Việt Nam và Nhật Bản tìm kiếm các giải pháp thúc đẩy chuyển giao công nghệ
Việt Nam và Nhật Bản sẽ thúc đẩy chuyển giao công nghệ thông qua hoạt động hợp tác giữa các đơn vị của Nhật Bản và Quỹ NATIF.
Ngày 9/6/2026, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ KH&CN Hoàng Minh đã có buổi làm việc với ông Takashi Morisaki, Chủ tịch HĐQT, Viện Nghiên cứu Mitsubishi (MRI) Tokyo cùng đoàn công tác.
Tham dự buổi làm việc còn có lãnh đạo Viện Nghiên cứu Mitsubishi Việt Nam (MRIV) và các đơn vị thuộc Bộ KH&CN: Vụ Hợp tác quốc tế, Quỹ Đổi mới công nghệ Quốc gia (NATIF), Viện Đổi mới sáng tạo quốc gia (NACENTECH).
Tại buổi làm việc, Thứ trưởng Bộ KH&CN Hoàng Minh đã đánh giá cao đoàn công tác đã đến làm việc và mong muốn thúc đẩy hợp tác chuyển giao công nghệ giữa Việt Nam và Nhật Bản.
Thứ trưởng Hoàng Minh đã đề nghị ông Takashi Morisaki và các chuyên gia của Nhật Bản chia sẻ kinh nghiệm về cách thức tổ chức, quản trị mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm Việt Nam để đầu tư cho các DN khởi nghiệp (startup) tại Việt Nam.
Trước đề nghị này, ông Takashi Morisaki cho biết Nhật Bản mỗi năm lựa chọn một chủ đề, mục tiêu cụ thể như môi trường, y tế, sức khỏe… từ đó huy động “ba nhà” (Nhà nước - Nhà trường/Viện nghiên cứu - DN) tham gia giải quyết chủ đề, mục tiêu của năm.
Mỗi chủ đề như vậy, Nhật Bản huy động khoảng 100 startup tham gia đóng góp các ý tưởng, giải pháp. Nhà nước sẽ lựa chọn giải pháp có tính thực tiễn cao để tư vấn, hỗ trợ. Hiện đã có hơn 1000 startup theo các chủ đề.
Mục tiêu quan trọng nhất của Nhật Bản trong việc thực hiện chính sách này là hướng tới giải quyết các vấn đề xã hội không chỉ của Nhật Bản mà toàn cầu. Không phải tất cả các startup tham gia thực hiện đều thành công, tuy nhiên, đã có những startup thành công và phát hành cổ phiếu ra công chúng (IPO). Nhiều startup được mua lại nhờ giải pháp giải quyết những vấn đề thực tiễn.
Một mô hình về vận hành Quỹ đầu tư mạo hiểm được ông Takashi Morisaki chia sẻ thường vận hành nhờ đội ngũ: quản lý chung (general partner) và quản lý giới hạn (limited parner).
Đề xuất một số hợp tác cụ thể, Thứ trưởng Hoàng Minh cũng đề nghị ông Takashi Morisaki trên cương vị của mình quan tâm thúc đẩy mạnh hợp tác giữa NATIF và NEDO (Tổ chức Phát triển Công nghệ Công nghiệp và Năng lượng Mới) nghiên cứu xây dựng một chương trình tài trợ chung.
Trong đó, NEDO hỗ trợ kinh phí cho các viện, trường, DN Nhật Bản chuyển giao công nghệ; NATIF hỗ trợ một phần tài chính cho DN Việt Nam trong quá trình chuyển giao và nội địa hóa công nghệ.
Cùng với đó, hai bên có thể tổ chức các phiên kết nối sâu theo đặt hàng cụ thể từ phía các tập đoàn, DN lớn của Việt Nam nhằm đảm bảo đầu ra cho các công nghệ được chuyển giao.
NEDO cũng hỗ trợ NATIF trong việc đào tạo đội ngũ chuyên gia đánh giá công nghệ, quy trình thẩm định rủi ro đối với các dự án R&D và đổi mới công nghệ quy mô lớn.
Thứ trưởng cũng đề xuất thúc đẩy hợp tác công nghệ của các startup và DN nhỏ và vừa giữa Việt Nam và Nhật Bản thông qua dự án tài trợ bởi Ủy ban Hợp tác kinh tế và công nghiệp AMEICC trong ngắn hạn, trung - dài hạn. Cụ thể, AMEICC tài trợ cho các tổ chức thúc đẩy kinh doanh (Venture Studio, vườn ươm, các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp…) để thiết kế chương trình tiếp cận thị trường dành riêng cho startup Việt Nam muốn tiếp cận thị trường Nhật và ngược lại.
Thứ trưởng cũng đề xuất một gói tài trợ ngắn hạn từ AMEICC - SME Digital Transformation Sandbox để các DN nhỏ và vừa tại Việt Nam áp dụng thử nghiệm các giải pháp công nghệ do các Startup Nhật Bản cung cấp.
Trong trung và dài hạn, theo Thứ trưởng, có thể thành lập quỹ con (sub-fund) về đầu tư mạo hiểm với AMEICC và Bộ KH&CN cùng là “nhà đầu tư mỏ neo” (Anchor LP) nhằm thu hút thêm các nhà đầu tư khối tư nhân từ cả Nhật Bản và Việt Nam, tập trung đầu tư vào các giải pháp công nghệ hỗ trợ giải quyết thách thức chung của khu vực, ưu tiên đầu tư các công nghệ lõi có bản quyền tại Việt Nam và Nhật Bản.
Thống nhất với các đề xuất của Thứ trưởng Hoàng Minh, ông Takashi Morisaki cho biết Viện Nghiên cứu Mitsubishi (MRI) Tokyo sẽ làm việc với các bên liên quan của Nhật Bản để cùng xây dựng một kế hoạch hành động. Viện Nghiên cứu Mitsubishi (MRI) Tokyo có phần kinh phí từ Chính phủ Nhật Bản và làm việc với tất cả các bộ ngành với vai trò là văn phòng chung và có đội ngũ nắm bắt được tầm nhìn của các Bộ, ngành để cùng phối hợp trong các lĩnh vực liên quan như đổi mới sáng tạo, đầu tư mạo hiểm.
Được biết, trong khuôn khổ chương trình hợp tác giữa NATIF và NEDO - Cơ quan đã ký Biên bản ghi nhớ MoU với Quỹ NATIF ngày 16/12/2023, ngày 28/4/2026, Thứ trưởng Hoàng Minh, cùng các lãnh đạo các đơn vị trong đó có Quỹ NATIF đã có chuyến thăm làm việc tại trụ sở NEDO.
Trong chuyến thăm này, Lãnh đạo Bộ KH&CN và NEDO đã trao đổi quan điểm về hợp tác cụ thể, nhất trí tiếp tục thảo luận chi tiết để tìm kiếm các lĩnh vực hợp tác tiềm năng và xem xét triển khai phương án đồng tài trợ trong tương lai. Ngay sau chuyến thăm này, Quỹ NATIF đã có các buổi làm việc với NEDO trực tiếp và trực tuyến để triển khai các hoạt động hợp tác./.