Đưa nông sản lên không gian số bằng công nghệ VR360 và WebGIS
Không chỉ hiển thị thông tin sản phẩm, công nghệ VR360 kết hợp WebGIS còn cho phép người dùng “bước vào” không gian sản xuất nông nghiệp trên môi trường số. Mô hình này đang mở ra hướng tiếp cận mới trong quảng bá nông sản địa phương, góp phần nâng cao tính minh bạch, trải nghiệm và giá trị thương mại của sản phẩm.
Công nghệ VR360 và WebGIS: Nền tảng mới cho truyền thông nông nghiệp
Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, công nghệ thực tế ảo 360 độ (VR360) đang dần khẳng định vai trò như một công cụ đột phá trong nhiều lĩnh vực. Với khả năng tái hiện không gian bằng hình ảnh 360° kết hợp đồ họa máy tính và các công nghệ hiển thị tiên tiến, VR360 đang làm thay đổi cách con người tiếp cận và tương tác với thông tin số.
Không chỉ được ứng dụng trong giáo dục, y tế hay du lịch, VR360 còn chứng minh hiệu quả trong hoạt động marketing và truyền thông. Trên thế giới, nhiều tập đoàn công nghệ lớn đã tận dụng VR để nâng cao trải nghiệm người dùng. Google triển khai nền tảng tham quan ảo Google Expeditions, trong khi Thomas Cook ứng dụng mô hình trải nghiệm “Try Before You Fly”, giúp khách hàng “du lịch thử” trước khi quyết định, qua đó gia tăng đáng kể lượng đặt tour.
Song song với VR360, hệ thống thông tin địa lý trên nền web (WebGIS) cũng là một thành tố quan trọng trong hệ sinh thái công nghệ số. WebGIS là hệ thống thông tin địa lý hoạt động trên nền tảng web, cho phép người dùng truy cập, phân tích và tương tác với dữ liệu không gian một cách trực quan. Sự phát triển mạnh mẽ của Internet đã thúc đẩy WebGIS trở thành công cụ phổ biến, với những đại diện tiêu biểu như Google Maps.
Tại Việt Nam, chủ trương chuyển đổi số trong ngành tài nguyên và môi trường đã tạo nền tảng cho việc ứng dụng các công nghệ mới. Trong đó, sự kết hợp giữa VR360 và WebGIS mang lại hướng tiếp cận mới, cho phép người dùng khám phá trực quan vùng sản xuất, cơ sở chế biến và thông tin sản phẩm ngay trên môi trường số. Thông qua các thiết bị như máy tính, điện thoại thông minh hoặc máy tính bảng, người dùng có thể tương tác với các điểm thông tin trên bản đồ WebGIS, đồng thời trải nghiệm hình ảnh 360° của không gian sản xuất một cách sinh động, chân thực và thuyết phục. Mô hình VR360 - WebGIS không chỉ nâng cao hiệu quả truyền thông, tạo tính minh bạch trong thông tin sản phẩm nông nghiệp, mà còn tăng khả năng tiếp cận của người tiêu dùng, đối tác và khách du lịch đối với các sản phẩm chủ lực của địa phương. Đây được xem là một hướng đi tiềm năng, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu quảng bá nông sản theo hướng hiện đại, minh bạch và hấp dẫn ngày càng gia tăng.
Xây dựng mô hình VR360 - WebGIS: Từ dữ liệu thực đến không gian ảo
Một trong những điểm cốt lõi là xây dựng quy trình chuẩn hóa để tạo lập mô hình VR360 tích hợp trên nền tảng WebGIS. Quy trình này bao gồm nhiều bước, từ thu thập dữ liệu, xử lý hình ảnh đến mô hình hóa không gian và tích hợp hệ thống (hình 1).
Hình 1. Sơ đồ mô hình quy trình công nghệ thực tế ảo VR360.
Các thiết bị chuyên dụng để thu thập dữ liệu bao gồm: Máy ảnh 360° Insta360 (đối với ảnh mặt đất ) và thiết bị bay không người lái (UAV) DJI Mavic 3 (đối với ảnh chụp toàn cảnh trên cao). Việc kết hợp giữa ảnh mặt đất và ảnh chụp từ trên cao giúp tái hiện không gian một cách toàn diện, từ vùng nguyên liệu đến cơ sở sản xuất, chế biến.
Thiết bị sử dụng cho hoạt động bay và chụp ảnh. Ảnh: NTC.
Quá trình bay chụp được thiết kế chi tiết thông qua phần mềm DJI Pilot, với độ cao khoảng 100 m, đảm bảo độ phân giải cao và độ phủ ảnh phù hợp. Các thông số như độ chồng phủ dọc 80% và ngang 70% được thiết lập nhằm phục vụ tốt cho việc ghép ảnh và xây dựng mô hình.
Thiết lập kế hoạch bay dạng vùng cho sản phẩm sữa Mộc Bắc. Ảnh: NTC.
Bên cạnh đó, ảnh toàn cảnh mặt đất được chụp theo trình tự logic, mô phỏng hành trình tham quan thực tế của người dùng. Tùy theo từng khu vực, số lượng ảnh có thể dao động từ 10 đến 20 ảnh, đảm bảo phản ánh đầy đủ không gian và chi tiết sản xuất.
Ảnh toàn cảnh sản phẩm sữa Mộc Bắc. Ảnh: NTC.
Sau khi thu thập, dữ liệu ảnh được xử lý bằng phần mềm Pix4DMapper, áp dụng phương pháp kỹ thuật dựng mô hình từ ảnh chồng lắp Structure-from-Motion (SfM) để tạo mô hình 3D từ các ảnh chồng lắp. Quy trình này bao gồm các bước như nắn chỉnh ảnh, tạo đám mây điểm, xây dựng mô hình số độ cao (DEM) và ảnh trực giao.
Đối với ảnh toàn cảnh, các phần mềm như 3DVista Stitcher và Ricoh Theta Stitcher được sử dụng để ghép ảnh, chỉnh sửa màu sắc, loại bỏ vật thể thừa và nâng cao chất lượng hình ảnh. Kết quả là các không gian ảo có độ chân thực cao, mang lại trải nghiệm sống động cho người dùng.
Hình ảnh toàn cảnh mặt đất sau khi hoàn thiện. Ảnh: NTC.
Trên cơ sở đó, mô hình VR360 được xây dựng với các điểm tương tác (hotspots), tích hợp thông tin sản phẩm, hình ảnh, video và tài liệu liên quan. Người dùng có thể di chuyển trong không gian ảo, tìm hiểu quy trình sản xuất và tiếp cận thông tin một cách trực quan.
Song song với đó, hệ thống WebGIS được thiết kế theo kiến trúc ba tầng gồm tầng dữ liệu, tầng xử lý và tầng trình bày. Hệ thống sử dụng các công cụ quản lý dữ liệu địa lý và bản đồ số để xây dựng nền tảng bản đồ tương tác trực tuyến như: GeoServer, PostGIS, QGIS và OpenLayers được sử dụng để xây dựng bản đồ tương tác, tích hợp dữ liệu không gian và liên kết với các điểm VR360.
Kiến trúc WebGIS. Ảnh: NTC.
Quy trình xây dựng WebGIS bao gồm việc thiết lập máy chủ, xây dựng cơ sở dữ liệu, lập trình giao diện và tích hợp hệ thống. Dữ liệu sau khi xử lý được lưu trữ trong PostGIS, sau đó hiển thị trên bản đồ thông qua GeoServer và OpenLayers (hình 2).
Hình 2. Quy trình xây dựng WebGIS.
Dữ liệu UAV sau khi xử lý và số hóa được sử dụng làm nền tảng xây dựng cơ sở dữ liệu cho hệ thống WebGIS. Quy trình triển khai (hình 2) gồm ba bước chính: Xây dựng cơ sở dữ liệu, thiết lập máy chủ và phát triển giao diện Front-end. Trước tiên, cài đặt WebServer, GeoServer và PostgreSQL để xây dựng hạ tầng hệ thống. Dữ liệu sau khi chuẩn hóa và thiết lập style trên QGIS được cập nhật vào cơ sở dữ liệu thông qua PostGIS. Tiếp đó, hệ thống được chạy thử nghiệm, lập trình các chức năng và hoàn thiện giao diện người dùng. Cuối cùng, toàn bộ hệ thống được đồng bộ và công bố trên nền tảng web.
Kết quả là một hệ thống bản đồ tương tác trực tuyến, cho phép người dùng truy cập dễ dàng thông qua trình duyệt trên máy tính, điện thoại hoặc máy tính bảng.
Gia tăng trải nghiệm, nâng cao giá trị nông sản
Việc tích hợp VR360 với WebGIS không chỉ mang ý nghĩa về mặt công nghệ mà còn tạo ra những giá trị thực tiễn rõ rệt trong quảng bá nông sản. Trước hết, mô hình giúp nâng cao tính trực quan và khả năng tương tác. Thay vì chỉ xem hình ảnh hay video 2D, người dùng có thể “bước vào” không gian sản xuất, quan sát từng công đoạn và cảm nhận bối cảnh thực tế. Điều này góp phần tăng mức độ hiểu biết và tạo dựng niềm tin đối với sản phẩm.
Bên cạnh đó, hệ thống còn giúp minh bạch hóa thông tin, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc. Việc tái hiện trực quan quy trình sản xuất giúp người tiêu dùng có cái nhìn toàn diện hơn về chất lượng và giá trị của sản phẩm. Mô hình kết hợp VR360 và WebGIS trong nông nghiệp tạo ra sự liên kết giữa trải nghiệm không gian và dữ liệu địa lý. Ngoài ra, khả năng truy cập đa nền tảng giúp mở rộng phạm vi tiếp cận người dùng, từ người tiêu dùng đến đối tác và khách du lịch. Đây là yếu tố quan trọng trong bối cảnh tiêu dùng số đang ngày càng phát triển.
Tuy vậy, mô hình cũng đối mặt với một số thách thức như chi phí đầu tư cao, yêu cầu kỹ thuật phức tạp và sự phụ thuộc vào hạ tầng công nghệ. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến khả năng triển khai trên diện rộng.
Hướng đi tiềm năng trong nông nghiệp số
Việc tích hợp công nghệ VR360 với WebGIS là một giải pháp khả thi và hiệu quả trong quảng bá nông sản địa phương. Mô hình không chỉ nâng cao hiệu quả truyền thông mà còn mở ra một hướng tiếp cận mới trong xây dựng thương hiệu nông sản.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc ứng dụng các công nghệ như thực tế ảo và dữ liệu không gian được xem là xu hướng tất yếu. Không dừng lại ở nông nghiệp, mô hình này còn có thể mở rộng sang các lĩnh vực như du lịch nông nghiệp và xúc tiến thương mại.
Từ những kết quả đạt được, có thể thấy rằng việc kết hợp giữa công nghệ và nông nghiệp đang tạo ra những thay đổi tích cực, góp phần nâng cao giá trị sản phẩm và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Trong thời gian tới, việc tiếp tục hoàn thiện mô hình theo hướng tối ưu chi phí, nâng cao hiệu năng và tích hợp công nghệ mới sẽ là yếu tố then chốt để mở rộng ứng dụng trong thực tiễn./.