Cà Mau: Định hình hệ sinh thái khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cho giai đoạn phát triển mới

Ngày 19/5/2026, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành Kế hoạch số 270/KH-UBND về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo (KHCN&ĐMST) trên địa bàn tỉnh Cà Mau giai đoạn 2026 - 2030 (Kế hoạch) nhằm từng bước xây dựng hệ sinh thái KHCN&ĐMST đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Việc ban hành Kế hoạch cho thấy quyết tâm của tỉnh Cà Mau trong việc cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển KHCN&ĐMST và chuyển đổi số quốc gia.

Không chỉ dừng ở mục tiêu nâng cao tiềm lực nghiên cứu, Kế hoạch còn hướng tới hình thành hệ sinh thái ĐMST có khả năng kết nối doanh nghiệp - viện - trường và thị trường công nghệ, qua đó tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững.

KHCN&ĐMST trở thành động lực tăng trưởng mới

Theo định hướng của tỉnh, KHCN&ĐMST sẽ đóng vai trò nền tảng trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, nâng cao năng suất lao động và gia tăng sức cạnh tranh của các ngành kinh tế chủ lực. Đây cũng được xem là giải pháp quan trọng để địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển, thủy sản, nông nghiệp công nghệ cao và năng lượng tái tạo.

Điểm đáng chú ý trong Kế hoạch là mục tiêu đưa KHCN&ĐMT trở thành một trong những động lực chủ yếu cho tăng trưởng kinh tế “2 con số” của tỉnh trong giai đoạn tới. Quan điểm này phản ánh sự chuyển biến trong tư duy phát triển của địa phương, từ tăng trưởng dựa vào khai thác tài nguyên sang tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới mô hình sản xuất.

Cùng với yêu cầu phát triển kinh tế, tỉnh Cà Mau cũng đặt mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm quốc phòng, an ninh và phát triển bền vững thông qua ứng dụng khoa học và công nghệ trong quản trị, sản xuất và bảo vệ môi trường. Mục tiêu mà Kế hoạch đặt ra đến năm 2030, phấn đấu đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế đạt tối thiểu 55%; tổng đầu tư xã hội cho nghiên cứu và phát triển (R&D) đạt ít nhất 2% GRDP, trong đó khu vực ngoài ngân sách nhà nước chiếm trên 60%. Đây là những chỉ tiêu cho thấy định hướng tăng cường huy động nguồn lực xã hội và thúc đẩy doanh nghiệp tham gia mạnh hơn vào hoạt động nghiên cứu, đổi mới công nghệ.

Bên cạnh đó, địa phương dự kiến bố trí tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho phát triển KHCN&ĐMST và tăng dần theo nhu cầu thực tế. Việc ưu tiên nguồn lực tài chính được xem là điều kiện quan trọng để triển khai các chương trình nghiên cứu ứng dụng và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ.

Hình thành hệ sinh thái ĐMST gắn với doanh nghiệp

Một trong những nội dung xuyên suốt của Kế hoạch là thúc đẩy liên kết giữa khu vực nghiên cứu với khu vực sản xuất, kinh doanh. Theo đó, doanh nghiệp được xác định là trung tâm của hệ sinh thái ĐMST, đồng thời là chủ thể chính trong ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 có tối thiểu 40% doanh nghiệp trên địa bàn triển khai hoạt động ĐMST; hình thành và phát triển từ 10 doanh nghiệp KHCN trở lên; xây dựng ít nhất một trung tâm R&D hoặc trung tâm ĐMST có uy tín trong nước và kết nối quốc tế.

Để đạt mục tiêu này, Cà Mau định hướng hoàn thiện các cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư cho nghiên R&D, đổi mới công nghệ và khởi nghiệp sáng tạo. Nhiều chính sách liên quan đến tín dụng, thuế, thủ tục hành chính, tiếp cận đất đai và sở hữu trí tuệ sẽ được rà soát nhằm tạo môi trường thuận lợi hơn cho hoạt động ĐMST tại địa phương.

Song song đó, tỉnh cũng khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi mô hình kinh doanh theo hướng số hóa, mở rộng ứng dụng thương mại điện tử và phát triển sản phẩm, dịch vụ trên nền tảng số. Đây được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực.

Không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ, Cà Mau còn chú trọng thúc đẩy hình thành thị trường công nghệ thông qua các hoạt động kết nối cung - cầu công nghệ, diễn đàn chuyển giao công nghệ, ngày hội ĐMST và sàn giao dịch công nghệ trực tuyến. Những hoạt động này được kỳ vọng sẽ góp phần rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn.

Ưu tiên các lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh

Với lợi thế sở hữu tiềm năng lớn về kinh tế biển và thủy sản, Cà Mau xác định nhiều lĩnh vực ưu tiên trong chiến lược phát triển KHCN&ĐMST giai đoạn tới. Trong đó, nông nghiệp công nghệ cao và chế biến sâu nông - lâm - thủy sản tiếp tục là nhóm ngành trọng điểm. Việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất, bảo quản và truy xuất nguồn gốc được xem là giải pháp nâng cao giá trị gia tăng cho các sản phẩm chủ lực của địa phương, đặc biệt là ngành tôm và thủy sản xuất khẩu.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng định hướng đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng công nghệ phục vụ phát triển kinh tế biển, năng lượng tái tạo, du lịch sinh thái và chuyển đổi số. Những lĩnh vực này không chỉ phù hợp với điều kiện tự nhiên của địa phương mà còn mở ra dư địa lớn cho đổi mới mô hình tăng trưởng.

Một nội dung đáng chú ý khác là việc địa phương khuyến khích triển khai các mô hình kinh tế mới như kinh tế tuần hoàn, kinh tế chia sẻ và các mô hình sản xuất xanh. Đây được xem là hướng đi cần thiết trong bối cảnh yêu cầu phát triển bền vững ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng trong thu hút đầu tư và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Tăng cường nguồn nhân lực và năng lực nghiên cứu

Nguồn nhân lực chất lượng cao được xác định là yếu tố then chốt trong phát triển KHCN&ĐMST. Theo Kế hoạch, đến năm 2030, nhân lực nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ của tỉnh sẽ đạt 10 người trên một vạn dân. Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Cà Mau định hướng mở rộng hợp tác giữa các cơ sở đào tạo với doanh nghiệp nhằm xây dựng chương trình đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn. Đồng thời, địa phương sẽ triển khai các chính sách thu hút, trọng dụng chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành, nhà khoa học trẻ có tiềm năng nghiên cứu.

Bên cạnh đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu, tỉnh cũng chú trọng phổ cập kỹ năng số và tư duy đổi mới cho cán bộ, công chức, doanh nghiệp và người dân. Đây được xem là yếu tố quan trọng để lan tỏa tinh thần làm chủ công nghệ và thúc đẩy sự tham gia rộng rãi của xã hội vào hoạt động ĐMST.

Đẩy mạnh sở hữu trí tuệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu

Cùng với phát triển nghiên cứu ứng dụng, Cà Mau cũng đặt mục tiêu nâng cao hiệu quả bảo hộ và khai thác tài sản trí tuệ. Theo kế hoạch, đến năm 2030, địa phương phấn đấu bảo hộ và phát triển trên 20 đối tượng sở hữu trí tuệ cho các sản phẩm chủ lực, sản phẩm đặc thù; số lượng đơn đăng ký sáng chế và giải pháp hữu ích hằng năm đạt từ 12 đơn trở lên.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh sẽ tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất xây dựng thương hiệu, đăng ký nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp và bảo hộ giống cây trồng/vật nuôi mới. Đồng thời, các hoạt động tư vấn pháp lý về sở hữu trí tuệ, định giá tài sản trí tuệ và thương mại hóa sáng chế cũng sẽ được thúc đẩy mạnh hơn.

Mở rộng hợp tác trong nước và quốc tế

Kế hoạch của tỉnh cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường liên kết vùng và mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực KHCN&ĐMST. Theo đó, Cà Mau sẽ thúc đẩy hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp công nghệ trong và ngoài nước nhằm thu hút nguồn lực cho nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đào tạo nhân lực. Các hoạt động hội thảo khoa học, triển lãm công nghệ, xúc tiến đầu tư công nghệ cao và ngoại giao công nghệ sẽ được đẩy mạnh nhằm mở rộng mạng lưới hợp tác và tiếp cận các xu hướng công nghệ mới.

Trong bối cảnh cạnh tranh phát triển giữa các địa phương ngày càng dựa nhiều hơn vào chất lượng nguồn nhân lực, năng lực ĐMST và trình độ công nghệ, việc Cà Mau chủ động xây dựng chiến lược phát triển KHCN&ĐMST bài bản cho giai đoạn 2026-2030 được xem là bước đi cần thiết. Nếu được triển khai hiệu quả, các mục tiêu và giải pháp trong Kế hoạch không chỉ góp phần nâng cao tiềm lực KHCN của địa phương mà còn tạo nền tảng cho mô hình tăng trưởng mới dựa trên KHCN&ĐMST và phát triển bền vững./.

PV-HD