TP. HCM chuẩn bị năng lực cho kỷ nguyên lượng tử
Thay vì chạy theo việc sở hữu máy tính lượng tử, TP.HCM cần hướng tới xây dựng năng lực “Quantum-Ready”, nhằm chủ động nắm bắt cơ hội từ cuộc cách mạng công nghệ lượng tử trong tương lai.
Đó là thông điệp xuyên suốt được các chuyên gia, nhà quản lý và doanh nghiệp (DN) chia sẻ tại chương trình “HCMC Quantum-Ready Day 2026: Từ bài toán thành phố đến năng lực doanh nghiệp và nguồn nhân lực tương lai”, diễn ra ngày 17/6 tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP. HCM (SIHUB).
Phát biểu tại chương trình, ông Trần Trọng Tuyên, Phó Giám đốc Sở KH&CN TP.HCM nhấn mạnh, Thành phố không tiếp cận công nghệ lượng tử như một xu hướng mang tính trình diễn, hay một lĩnh vực chỉ dành cho các phòng thí nghiệm, mà xem đây là cơ hội để chuẩn bị năng lực dài hạn cho tương lai.
Theo ông Trần Trọng Tuyên, điều quan trọng nhất là xây dựng năng lực “Quantum-Ready” - tức khả năng sẵn sàng cho kỷ nguyên lượng tử. Năng lực đó không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn bao gồm nguồn nhân lực, dữ liệu, các bài toán ứng dụng thực tiễn, khả năng bảo mật thông tin, sự tham gia của DN và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa khu vực công và tư.
“Quantum-Ready không phải là chạy theo xu hướng công nghệ. Quantum-Ready là chuẩn bị năng lực”, ông Trần Trọng Tuyên nhấn mạnh.
Nhiều ý kiến tại Chương trình cho rằng, TP. HCM chưa cần đầu tư ngay vào các hệ thống máy tính lượng tử đắt đỏ, mà nên tập trung xây dựng năng lực sẵn sàng đón đầu công nghệ mới. Trong đó, việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, chuẩn bị dữ liệu, nâng cao năng lực nghiên cứu và xây dựng các bài toán ứng dụng thực tiễn được xem là những ưu tiên quan trọng.
Các chuyên gia cũng lưu ý đến những thách thức về an toàn thông tin trong bối cảnh công nghệ lượng tử phát triển. Dữ liệu được thu thập và mã hóa ở thời điểm hiện tại, có thể đối mặt nguy cơ bị giải mã trong tương lai, khi năng lực tính toán lượng tử đạt đến trình độ cao hơn. Vì vậy, các cơ quan, tổ chức và DN cần chủ động rà soát hệ thống bảo mật, đánh giá mức độ an toàn của dữ liệu quan trọng và từng bước nghiên cứu các giải pháp mật mã phù hợp cho giai đoạn hậu lượng tử.
Bên cạnh đó, điện toán lượng tử được đánh giá có tiềm năng hỗ trợ giải quyết nhiều bài toán tối ưu hóa phức tạp, mà các hệ thống tính toán truyền thống gặp hạn chế. Tuy nhiên, trong điều kiện hiện nay, việc phát triển hạ tầng tính toán hiệu năng cao, khai thác các nền tảng điện toán đám mây và ứng dụng các thuật toán tiên tiến, được xem là hướng đi phù hợp để từng bước tiếp cận công nghệ lượng tử.
Theo nhận định của các chuyên gia, nhiều lĩnh vực tại TP. HCM có thể hưởng lợi từ các công nghệ và phương pháp tối ưu hóa mới như giao thông đô thị, logistics, chuỗi cung ứng, tài chính, trí tuệ nhân tạo và quản lý đô thị thông minh. Những bài toán liên quan đến điều phối giao thông theo thời gian thực, tối ưu hoạt động cảng biển, vận tải hàng hóa hay kết nối hiệu quả giữa các phương thức vận tải công cộng, được kỳ vọng sẽ là các lĩnh vực ứng dụng tiềm năng trong tương lai.
TP.HCM cũng không nhất thiết phải trở thành trung tâm sản xuất phần cứng lượng tử, nhưng hoàn toàn có thể tạo lợi thế trong các lĩnh vực phần mềm, bảo mật, thuật toán, thiết kế chip và các giải pháp ứng dụng phục vụ phát triển đô thị thông minh. Việc chuẩn bị từ sớm về năng lực, nguồn nhân lực và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, sẽ giúp thành phố chủ động nắm bắt cơ hội, khi công nghệ lượng tử bước vào giai đoạn ứng dụng rộng rãi trong tương lai./.