Việt Nam hướng tới chuyển đổi quốc gia toàn diện bằng trí tuệ nhân tạo
Theo Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương, trí tuệ nhân tạo (AI) hiện nay không chỉ còn là công nghệ, mà còn được xác định là hạ tầng quốc gia, là lực lượng sản xuất cơ bản, để đưa đất nước tăng trưởng và bứt phá. Việt Nam không dừng ở việc ứng dụng AI riêng lẻ, mà mà đặt mục tiêu chuyển đổi quốc gia toàn diện bằng AI trong thời gian tới.
Ngày 29/5, tại TP. HCM, Diễn đàn Công nghệ AI & Chuyển đổi số “GStar 2026 - AI & Nhân loại” diễn ra, với sự tham gia của đông đảo chuyên gia công nghệ, nhà khoa học, doanh nghiệp (DN) và nhà hoạch định chính sách trong nước và quốc tế.
Sự kiện được sự bảo trợ của Bộ KH&CN, New Turing Institute (NTI) phối hợp cùng Pacific Gateway Partners (PGP) tổ chức, thu hút hơn 1.000 đại biểu cùng 15 diễn giả quốc tế đến từ các tập đoàn công nghệ hàng đầu như Google DeepMind, Qualcomm, FPT, MoMo, Boryung, cùng các trường đại học và viện nghiên cứu uy tín trên thế giới
AI trở thành hạ tầng quốc gia và động lực tăng trưởng mới
Phát biểu khai mạc diễn đàn, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương cho rằng chủ đề “AI & Nhân loại” mang ý nghĩa thời điểm, khi AI đang trở thành công nghệ nền tảng, tác động sâu rộng đến mô hình tăng trưởng, phương thức quản trị, tổ chức xã hội và năng lực cạnh tranh của mỗi quốc gia.
Theo Thứ trưởng, Việt Nam xác định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST và CĐS) là động lực trung tâm nhằm nâng cao năng suất lao động, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong tiến trình này, AI và dữ liệu lớn giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Sau khi Chính phủ ban hành danh mục công nghệ chiến lược, AI đã được xác định là một trong những công nghệ Việt Nam cần tập trung làm chủ, phát triển và ứng dụng sâu rộng trong mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội. Việt Nam cũng đặt mục tiêu đến năm 2030 nằm trong nhóm 3 quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển AI.
Đáng chú ý, theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, năm 2025 Việt Nam là một trong số ít quốc gia ban hành Luật Trí tuệ nhân tạo, nhằm tạo hành lang pháp lý cho phát triển công nghệ mới. Luật được xây dựng theo hướng quản lý dựa trên mức độ rủi ro, lấy con người làm trung tâm, bảo đảm an toàn, minh bạch và thúc đẩy ĐMST.
“Cách tiếp cận quản lý dựa trên mức độ rủi ro sẽ giúp cân bằng giữa thúc đẩy ĐMST và bảo vệ quyền lợi của người dân, DN để AI phát triển vừa nhanh, vừa an toàn và nhân văn”, Thứ trưởng nhấn mạnh.
Cũng theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, chuyển đổi AI không đơn thuần là đầu tư công nghệ hay mua sắm hệ thống dữ liệu mà cốt lõi là thay đổi toàn diện tư duy quản lý, phương thức vận hành và cách làm việc.
“AI hiện nay không chỉ còn là công nghệ, mà còn được xác định là hạ tầng quốc gia, là lực lượng sản xuất cơ bản, để đưa đất nước tăng trưởng và bứt phá. Việt Nam không dừng ở việc ứng dụng AI riêng lẻ, mà mà đặt mục tiêu chuyển đổi quốc gia toàn diện bằng AI trong thời gian tới".
Hướng tới tự chủ công nghệ AI
Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, để phát triển AI hiệu quả, Việt Nam cần đồng thời thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và mở rộng ứng dụng AI trong thực tiễn. Trong đó, mục tiêu quan trọng là từng bước tự chủ công nghệ AI thông qua việc làm chủ công nghệ lõi, phát triển các mô hình nền tảng và mô hình đa dụng dựa trên dữ liệu Việt Nam, từ đó giảm phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.
Tuy nhiên, nghiên cứu và phát triển AI đòi hỏi nguồn lực rất lớn về hạ tầng tính toán, dữ liệu và nhân lực chất lượng cao.
“Nếu không có sự quan tâm và đầu tư đúng mức, không có các hạ tầng và dự án đủ mạnh, cơ sở dữ liệu (CSDL) đủ lớn cũng như đội ngũ nhân lực đủ năng lực và trình độ, thì việc nghiên cứu, phát triển AI vẫn sẽ là bài toán rất khó”, Thứ trưởng nhận định.
Theo ông, trong thời gian tới, Bộ KH&CN sẽ tập trung phát triển hạ tầng AI, xây dựng các CSDL phục vụ nghiên cứu và ứng dụng AI, đồng thời đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.
Thứ trưởng cũng cho rằng quá trình này không thể chỉ dựa vào Nhà nước, mà cần sự tham gia mạnh mẽ của DN, viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ chuyên gia trong và ngoài nước để hình thành hệ sinh thái AI đủ năng lực cạnh tranh.
Chuyển đổi AI bắt đầu từ thay đổi tư duy
Đối với việc thúc đẩy ứng dụng AI, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh, yếu tố quan trọng nhất là thay đổi tư duy và phổ cập kỹ năng sử dụng AI cho người dân, DN và các cơ quan, tổ chức.
Theo ông, ứng dụng AI không chỉ là triển khai một phần mềm mới, mà là thay đổi cách xử lý công việc và phương thức vận hành. “Chỉ khi mỗi cá nhân, DN và tổ chức biết sử dụng AI như một trợ lý hỗ trợ công việc hằng ngày thì quá trình chuyển đổi AI mới thực sự diễn ra”, Thứ trưởng nói.
Tuy nhiên, quá trình phát triển AI cũng đặt ra nhiều thách thức liên quan đến thay đổi cơ cấu việc làm, đạo đức và tính công bằng. Vì vậy, phát triển AI cần đi cùng với đào tạo lại lao động, chuyển đổi nghề nghiệp và bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.
Hoàn thiện thể chế và thúc đẩy hợp tác toàn cầu
Theo Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương, cả nghiên cứu, phát triển lẫn ứng dụng AI đều cần một nền tảng thể chế và quản trị phù hợp, nhằm giải quyết hài hòa giữa thúc đẩy ĐMST và quản lý rủi ro.
Ông cho rằng AI mang lại nhiều cơ hội, nhưng cũng tiềm ẩn không ít nguy cơ liên quan đến an toàn, an ninh và dữ liệu cá nhân. Vì vậy, hành lang pháp lý cần đi trước một bước, để tạo môi trường minh bạch, an toàn cho phát triển AI và bảo vệ chủ quyền số quốc gia.
Trong bối cảnh AI phát triển nhanh trên phạm vi toàn cầu, Thứ trưởng cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường hợp tác quốc tế trong xây dựng hạ tầng tính toán, liên thông dữ liệu và chia sẻ kinh nghiệm quản trị AI.
“Không chỉ Việt Nam mà các quốc gia trong khu vực và trên thế giới đều đang đứng trước bài toán này. Chúng ta cần tăng cường hợp tác để khai thác tối đa lợi ích mà AI mang lại, đồng thời xây dựng hệ sinh thái AI toàn cầu theo hướng bền vững và hài hòa”, ông nói.
Nhiều xu hướng AI mới được giới thiệu tại diễn đàn
Tại diễn đàn, nhiều chuyên gia quốc tế đã chia sẻ các xu hướng AI mới đang định hình tương lai công nghệ toàn cầu.
TS. Ed H. Chi, Phó Chủ tịch Nghiên cứu tại Google DeepMind, cho rằng AI đang chuyển từ các công cụ chuyên biệt sang các hệ thống trợ lý AI cá nhân có khả năng hiểu sâu người dùng thông qua dữ liệu đa phương thức như hình ảnh, video, âm thanh và ngôn ngữ.
Theo ông, thế hệ AI mới sẽ tập trung vào khả năng suy luận tích hợp, ghi nhớ và cá nhân hóa nhằm hỗ trợ người dùng hiệu quả hơn trong học tập, công việc và cuộc sống.
Trong khi đó, GS. Preslav Nakov từ Đại học Trí tuệ nhân tạo Mohamed bin Zayed (MBZUAI) chia sẻ xu hướng phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn theo hướng mở, an toàn và chuyên biệt cho từng ngôn ngữ. Ông cho rằng việc xây dựng các mô hình AI minh bạch, tin cậy và phù hợp với từng quốc gia sẽ ngày càng quan trọng trong tương lai.
Đại diện DN Việt Nam, TS. Nguyễn Xuân Phong, Giám đốc Công nghệ Tập đoàn FPT, nhận định AI đang dần trở thành “hệ điều hành” của DN thay vì chỉ là công cụ hỗ trợ riêng lẻ.
Theo ông, nhiều DN hiện vẫn gặp khó khăn trong việc mở rộng AI từ giai đoạn thử nghiệm sang vận hành thực tế. Điều quan trọng là DN cần xem AI như một năng lực cốt lõi trong quản trị và vận hành dài hạn.
Diễn đàn GStar 2026 cũng tập trung thảo luận các ứng dụng AI trong y tế, fintech, AI tạo sinh,... Đồng thời, hướng tới xây dựng mạng lưới hợp tác giữa DN, startup, nhà khoa học và nhà đầu tư trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương./.