Việt Nam xác định công nghệ lượng tử là hướng đi chiến lược dài hạn
Việt Nam xác định công nghệ lượng tử là một trong những hướng công nghệ chiến lược dài hạn. Việt Nam không tiếp cận lĩnh vực này theo xu hướng ngắn hạn mà hướng tới xây dựng năng lực thực chất, bắt đầu từ nền tảng khoa học cơ bản, đào tạo nguồn nhân lực, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, đầu tư hạ tầng nghiên cứu dùng chung và lựa chọn những hướng ứng dụng phù hợp với điều kiện trong nước.
Trong khuôn khổ hội thảo khoa học quốc tế "Những tiến bộ mới trong nghiên cứu các hệ điện tử tương quan mạnh" diễn ra từ ngày 1 - 5/6/2026 tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE), Quy Nhơn, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Lê Xuân Định đã có cuộc làm việc với nhiều nhà khoa học hàng đầu thế giới trong lĩnh vực vật lý lượng tử, vật chất ngưng tụ và vật liệu lượng tử.
Tại buổi làm việc, các đại biểu đã trao đổi sâu rộng về những xu hướng nghiên cứu tiên phong trong lĩnh vực vật lý lượng tử và vật liệu lượng tử, đặc biệt là các hướng tiếp cận mới đối với các hệ điện tử tương quan mạnh.
Trao đổi với các nhà khoa học, Thứ trưởng Bộ KH&CN Lê Xuân Định khẳng định, Việt Nam xác định công nghệ lượng tử là một trong những hướng công nghệ chiến lược dài hạn. Việt Nam không tiếp cận lĩnh vực này theo xu hướng ngắn hạn mà hướng tới xây dựng năng lực thực chất, bắt đầu từ nền tảng khoa học cơ bản, đào tạo nguồn nhân lực, hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, đầu tư hạ tầng nghiên cứu dùng chung và lựa chọn những hướng ứng dụng phù hợp với điều kiện trong nước.
Các chuyên gia khuyến nghị Việt Nam bắt đầu từ giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực, thông qua việc tổ chức các khóa đào tạo ngắn hạn về công nghệ lượng tử, mời các nhà khoa học quốc tế trình bày những bài giảng tổng quan, cập nhật xu hướng phát triển của lĩnh vực. Các hoạt động này sẽ tạo môi trường để sinh viên, nhà nghiên cứu trẻ trong nước và khu vực gặp gỡ, trao đổi học thuật.
Bên cạnh việc đưa sinh viên, nghiên cứu sinh đến đào tạo tại các trung tâm nghiên cứu hàng đầu thế giới, Việt Nam cũng cần có cơ chế thu hút các chuyên gia quốc tế uy tín đến làm việc lâu dài, xây dựng các nhóm nghiên cứu trọng điểm và đào tạo nguồn nhân lực ngay trong nước.
Các nhà khoa học cũng nhấn mạnh vai trò của mạng lưới trí thức Việt Nam ở nước ngoài trong việc kết nối tri thức, chuyển giao kinh nghiệm và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu. Việc tăng cường liên kết với các nhà khoa học đang làm việc tại các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp công nghệ lớn trên thế giới sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách phát triển và nâng cao năng lực nghiên cứu trong nước.
Việt Nam cần củng cố và kết nối các viện nghiên cứu, đại học hiện có để xem xét đầu tư phòng thí nghiệm dùng chung cho vật liệu lượng tử, mô phỏng lượng tử và các hướng nghiên cứu nền tảng. Việc đầu tư cần gắn với bài toán cụ thể và đội ngũ đủ năng lực vận hành. Nhiều ý kiến nhấn mạnh công nghệ lượng tử cần tầm nhìn dài hạn, có thể cần 5 - 15 năm để tạo ra năng lực và ứng dụng rõ nét.
ICISE Quy Nhơn được kỳ vọng là địa điểm phù hợp để trở thành trung tâm kết nối cộng đồng khoa học quốc tế với Việt Nam thông qua các hoạt động đào tạo, hội thảo và hợp tác nghiên cứu chuyên sâu.
Những trao đổi tại hội thảo sẽ góp phần mở rộng hợp tác quốc tế, xây dựng nền tảng khoa học vững chắc và từng bước hình thành hệ sinh thái công nghệ lượng tử tại Việt Nam trong những năm tới./.