện có. Trong đó, Tầng A tập trung vào công nghệ lõi, công nghệ nền tảng và hạ tầng dùng chung; Tầng B phục vụ nghiên cứu ứng dụng, phát triển công nghệ và tạo nguyên mẫu; Tầng C thực hiện thử nghiệm, kiểm định, hoàn thiện sản phẩm và hỗ trợ thương mại hóa.

Mục tiêu đến năm 2035 là hình thành mạng lưới hạ tầng nghiên cứu hiện đại, liên thông trên phạm vi cả nước, với 10 - 15 hạ tầng Tầng A và các hạ tầng Tầng B, Tầng C phục vụ trực tiếp các nhiệm vụ công nghệ chiến lược. Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu có một số trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm đạt trình độ hàng đầu khu vực.

Rà soát mục tiêu, tập trung đầu tư có trọng tâm, tránh dàn trải

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của Bộ KH&CN trong thời gian ngắn đã xây dựng dự thảo Đề án công phu, bài bản, với nhiều nội dung đổi mới.

Để hoàn thiện Đề án, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ KH&CN tiếp tục rà soát kỹ các mục tiêu, chỉ tiêu và nhiệm vụ, bảo đảm xây dựng hệ thống hạ tầng nghiên cứu và phòng thí nghiệm quốc gia hiện đại, đồng bộ, liên thông và khai thác hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong giai đoạn mới. Trong đó, cần ưu tiên đầu tư cho các lĩnh vực công nghệ chiến lược, công nghệ mũi nhọn có vai trò dẫn dắt phát triển đất nước.

Phó Thủ tướng yêu cầu làm rõ hơn các mục tiêu, kết quả đầu ra và lộ trình triển khai theo từng giai đoạn, gắn với nguồn lực thực hiện nhằm bảo đảm tính khả thi của Đề án.

Trước mắt, cần tập trung rà soát, khai thác và nâng cao hiệu quả hệ thống phòng thí nghiệm hiện có tại các bộ, ngành, viện nghiên cứu và trường đại học. Đây là những cơ sở đã được đầu tư, vận hành nhiều năm, có kinh nghiệm và năng lực nhất định, cần tiếp tục được nâng cấp theo hướng kết nối, bổ trợ và phát huy thế mạnh riêng của từng đơn vị.

Theo Phó Thủ tướng, mỗi cơ sở nghiên cứu cần tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế đặc thù; đồng thời tăng cường chia sẻ, liên kết và sử dụng chung hạ tầng nghiên cứu.

Bộ KH&CN được giao rà soát tổng thể hệ thống phòng thí nghiệm hiện có để xác định thứ tự ưu tiên đầu tư, nâng cấp trong thời gian tới.

Bên cạnh đó, Bộ KH&CN cần phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính rà soát cơ chế tài chính, phương án đầu tư và bố trí nguồn lực, bảo đảm lộ trình triển khai không bị gián đoạn và không thiếu kinh phí cho hoạt động của các phòng thí nghiệm.

Phó Thủ tướng đề nghị Bộ KH&CN tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại cuộc họp, tiếp tục hoàn thiện Đề án để bảo đảm khi triển khai sẽ đạt hiệu quả và hoàn thành các mục tiêu đề ra./.

PV