TP.HCM xây dựng khung năng lực giáo viên tích hợp ESD
Trước yêu cầu đưa giáo dục vì sự phát triển bền vững (ESD) vào trường học, nhóm tác giả trong nước đã nghiên cứu, xây dựng khung năng lực và mô hình bồi dưỡng, nhằm hỗ trợ giáo viên phổ thông TP.HCM triển khai ESD hiệu quả.
Đây cũng là kết quả của đề tài “Bồi dưỡng năng lực tích hợp giáo dục phát triển bền vững trong dạy học các môn học và hoạt động giáo dục cho giáo viên phổ thông TP.HCM”, do Sở KH&CN TP.HCM đặt hàng Trung tâm Bồi dưỡng và Phát triển nguồn nhân lực chủ trì thực hiện.
Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 yêu cầu chuyển từ truyền thụ kiến thức sang phát triển phẩm chất và năng lực người học, trong đó ESD là nội dung quan trọng. Tuy nhiên, việc triển khai còn nhiều hạn chế: ESD mới xuất hiện ở một số môn như Địa lý, Sinh học; nhiều giáo viên thiếu kiến thức chuyên sâu, phương pháp sư phạm phù hợp và công cụ hỗ trợ cụ thể.
Theo PGS. TS. Hà Văn Dũng, Chủ nhiệm đề tài, giáo viên không chỉ là người truyền đạt kiến thức, mà còn phải tổ chức, hướng dẫn, tạo điều kiện để học sinh phát triển tư duy phản biện, năng lực sáng tạo và khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn liên quan đến phát triển bền vững. Vì vậy, việc xây dựng khung năng lực và chương trình bồi dưỡng phù hợp, là điều kiện tiên quyết để giáo viên thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này.
Kết quả nổi bật của nghiên cứu là bộ khung năng lực gồm 3 nhóm tiêu chuẩn, 7 tiêu chí và 20 chỉ báo, xây dựng trên cơ sở tham khảo chuẩn nghề nghiệp giáo viên của nhiều quốc gia, các quy định hiện hành của Việt Nam và yêu cầu đặc thù của ESD.
Nhóm thứ nhất là kiến thức chuyên môn, gồm hiểu biết về môn học, các lĩnh vực phát triển bền vững và khả năng nhận diện mối liên hệ giữa nội dung môn học với ESD. Nhóm thứ hai là kỹ năng sư phạm, tập trung vào thiết kế kế hoạch dạy học tích hợp, tổ chức hoạt động học tập và đánh giá theo mục tiêu phát triển bền vững. Nhóm thứ ba là năng lực kết nối cộng đồng, thể hiện qua khả năng phối hợp với đồng nghiệp, phụ huynh và địa phương để triển khai các hoạt động giáo dục gắn với thực tiễn.
Nhóm nghiên cứu cũng đề xuất mô hình bồi dưỡng dựa trên năm yếu tố cốt lõi gồm tổ chức, nội dung, phương pháp, hiệu quả và nhu cầu thực tiễn. Thí điểm cho thấy chương trình có tính tương thích cao, giúp giáo viên chuyển hóa các khái niệm phát triển bền vững thành nội dung giảng dạy cụ thể, dễ áp dụng. Khảo sát của nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, giới tính và kinh nghiệm giảng dạy ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu quả bồi dưỡng, trong khi trình độ đào tạo không tạo ra sự khác biệt đáng kể.
Hội đồng nghiệm thu Sở KH&CN TP.HCM đã đánh giá nghiên cứu có tính thực tiễn và khả năng ứng dụng cao, kỳ vọng đây sẽ là cơ sở khoa học để xây dựng chính sách và nhân rộng các chương trình bồi dưỡng ESD trong toàn hệ thống giáo dục phổ thông thành phố./.