Chuyển đổi số từ nơi gần dân nhất
Tại phường Tân Sơn Nhất (TP. HCM), chuyển đổi số không bắt đầu từ những trung tâm công nghệ hiện đại hay doanh nghiệp lớn, mà từ chính những không gian quen thuộc nhất của người dân như khu chợ đêm, hồ bơi công cộng, thư viện, từng khu phố, từng hộ gia đình.
Từ quản lý hành chính sang đối tác cung cấp dịch vụ
Trước khi mở rộng ứng dụng công nghệ ra cộng đồng, Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công phường Tân Sơn Nhất chọn thay đổi từ bên trong. Đó là tái cấu trúc bộ máy, số hóa điều hành nội bộ và đánh giá năng lực cán bộ theo KPI thực tế. Đây là bước chuẩn bị để chính quyền có thể đóng vai trò đối tác, thay vì chỉ quản lý khi làm việc cùng doanh nghiệp (DN) công nghệ.
Mô hình hợp tác công - tư được áp dụng theo cơ chế "thử nghiệm có kiểm soát": phường góp không gian, dữ liệu và nguồn lực cộng đồng; DN góp giải pháp công nghệ. Mỗi thử nghiệm công nghệ kéo dài 3-6 tháng. Nếu không hiệu quả, đối tác thu hồi công nghệ, phường giữ nguyên tài sản, điều này giúp đổi mới tối đa nhưng không thất thoát ngân sách.
"Chúng tôi hợp tác với DN để triển khai thử nghiệm các mô hình công nghệ, sau đó đánh giá hiệu quả và xem xét nhân rộng. Cách làm này giúp địa phương tiếp cận nhanh các công nghệ mới, nhưng vẫn bảo đảm an toàn trong quản lý tài sản công, đồng thời hạn chế rủi ro đầu tư", ông Nguyễn Hồng Phúc, Giám đốc Trung tâm Cung ứng Dịch vụ công phường Tân Sơn Nhất, cho biết.
Công nghệ hiện diện trong từng không gian cộng đồng
Tại khu chợ đêm truyền thống, hệ thống thanh toán không dùng tiền mặt, ứng dụng quản lý bán hàng, kết nối logistics và WiFi marketing đã được đưa vào sử dụng. Các đối tác ngân hàng và fintech còn triển khai cấp tín dụng vi mô cho tiểu thương, giúp họ tiếp cận vốn ngay tại nơi kinh doanh.
Tại Hồ bơi Tân Sơn Nhất, công nghệ nhận diện khuôn mặt thay thế bán vé thủ công; hệ thống cảm biến IoT giám sát chất lượng nước và tối ưu năng lượng; người dùng theo dõi quá trình luyện tập và sức khỏe qua ứng dụng thành viên thông minh.
Thư viện số thông minh thì cho phép người dân truy cập kho tài liệu gồm khoảng 14.500 đầu sách giấy và 9.000 tài liệu điện tử chỉ qua điện thoại hoặc máy tính bảng, mọi lúc, mọi nơi, không cần đến thư viện. Đây là bước tiến rõ nét trong việc đưa công nghệ vào phục vụ đời sống cộng đồng.
Nâng cao năng lực số cho người dân
Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi người dân có đủ kỹ năng để sử dụng. Vì vậy, 33 tổ công nghệ số cộng đồng được duy trì tại từng khu phố với phương châm "cầm tay chỉ việc". Các lớp hướng dẫn về AI, thương mại điện tử, dịch vụ công trực tuyến và thanh toán số được tổ chức thường xuyên, hướng tới mục tiêu không ai bị bỏ lại phía sau.
Bà Vương Thị Yến, 57 tuổi, người dân trên địa bàn phường, chia sẻ trước đây bà khá e ngại khi sử dụng các dịch vụ trực tuyến. Sau khi tham gia các buổi hướng dẫn, bà đã có thể tự thực hiện nhiều thủ tục hành chính trên môi trường số.
"Ban đầu tôi nghĩ công nghệ chỉ dành cho người trẻ. Nhưng khi được hướng dẫn trực tiếp, tôi thấy mọi thứ không quá phức tạp. Giờ đây tôi có thể tự thanh toán hóa đơn, tra cứu thông tin và thực hiện nhiều thủ tục trực tuyến mà không phải đi lại nhiều lần như trước", bà Yến nói.
Ngoài ra, phường còn quan tâm đến an sinh như một nền móng cho chuyển đổi số (CĐS). Đó là bếp ăn cộng đồng hỗ trợ người có hoàn cảnh khó khăn; mô hình Vườn Lão chăm sóc sức khỏe định kỳ cho người cao tuổi; các không gian thể thao mở tạo điều kiện để người dân gặp gỡ, giao lưu. Bởi người dân còn nặng gánh mưu sinh, thì khó có thể nghĩ đến học hỏi hay đổi mới.
Những mô hình đang triển khai ở phường Tân Sơn Nhất cho thấy, CĐS không nhất thiết phải bắt đầu từ trên xuống. Khi người dân được tiếp cận công nghệ ngay tại nơi họ sống, mua bán, tập thể dục mỗi ngày, sự thay đổi diễn ra tự nhiên hơn, bền hơn.
Tầm nhìn xa hơn là nhân rộng mô hình này thành mạng lưới làng khởi nghiệp cấp cơ sở trên toàn TP.HCM - mỗi phường một mắt xích bản sắc riêng, dùng công nghệ làm đòn bẩy phát triển./.